Dijital çağda sosyotelizm ve iletişim kalitesi: X, Y ve Z Kuşakları üzerine bir karşıtsal çözümleme
Phubbing and communication quality in the digital age: A contrasted analysis on Generations X, Y and Z
- Tez No: 1012758
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA GEÇİKLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halkla İlişkiler, İletişim Bilimleri, Public Relations, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, dijital çağda giderek yaygınlaşan sosyotelizm davranışının kişilerarası iletişim kalitesi üzerindeki etkilerini incelemek ve bu ilişkinin X, Y ve Z kuşakları arasında nasıl farklılık gösterdiğini ortaya koymaktır. Araştırma nicel bir desenle yürütülmüş ve veri toplama aracı olarak yüz yüze uygulanan anket tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Atatürk Üniversitesi'nde 2024–2025 Eğitim-Öğretim döneminde öğrenim gören öğrenciler ile üniversitede görev yapan akademik ve idari personel oluşturmuştur. Evrenin tümüne ulaşmanın mümkün olmaması nedeniyle örneklem, olasılık dışı örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme ile belirlenmiş ve toplam 916 katılımcı araştırmaya dâhil edilmiştir. Anket formu, katılımcıların genel sosyotelizm düzeylerini, sosyotelizme maruz kalma deneyimlerini ve iletişim kalitesi algılarını ölçmeye yönelik maddelerden oluşmuştur. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, varyans analizleri, regresyon ve moderasyon testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, genel sosyotelizm düzeylerinin kuşaklar arasında anlamlı biçimde farklılaştığını; özellikle Z kuşağının daha yüksek sosyotelizm eğilimlerine sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşın sosyotelizme maruz kalma düzeylerinin kuşaklar arasında anlamlı biçimde değişmediği bulunmuştur. Analizler, genel sosyotelizmin iletişim kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koyarken, sosyotelizme maruz kalmanın iletişim kalitesini düşük düzeyde fakat pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Kuşakların düzenleyici rolünü test eden moderasyon analizlerinde ise anlamlı bir etki tespit edilmemiştir. Araştırma sorusu doğrultusunda Z kuşağının iletişim kalitesi düzeyinin diğer kuşaklara kıyasla daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar, dijital dikkat bölünmesinin iletişim süreçlerini kuşaklar arası farklılıklar bağlamında yeniden şekillendirdiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effects of phubbing behavior—which has become increasingly prevalent in the digital age—on interpersonal communication quality and to determine how this relationship differs across the X, Y, and Z generations. The research was conducted within a quantitative design, and data were collected through a face-to-face survey. The population of the study consisted of students enrolled at Atatürk University and the academic and administrative staff employed during the 2024–2025 academic year. Since reaching the entire population was not feasible, the sample was selected through convenience sampling, one of the non-probability sampling methods, and a total of 916 participants were included in the study. The survey instrument measured participants' general phubbing tendencies, their experiences of being subjected to phubbing, and their perceptions of communication quality. The collected data were analyzed using descriptive statistics, analysis of variance, regression analyses, and moderation tests. The findings revealed that general phubbing levels differed significantly across generations, with Generation Z exhibiting higher phubbing tendencies than the other groups. However, phubbing exposure did not significantly vary by generation. Regression analyses demonstrated that general phubbing negatively affected communication quality, whereas being subjected to phubbing had a weak yet positive effect on communication quality. Moderation analyses indicated that generational differences did not play a significant regulatory role in the relationship between phubbing variables and communication quality. Furthermore, in line with the research question, Generation Z was found to have lower levels of communication quality compared with the X and Y generations. Overall, the results suggest that digital attention fragmentation reshapes interpersonal communication processes and manifests distinct patterns across generations.
Benzer Tezler
- Aleksitimi ve kişiler arası duyarlılığın sosyotelizm üzerindeki etkisi
The effect of alexithymia and interpersonal sensitivity on phubbing
AFRA NUR BEKLEVİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiKonya Gıda ve Tarım ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELMAS MERVE MALAS
- Dijital çağda bir hafıza mekanı olarak sosyal medya
Social media as a memory place in the digital era
ÇAĞAN BİÇEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PINAR MELİS YELSALI PARMAKSIZ
- Dijital çağda ütopya kavramının dönüşümü: İşbirlikçi tasarım bağlamında mimarın rolü
Transformation of the term of utopia in digital age: The role of architect in co-design approach
MELİS BALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE IŞIL HACIHASANOĞLU
- Dijital çağda kimlik oluşturmak: Sanal gerçeklik yanılsama ve gözetim“Suret”kısa film çalışması örneği
Authoring identity in the digital age: Virtual reality, illusion and surveillance. Short fi̇lm case study“Suret”
ÖZGE AZAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sahne ve Görüntü SanatlarıKadir Has ÜniversitesiRadyo, Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİS BEHLİL
- Dijital çağda arşivci: Sahip olması gereken temel yetkinlikler ve roller
Archivist in the digital age: Should have basic competencies an roles
SEHER İNCEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ArşivMarmara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURÇAK ŞENTÜRK