Kalıcı üriner kateteri olan bireylerin kateter öz bakımları ile konfor düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between urinary catheter self-care and comfort levels of individuals with indwelling catheter
- Tez No: 1012576
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLDEN BASİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Öz yönetim, Özbakım, Üriner kateterizasyon, Nursing, Self-management, Self-care, Urinary catheterization
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üriner kateter uygulaması idrar boşaltımında sıkça kullanılan, bireyin günlük yaşamını, hareketliliğini ve konforunu etkileyen bir işlemdir. Kalıcı üriner kateter kullanan bireylerin kliniğe başvurma ihtiyaçlarının, yatış sürelerinin ve oluşabilecek komplikasyonların azaltılması için bireylerin öz yönetim ve öz yeterliliğinin arttırılması gerekmektedir. Bu araştırmada kalıcı üriner kateteri olan bireylerin öz bakım ile konfor düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma tanımlayıcı türde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 18 Nisan-04 Ekim 2025 tarihleri arasında Konya'da bir üniversite hastanesinin dahiliye, nöroloji, endokrinoloji, üroloji servislerinde ve taş kırma ünitesine başvuran bakım bağımlılığı olmayan bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise dahil edilme kriterlerini karşılayan bireyler (n=147) oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Üriner Kateter Öz Bakım Ölçeği ve Genel Konfor Ölçeği Kısa Formu ile araştırmacı tarafından yüz yüze basılı anketler kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için Etik kurul ve kurum izinleri alınmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 26 (IBM Corp., Armonk, New York, ABD) ve IBM SPSS Amoss V 26 istatistik paket programlarında değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalamasının 67,38±13,48 yıl olduğu, %51'inin erkek, %61,9'inin ilk veya ortaokul mezunu, %63,9'unun orta düzey gelire sahip ve %77,6'sının kronik hastalığının olduğu belirlendi. Bireylerin %40,8'inin üriner kateter deneyimi olduğu, bu kişilerden %48,4'ünün bir kez üriner kateter kullanmış olduğu ve %53,3'ünün üç aydan daha az süre üriner kateter kullandığı saptandı. Bireylerin %28,6'sının kalıcı üriner kateter kullanımına yönelik eğitim almış olduğu, %71,4'ünün daha önceden hastaneye yatış yapmış olduğu ve %92,5'inin sosyal destek aldığı saptandı. Bireylerin üriner kateter öz yeterlilik ölçeği puan ortalaması 69,72±38,14, üriner kateter öz yönetim ölçeği puan ortalaması 38,58±17,69 ve genel konfor ölçeği puan ortalaması 108,86±21,84 olarak bulundu. Gelir düzeyi algısı yüksek olan, daha önce üriner kateter deneyimi olan bireylerin ve kalıcı üriner kateter kullanımına yönelik eğitim alan kişilerin üriner kateter öz yeterlilik düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek olduğu bulundu. Kalıcı üriner kateter kullanımına yönelik eğitim alan kişilerin genel konfor düzeyleri almayan kişilerden istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek bulundu. Üriner kateter öz yeterlilik ve öz yönetim düzeyleri ile konfor düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönde ilişki olduğu saptandı. Ayrıca bireylerin üriner kateter öz yeterlilik puanındaki bir birimlik artışın genel konfor puanını 0,188 puan, üriner kateter öz yönetim puanındaki bir birimlik artışın genel konfor puanını 0,369 puan arttırdığı belirlendi. Kurulan modele göre üriner kateter öz yeterlilik ve öz yönetim puanları genel konfor puanlarını yaklaşık %34 düzeyinde açıkladığı bulundu. Kalıcı üriner kateter kullanan bireylerin öz yönetim ve öz yeterlilik düzeylerinin orta düzeyde, konfor düzeyinin ise ortalamanın üzerinde olduğu saptandı. Ayrıca bireylerin öz yeterlilik ve öz yönetim düzeyleri arttıkça konfor düzeyleri de artmaktadır. Bu veriler ışığında üriner kateter öz bakım düzeyini yükseltmeye yönelik girişimlerin konforu yükselteceği düşünülmektedir. Bu nedenle kalıcı üriner kateteri olan bireylerin öz bakım düzeyini artıracak hemşirelik girişimlerinin uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Urinary catheterization is a frequently used procedure for urinary drainage that affects individuals' daily lives, mobility, and comfort. Increasing the self-management and self-efficacy of individuals with indwelling urinary catheters is necessary to reduce the need for clinical admissions, length of hospitalization, and potential complications. This study aimed to examine the relationship between self-care and comfort levels among individuals with indwelling urinary catheters. The study was designed as a descriptive research. The population of the study consisted of non-care-dependent individuals who attended the internal medicine, neurology, endocrinology, and urology clinics, as well as the lithotripsy unit, of a university hospital in Konya between April 18 and October 4, 2025. The sample consisted of individuals who met the inclusion criteria (n=147). Data were collected by the researcher through face-to-face administration of printed questionnaires using the Personal Information Form, the Urinary Catheter Self-Care Scale, and the General Comfort Questionnaire–Short Form. Ethical committee approval and institutional permissions were obtained prior to conducting the study. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User Version 26 (IBM Corp., Armonk, New York, USA) and IBM SPSS Amos Version 26 statistical software packages. The results indicated that the mean age of the participants was 67.38±13.48 years; 51% were male, 61.9% were primary or secondary school graduates, 63.9% had a moderate income level, and 77.6% had a chronic disease. It was determined that 40.8% of the participants had previous urinary catheter experience; among these individuals, 48.4% had used a urinary catheter once, and 53.3% had used a urinary catheter for less than three months. Furthermore, 28.6% of the participants had received education regarding indwelling urinary catheter use, 71.4% had previously been hospitalized, and 92.5% reported receiving social support.The mean urinary catheter self-efficacy score was 69.72±38.14, the mean urinary catheter self-management score was 38.58±17.69, and the mean general comfort score was 108.86±21.84. Urinary catheter self-efficacy levels were found to be statistically significantly higher among individuals who perceived their income level as high, had previous urinary catheter experience, and had received education regarding indwelling urinary catheter use. General comfort levels were statistically significantly higher among individuals who had received education regarding indwelling urinary catheter use compared with those who had not. A moderate positive relationship was identified between urinary catheter self efficacy and self-management levels and comfort levels. In addition, a one-unit increase in urinary catheter self efficacy score increased the general comfort score by 0.188 points, while a one-unit increase in urinary catheter self-management score increased the general comfort score by 0.369 points. According to the established model, urinary catheter self-efficacy and self-management scores explained approximately 34% of the variance in general comfort scores.It was determined that individuals with indwelling urinary catheters had moderate levels of self-management and self-efficacy, while their comfort levels were above average. Furthermore, as individuals' self-efficacy and self-management levels increased, their comfort levels also increased. In light of these findings, interventions aimed at improving urinary catheter self-care levels are expected to enhance comfort. Therefore, the implementation of nursing interventions that promote self-care among individuals with indwelling urinary catheters is recommended.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz hastalarında kalıcı kateter ve arteriovenöz fistülün(AVF) beslenme enfeksiyon ve hemodiyaliz yeterlilik üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of permanent catheter and arteriovenous fistula (AVF) on nutrition, infection, and hemodialysis adequacy in hemodialysis patients
ÜMMÜHAN KURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET USTA
- Kalıcı üriner kateteri olan yoğun bakım hastalarında %0.1'lik klorheksidin glukonat solüsyonu ve duru su ile yapılan perine ve kateter bakımının idrar yolu enfeksiyonuna etkisi
The effects of perineal and catheter care performed with 0.1% chlorhexidine gluconate solution and clear water on urinary tract infection in intensive care unit patients with an indiwelling urinary catheter
SEDA KURUKIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLEK ÖZDEN
- Erkek hastalarda üriner kateter ilişkili meatal basınç yarası prevalansı ve risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of urinary catheter related meatal pressure injury prevalence and risk factors in male patients
HASAN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Hemşirelikİzmir Bakırçay ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİYE OKGÜN ALCAN
- Çocukluk çağı üriner sistem taş hastalığında metabolik değerlendirme ve extracorporeal shockwave lithotripsy (ESWL) etkinliği
The efficacy of metabolic evaluation and exracorporeal shockwave lithotripsi (ESWL) in pediatric urinary stone disease
CELAL ECEMİŞ