Anne bekçilik davranışları ile çocukların öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki
The relationship between maternal gatekeeping behaviors and children's self-regulation skills
- Tez No: 1012435
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMİT KAHRAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın temel amacı, 4–6 yaş grubu çocukların öz düzenleme becerileri ile anne bekçiliği davranışları arasındaki ilişkileri çeşitli demografik değişkenler çerçevesinde incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 4–6 yaş aralığındaki çocuklar ile bu çocukların anne ve babaları oluşturmaktadır. Veriler, anne bekçiliği davranışlarını değerlendirmek amacıyla Anne Bekçiliği Ölçeği (Anne Formu ve Baba Formu) ile çocukların öz düzenleme becerilerini belirlemek amacıyla anne ve baba tarafından doldurulan Öz Düzenleme Ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, demografik değişkenlere göre karşılaştırmalar ile korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, öz düzenlemenin engelleyici kontrol–davranış alt boyutunda çocuğun cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık bulunduğunu; dikkat, çalışma belleği ve engelleyici kontrol–duygu alt boyutlarında ise anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Anne bekçiliği davranışları açısından anne formunda kontrol ve engel boyutlarının; baba formunda ise teşvik ve kontrol boyutlarının çocuğun cinsiyetine göre farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca çocuğun doğum sırası, hamilelik yöntemi ve yaşanılan yer değişkenlerinin anne bekçiliğinin bazı alt boyutlarıyla ilişkili olduğu saptanmıştır. Anne eğitim düzeyinin çocukların öz düzenleme becerileriyle, baba eğitim düzeyinin ise anne bekçiliği baba formunun kontrol boyutuyla ilişkili olduğu görülmüştür. Öz düzenleme becerileri ile anne bekçiliği davranışları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, öz düzenlemenin tüm alt boyutlarının anne bekçiliğinin teşvik boyutuyla pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Regresyon analizleri, çocukların öz düzenleme becerilerinin anne bekçiliği davranışlarını anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, anne bekçiliği davranışlarının çocukların öz düzenleme becerileriyle ilişkili olduğu ve bu ilişkinin anne bekçiliğinin alt boyutları ile aile ve çocuk özelliklerine göre farklılaştığı görülmektedir. Bulgular, anne bekçiliğinin tek boyutlu bir tutumdan ziyade, çocuk ve aile bağlamı içinde değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir yapı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to examine the relationships between self-regulation skills of children aged 4–6 years and maternal gatekeeping behaviors within the framework of various demographic variables. The study utilized a correlational research design, a quantitative method. The study group consisted of children aged 4–6 years attending preschool education institutions and their mothers and fathers. Data were collected using the Maternal Gatekeeping Scale (Mother Form and Father Form) to assess maternal gatekeeping behaviors and the SelfRegulation Scales completed by both mothers and fathers to measure children's self-regulation skills. The obtained data were analyzed using comparative analyses based on demographic variables, as well as correlation and regression analyses. The findings indicated a significant difference according to the child's gender in the behavioral inhibitory control subdimension of self-regulation, whereas no significant differences were found in the attention, working memory, and emotional inhibitory control subdimensions. With regard to maternal gatekeeping behaviors, significant differences were observed according to the child's gender in the control and discouragement subdimensions of the Mother Form, and in the encouragement and control subdimensions of the Father Form; no gender-based difference was found in the discouragement subdimension of the Father Form. In addition, the child's birth order, pregnancy method, and place of residence were found to be associated with certain subdimensions of maternal gatekeeping. While maternal education level was related to children's self-regulation skills, paternal education level was associated only with the control subdimension of the Maternal Gatekeeping Scale (Father Form). Analyses of the relationships between self-regulation skills and maternal gatekeeping behaviors revealed that all subdimensions of self-regulation showed positive and significant relationships with the encouragement subdimension of maternal gatekeeping. Regression analyses demonstrated that children's self-regulation skills significantly predicted maternal gatekeeping behaviors. In summary, maternal gatekeeping is related to children's self-regulation skills, with this relationship varying across its subdimensions and family-related factors. These findings suggest that maternal gatekeeping is a multidimensional construct that should be evaluated within the child and family context.
Benzer Tezler
- Annelerin babasavar annelik düzeyleri ve babaların ebeveynlik tutumları ile çocuğun öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between mothers' levels of father-like motherhood, fathers' parenting attitudes and children's self-regulation skills
EDA BAYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN SEZGİN
- Annelik bekçiliği öncülleri, baba katılımı ve çocuk davranış yapısına dair bir modelleme
A modelling of maternal gatekeeping antecedents, father involvement, and child behaviour structure
ZÜLFİYE GÜZİN ARSLAN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKTAN DEMİRCİOĞLU
- Birlikte ebeveynlik ve anne bekçiliği arasındaki ilişkinin incelenmesi: Baba yeterliğinin aracı ve düzenleyici rolü
Examining the relationship between coparenting and maternal gatekeeping: The mediating and moderating role of paternal efficacy
ŞÜKRAN DİLARA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLEYCAN AKGÖZ AKTAŞ
- Annelerin bekçilik davranışları ile çocuklarının sosyal yetkinlik, problemli davranış ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between mothers' gatekeeping behaviors and their children's social competence, problematic behavior and emotion regulation skills
BUSE İLAYDA BAŞEĞMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAZIM BİBER
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerinin bekçilik davranışları ile baba katılımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
A research of the relationship between gatekeeping behaviors of the mothers with special needs children with father involvement
ZEHRA HAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN