Birlikte ebeveynlik ve anne bekçiliği arasındaki ilişkinin incelenmesi: Baba yeterliğinin aracı ve düzenleyici rolü
Examining the relationship between coparenting and maternal gatekeeping: The mediating and moderating role of paternal efficacy
- Tez No: 1004556
- Danışmanlar: PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE, DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLEYCAN AKGÖZ AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Anne bekçiliği, Maternal gatekeeping
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde, çocuk yetiştirme sürecinde ebeveynlerin iş birliği içinde hareket etmesi ve babaların çocuk bakımına aktif katılım sağlaması, çocukların gelişimini destekleyen önemli etkenler arasında yer almaktadır. Özellikle annenin birlikte ebeveynlik deneyimleri ile babanın ebeveynlik yeterliğine ilişkin algılarının annenin ebeveynlik davranışlarına nasıl yansıdığı, aile içi dinamiklerin anlaşılması açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, birlikte ebeveynlik ile anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı ebeveynlik konusunda yeterli algılama düzeyinin aracı ve düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma, 3-6 yaş aralığında çocuğu olan 275 evli annenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplamak amacıyla, Anne Bekçiliği Ölçeği, Birlikte Ebeveynlik Ölçeği, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği, Ekonomik Güçlük İndeksi ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Bu kapsamda, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri değerlendirmek amacıyla aracılık etki modeli test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, teşvik edici ve engelleyici anne bekçiliği ile ilgili kurulan aracılık modellerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Birlikte ebeveynlik ile teşvik edici anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı yeterli algılama düzeyinin aracı rolüne ilişkin yapılan analiz sonucu, annelerin birlikte ebeveynlik deneyimleri arttıkça babayı ebeveynlik konusunda daha yeterli algıladığını ve bu algının annelerin teşvik edici bekçilik davranışlarını artırdığını göstermektedir. Birlikte ebeveynlik ile engelleyici anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı yeterli algılama düzeyinin aracı rolüne ilişkin yapılan analiz sonucu ise annelerin birlikte ebeveynlik deneyimleri azaldıkça babayı ebeveynlik konusunda daha az yeterli algıladıkları ve bu algının annelerin engelleyici bekçilik davranışlarını artırdığını ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, annenin babayı ebeveynlik konusunda yeterli algılama düzeyinin, birlikte ebeveynlik ile anne bekçiliği arasındaki ilişki üzerinde anlamlı bir düzenleyici rol oynamadığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, ileride geliştirilecek müdahale programları açısından önemli bir temel sunmaktadır. Bu doğrultuda, özellikle eşler arasındaki birlikte ebeveynliği güçlendirmeye ve ebeveynlerin çocuk bakım süreçlerindeki yeterliklerini artırmaya yönelik eğitim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In contemporary, child-rearing processes parental cooperation and the active involvement of fathers in child care are among the key factors that support children's development. In particular, understanding how mothers' coparenting experiences and their perceptions of fathers' parenting efficacy are reflected in maternal parenting behaviors is critically important for comprehending family dynamics. Accordingly, the primary aim of this study is to examine the mediating and moderating roles of mothers' perceptions of fathers' parenting efficacy in the relationship between coparenting and maternal gatekeeping. The study was conducted with the participation of 275 married mothers with children aged between 3 and 6 years. In order to collect data, the Maternal Gatekeeping Scale, Coparenting Scale, Parenting Self-Efficacy Scale, Economic Measures Index and a Demographic Information Form were used. Within this framework, mediation models were tested to evaluate the direct and indirect relationships among the variables. The analyses revealed that the mediation models established for both encouraging and discouraging maternal gatekeeping were statistically significant. In the relationship between coparenting and encouraging gatekeeping, the mediation analysis indicated that as mothers' coparenting experiences increased, they perceived higher levels of fathers' parenting efficacy, which in turn enhanced their encouraging gatekeeping behaviors. Similarly, in the relationship between coparenting and discouraging maternal gatekeeping, the results demonstrated that as coparenting experiences decreased, mothers perceived lower levels of fathers' parenting efficacy, which led to an increase in discouraging gatekeeping behaviors. On the other hand, mothers' perceptions of fathers' parenting efficacy did not have a significant moderating effect in the relationship between coparenting and maternal gatekeeping. The findings of the study provide a valuable basis for the development of future intervention programs. Accordingly, it is recommended to develop educational programs particularly aimed at strengthening coparenting between partners and enhancing parents' self-efficacy in child-rearing processes.
Benzer Tezler
- Maternal gatekeeping and paternal self-efficacy in the relation between dyadic adjustment and coparenting among fathers: Moderated mediation models
Babalarda çift uyumu ve birlikte ebeveynlik arasındaki ilişkide anne bekçiliği ve baba öz yeterliliği: Durumsal aracılık modelleri
ÖZGE DEMİRCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
- Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerde birlikte ebeveynlik ve anne bekçiliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between coparenting and maternal gatekeeping in parents with preschool children
BURCU DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL KARABULUT
- Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerde ebeveynlik stresinin anne bekçiliği, geleneksel annelik, öz-yeterlik ve yaşam doyumu açısından incelenmesi
Examining parenting stress in mothers with preschool-aged children in terms of maternal gatekeeping, traditional motherhood, self-efficacy, and life satisfaction
NAZLI CEREN ÇAĞLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİNAZ BOZKUR
- 6 yaş çocuğu olan babaların çocuk yetiştirme tutumları ile dijital ebeveynlik farkındalıkları arasındaki ilişkide anne bekçiliğinin aracı rolü
The mediating role of maternal gatekeeping in the relationship between child-rearing attitudes and digital parenting awareness among fathers of 6-year-old children
PELİN DOĞUKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİN KARADENİZ
- Anne babalara uygulanan birlikte ebeveynlik programının anne babaların birlikte ebeveynlik düzeylerine ve okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerilerine etkisi
The effect of the co-parenting program implemented with parents on their level of co-parenting and the emotion regulation skills of preschool children
GÜL DEMİR
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜL POLAT