Okullarda Yengeç Sepeti Sendromu ve öğretmen mesleki tükenmişliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between Crabs in A Bucket Syndrome and teacher professional burnout in schools
- Tez No: 1012405
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM YAZICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okullardaki öğretmenler arasında gözlemlenen Yengeç Sepeti Sendromu düzeyleri ile öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli ile yapılmıştır. Örneklem, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul'daki kamu ilkokul, ortaokul ve liselerinde görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 338 gönüllü öğretmen çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından elde edilen tüm veriler,“Okullarda Yengeç Sepeti Sendromu Ölçeği”ve“Maslach Tükenmişlik Envanteri – Eğitici Formu”aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen tüm verilerin normallik varsayımı sağlanmış, bağımsız gruplar t-testi (Independent Samples t-test), tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi (Multiple Linear Regresyon) analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları demografik değişkenler açısından; cinsiyete ve eğitim durumuna göre Yengeç Sepeti Sendromu ve tükenmişlik boyutlarında anlamlı farklılıklar görülmemiştir. Yaşa göre Yengeç Sepeti Sendromu'nda farklılaşma bulunmazken, tükenmişlikte duygusal tükenme ve duyarsızlaşma anlamlı biçimde farklılaşmış; kişisel başarı boyutunda farklılık gözlenmemiştir. Kıdeme göre Yengeç Sepeti Sendromu'nun genel puanı ve bireysel etmenler farklılaşmış, örgütsel etmenler farklılaşmamıştır. Kıdem değişkenine göre tükenmişliğin üç boyutunda (duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı) anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Okul kademesine göre Yengeç Sepeti Sendromu'nda farklılık saptanmazken, tükenmişlikte özellikle duygusal tükenme boyutunda küçük etki büyüklüğünde ve daha çok ortaokul düzeyinde bir farklılaşma belirlenmiştir. Duyarsızlaşma ve kişisel başarı için anlamlı farklılık yoktur. Okul büyüklüğüne göre Yengeç Sepeti Sendromu ve tükenmişlikte anlamlı farklılık görülmemiştir. Araştırma bulgularına göre Yengeç Sepeti Sendromu'nun duygusal tükenme ve duyarsızlaşma ile düşük düzeyde ilişkili, kişisel başarı ile ilişkisi ise anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Alt boyut düzeyinde bireysel etmenler duygusal tükenme ve duyarsızlaşma ile düşük düzeyde, kişisel başarı ile anlamsız ilişki vermiştir. Örgütsel etmenler duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutu ile orta düzeyde pozitif ilişkili iken kişisel başarı ile negatif yönlü ilişkilidir. Bulgulara göre Yengeç Sepeti Sendromu'nun bireysel ve örgütsel etmenler boyutunun duygusal tükenmeyi düşük düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Yine sonuçlara göre duyarsızlaşmada etkide özellikle örgütsel etmenlerin orta düzeyde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Son olarak bulgular Yengeç Sepeti Sendromu'nun kişisel başarı algısının anlamlı bir yordayıcı olduğu, ağırlıklı olarak örgütsel etmenlerin negatif yönlü katkısından kaynaklandığı belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları, örgütsel iklimdeki engelleme, rekabet, kıskançlık gibi özelliklerin öğretmen tükenmişliğinin özellikle duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutları üzerinde etkili olduğu, kişisel başarı algısında ise örgütsel etmenlerin azaltıcı etkisinin olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between the levels of crab bucket syndrome observed among teachers in schools and their professional burnout. This study was conducted using the correlational survey model, one of the quantitative research methods. The sample consists of teachers working in public elementary, middle, and high schools in Istanbul during the 2024–2025 academic year. A total of 338 volunteer teachers, selected using simple random sampling, were included in the study. All data obtained by the researcher were collected using the“Crab Basket Syndrome Scale in Schools”and the“Maslach Burnout Inventory – Educator Form.”The normality assumption of all data obtained was ensured, and the data were analyzed using the independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation analysis, and multiple linear regression analysis. In terms of demographic variables, no significant differences were observed in Crab Basket Syndrome and burnout dimensions based on gender and educational status. While no differentiation was found in Crab Basket Syndrome based on age, emotional exhaustion and depersonalization differed significantly in burnout; no difference was observed in the personal accomplishment dimension. According to seniority, the overall score of Crab Basket Syndrome and individual factors differed, while organizational factors did not differ. Significant differences were found in the three dimensions of burnout (emotional exhaustion, depersonalization, personal accomplishment) according to the seniority variable. No differences were found in Crab Basket Syndrome according to school level, while in burnout, a small effect size and differentiation were determined, particularly in the emotional exhaustion dimension and more so at the middle school level; there were no significant differences in desensitization and personal accomplishment. No significant differences were found in Crab Basket Syndrome and burnout according to school size. According to the research findings, Crab Basket Syndrome was found to be weakly associated with emotional exhaustion and depersonalization, while its relationship with personal accomplishment was insignificant. At the sub-dimension level, individual factors showed a weak relationship with emotional exhaustion and depersonalization, and an insignificant relationship with personal accomplishment. Organizational factors were moderately positively related to emotional exhaustion and depersonalization, while negatively related to personal accomplishment. Findings indicate that the individual and organizational factors of Crab Basket Syndrome predict emotional exhaustion at a low level. Again, according to the results, it was determined that organizational factors were particularly influential in desensitization. Finally, the findings determined that the Crab Basket Syndrome was a significant predictor of personal success perception, stemming mainly from the negative contribution of organizational factors. The findings of the study show that characteristics in the organizational climate such as obstruction, competition, and jealousy are effective on the dimensions of teacher burnout, particularly emotional exhaustion and desensitization, while organizational factors have a reducing effect on the perception of personal success.
Benzer Tezler
- Bireysel ve örgütsel açıdan ortaokullarda yengeç sepeti sendromu: Bir karma yöntem çalışması
Crabs in a bucket syndrome in secondary schools from individual and organizational aspect: A mixed method study
YASEMİN ÜNALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT
- Resmi ve özel liselerde“yengeç sepeti”olgusu
“Crabs in a bucket”phenomenon in public and private high schools
BARIŞ ÇAVUŞ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RUHİ SARPKAYA
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN