Donepezil HCl içeren lipozomal taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi ve beyne hedeflendirilmesi
Development of donepezil HCl-loaded liposomal carrier systems and their targeting to the brain
- Tez No: 1012425
- Danışmanlar: PROF. DR. TANSEL ÇOMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Beyne Hedefleme, Donepezil HCl, Lipozomlar, Nanotaşıyıcı Sistemler, Alzheimer's Disease, Brain Targeting, Donepezil HCl, Liposomes, Nanocarrier Systems
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Farmasötik Teknoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Donepezil HCl İçeren Lipozomal Taşıyıcı Sistemlerin Geliştirilmesi ve Beyne Hedeflendirilmesi Nörodejeneratif rahatsızlıklar, bireylerde özellikle yaşın ilerlemesi ile birlikte artan prevalans göstermektedir. Günümüzde yaklaşık olarak 50 milyon insana nörodejeneratif rahatsızlıklar nedeniyle tanı koyulurken bu sayının 2050 yılında 150 milyona yaklaşacağı düşünülmektedir. Nörodejeneratif rahatsızlıkların patofizyolojik nedenleri arasında nöronlarda meydana gelen fonksiyon bozuklukları veya nöronların ölmesiyle birlikte beyinde meydana gelen işlev bozuklukları bulunmaktadır. Alzheimer Hastalığı, Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı, Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS) ve Batten hastalığı nörodejenerasyon sonucu gözlemlenen rahatsızlıklardır. Demansın en yaygın türü olan Alzheimer hastalığı ilk kez 1907 yılında Alois Alzheimer tarafından tanımlanmıştır. Hastalığın etiyolojisi henüz kesin olarak açıklanamamış olmasına rağmen, patofizyolojisine dair birçok hipotez öne sürülmüştür. Bu hipotezler arasında amiloid-beta (Aβ) plak hipotezi, tau protein birikimi hipotezi, nöroinflamasyon ve kolinerjik hipotez yer almaktadır. Alzheimer Hastalığının tedavisinde kullanılan iki ana yaklaşım mevcuttur: N-Metil-D-Aspartat (NMDA) antagonistleri ve asetilkolinesteraz inhibitörleri. Bir çeşit asetilkolinesteraz inhibitörü olan Donepezil HCl, Alzheimer Hastalığı tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir etkin maddedir. Piperidin türevi olan Donepezil HCl, asetilkolinesteraz enzimini yarışmasız ve geri dönüşümlü olarak inhibe etmektedir. 1996 yılında FDA tarafından onaylanan bu bileşik, oral yolla uygulandığında karaciğerde ilk geçiş etkisine uğrayarak CYP3A4 ve CYP2D6 enzimleri tarafından metabolize edilmektedir. Güncel tedavide kullanılan U.S. Food and Drug Administration (FDA) tarafından onaylı Donepezil HCl içeren bütün müstahzarlar oral olarak kullanılmaktadır. İlk geçiş etkisi nedeniyle beyin üzerindeki biyoyararlanımı düşük olup, yüksek doz uygulandığında bulantı, baş dönmesi, uykusuzluk ve diyare gibi kolinerjik yan etkiler oluşturmaktadır. Alzheimer Hastalığı tedavisinde, ilacın beyin konsantrasyonunun artırılması amacıyla kan-beyin bariyerinin (BBB) aşılması büyük önem taşımaktadır. Kan-beyin bariyerinden geçişi arttırabilmek amacıyla çeşitli stratejiler geliştirilmiştir. Bu yöntemler arasında özellikle nanopartiküler taşıyıcı sistemler, ilaçların beyne hedeflenmesinde büyük bir potansiyel sunmaktadır. Farmasötik yaklaşımlar nanotaşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi ve bu sistemlerin non-invasiv olarak uygulanması hususuna yoğunlaşmaktadır. Lipozomlar, lipidik yapıları ve etkin maddelerin enkapsülasyonuna olanak sağlaması nedeniyle beyne hedeflemede tercih edilen nanotaşıyıcı sistemler arasında bulunmaktadır. Geliştirilecek lipozomal formülasyonlar, daha düşük dozlarda Donepezil HCl uygulaması ile tedavi etkinliğini artırmayı hedeflemekte, böylece yan etki profilinin azaltılması ve beyin içindeki etkin madde konsantrasyonunun artırılması planlanmaktadır. Bu strateji, nörolojik hastalıkların tedavisinde hem etkinliğin artırılmasına hem de hastaların yaşam kalitesinin iyileştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Development of Donepezil HCl-Loaded Liposomal Carrier Systems and Their Targeting to the Brain Neurodegenerative disorders show an increasing prevalence in individuals, particularly with advancing age. Today, approximately 50 million people are diagnosed with neurodegenerative disorders, and this number is expected to approach 150 million by 2050. The pathophysiological causes of neurodegenerative disorders include functional impairments in neurons or functional impairments in the brain due to neuronal death. Alzheimer's disease, Huntington's disease, Parkinson's disease, Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS), and Batten disease are disorders observed as a result of neurodegeneration. Alzheimer's disease, the most common type of dementia, was first described in 1907 by Alois Alzheimer. Although the etiology of the disease has not yet been definitively explained, many hypotheses have been put forward regarding its pathophysiology. These hypotheses include the amyloid-beta (Aβ) plaque hypothesis, the tau protein accumulation hypothesis, the neuroinflammation hypothesis, and the cholinergic hypothesis. There are two main approaches used in the treatment of Alzheimer's disease: N-Methyl-D-Aspartate (NMDA) antagonists and acetylcholinesterase inhibitors. Donepezil HCl, a type of acetylcholinesterase inhibitor, is a widely used active ingredient in the treatment of Alzheimer's disease. Donepezil HCl, a piperidine derivative, inhibits the acetylcholinesterase enzyme in a non-competitive and reversible manner. Approved by the FDA in 1996, this compound undergoes first-pass metabolism in the liver when administered orally and is metabolized by the CYP3A4 and CYP2D6 enzymes. All preparations containing Donepezil HCl approved by the U.S. Food and Drug Administration (FDA) and currently used in treatment are administered orally. Due to the first-pass effect, its bioavailability in the brain is low, and high doses cause cholinergic side effects such as nausea, dizziness, insomnia, and diarrhea. In the treatment of Alzheimer's disease, overcoming the blood-brain barrier (BBB) to increase the drug's concentration in the brain is of great importance. Various strategies have been developed to increase the passage through the blood-brain barrier. Among these methods, nanoparticulate carrier systems, in particular, offer great potential for targeting drugs to the brain. Pharmaceutical approaches focus on the development of nanocarrier systems and their non-invasive application. Liposomes are among the preferred nanocarrier systems for targeting the brain due to their lipidic structure and ability to encapsulate active ingredients. The liposomal formulations to be developed aim to increase treatment efficacy with lower doses of Donepezil HCl, thereby reducing the side effect profile and increasing the concentration of the active ingredient in the brain. This strategy is considered an important step towards both increasing efficacy and improving the quality of life of patients in the treatment of neurological diseases.
Benzer Tezler
- Doğal bileşenler içeren biyopolimerik lif transdermal yamaların hazırlanması karakterizasyonu ve yama bileşiminin donepezil HCl salınımına etkisi
Preparation and characterization of biopolymeric fiber transdermal patches containing natural ingredients and effect of patch composition on donepezil HCl release
DENİZ EKŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kimya MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR KÜÇÜK
DOÇ. DR. EMEL AKYOL
- Donepezil benzeri bazı bileşiklerin sentezi ve yapılarının aydınlatılması
Synthesis and elucidation of some compounds like donepezil
MURAT GÜMÜŞ
- Alzheimer tedavisine yönelik ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi, karakterizasyonu ve etkinliğinin incelenmesi
Preparation, characterisation and investigation of drug delivery systems for alzheimer's disease
GİZEM RÜYA TOPAL
Doktora
Türkçe
2021
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN BOZKIR
- Yenilikçi nanofiber bazlı formülasyonların tasarımı, optimizasyonu, ın-vıtrokarakterizasyonu ve etkinliklerinin değerlendirilmesi
Design, optimization, in-vitro characterization and evaluation of efficacy of innovative nanofiber-based formulations
BETÜL TOPÇU İNCE
Doktora
Türkçe
2025
BiyomühendislikHacettepe ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN EROĞLU
- Donepezil hidroklorür içeren ağızda dağılan filmlerin hazırlanması ve değerlendirilmesi
Preparation and evaluation of orally disintegrating films containing donepezil hydrochloride
MERVE İREM ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eczacılık ve FarmakolojiMarmara ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. OYA KERİMOĞLU