Beyzâvî'ye nispet edilen Mahtut Kitâbu Ahkâmi'l-Kur'ân isimli eserin incelenmesi
An analysis of the work attributed to Beyzâvî entitled Mahtut Ki̇tâbu Ahkâmi̇'l- Kur'ân
- Tez No: 1013042
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAMİ GÜNAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Commentary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in ahkâm âyetlerini tefsir ederek bireysel ve toplumsal hayata dair hükümler çıkarmayı amaçlayan Ahkâmü'l-Kur'ân ilmi, tefsir literatürünün önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Nitekim Kur'ân hükümlerinin izahı ve hayata aktarılması gaye-siyle kaleme alınan pek çok eser mevcuttur. Bu eserlerden biri de çalışmaya konu olan Kütahya Vahit Paşa Kütüphanesi Vahit Paşa Koleksiyonunda 1686 demirbaş numarasıyla kayıtlı bulunan Kitâbu Ahkâmi'l-Kur'ân Te'lîfü'l-Âlimi'l-Âllâme el-Kadî el-Beyzâvî isimli el yazması ahkâm tefsiridir. Çalışmanın temel amacı söz konusu eseri şekil, muhteva ve metodoloji açısından bütüncül bir yaklaşımla ele almaktır. Çalışmada nitel araştırma yön-temlerinden doküman incelemesi kullanılmış; ilgili âyetlerin tefsiri temel kaynaklarla mu-kayese edilerek incelenmiştir. Yapılan mukayeselerin teferruatına girilmeksizin, bu incele-melerden elde edilen nihai tespite yer verilmekle iktifa edilmiştir. Bununla birlikte, kütüp-hane kayıtlarına göre tek nüsha olduğu değerlendirilen bu yazma eserin incelenip tanıtıl-ması, ilgili literatüre katkı sağlaması bakımından önem arz etmektedir. Sonuç olarak eserin künyesinde zikredildiğinin aksine Kâdî Beyzâvî'ye ait olmadığı tespit edilmiş, ancak ger-çek müellifin kimliği ise meçhul kalmıştır. Buna binaen mahtut eserin, başta Zemah-şerî'nin el Keşşâf ve Beyzâvî'nin Envâru't-Tenzil ve Esrâru't-Tevil adlı tefsirleri olmak üzere belirli kaynaklardan iktibas edilerek telif edilmiş dirâyet ağırlıklı muhtasar bir tefsir olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The science of Ahkâmü'l-Kur'ân, which aims to derive rulings concerning indi-vidual and social life by interpreting the legal verses of the Holy Qur'an, constitutes an important part of the exegesis literature. Indeed, there are many works written with the aim of explaining the rulings of the Qur'an and applying them to life. One such work is the manuscript Ahkâmü'l-Kur'ân Te'lîfü'l-Âlimi'l-Âllâme el-Kadî el-Beyzâvî, registered under inventory number 1686 in the Vahit Paşa Collection of the Kütahya Vahit Paşa Lib-rary, which is the subject of this study. The main objective of this study is to examine the aforementioned work holistically in terms of form, content, and methodology. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in this study; the exegesis of the relevant verses was examined by comparing them with primary sources. Without go-ing into the details of the comparisons made, the final findings obtained from these examinations are presented. As a result, it was determined that the work does not belong to Qadi Baydawi, contrary to what is stated in its colophon, but the identity of the actual author remains unknown. Based on this, it has been concluded that the manuscript is a concise commentary, heavily weighted towards knowledge, compiled by drawing on spe-cific sources, primarily Zemahşerî's el Keşşâf and Beyzâvî's Envâru't-Tenzil and Esrâru't-Tevil commentaries. Nevertheless, the examination and introduction of this manuscript, which is considered to be the only copy according to library records, is important in terms of its contribution to the relevant literature.
Benzer Tezler
- Muhammed b. Cemâleddîn Ramazân es-Sükkerî eş-Şirvânî'ye (Ö.h. 1063) ait Şirvânî'nin Beydâvî Tefsiri (Âl-i İmrân Suresi) üzerine Haşiyesi'nin tahkiki ve incelemesi
حَاشيةُ الشّرْوَانـي عـلـى تَفْسِيـر البَيْضَاوِي“مُحـمـد بِنْ جَمـال الدّينِ رَمَضَان السكّري الشّرْوَانـي (1063 ه) ”سُورةُ آلُ عِمْرَان" دِرَاسَةً وَتَحـقـيقاً
MOHAMMED ABDALİ SHEHAD SHEHAD
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB
- حاشية على جزء عمَّ من أنوار التنزيل وأسرار التأويل للبيضاوي للشيخ محمد بن محمود، دباغ زاده الحنفي العينتابي (ت 1114 ه) من أول سورة النبأ إلى نهاية سورة الانفطار (دراسةً وتحقيقاً)
Şeyh Muhammed bin Mahmud Dabbâğzâde el-Hanefî'nin (Ö. 1114 H.) Beydâvî'nin Envâru't-Tenzîl ve Esrâru't-Te'vîl adlı eserinden Amme Cüzüne Hâşiyesi, Nebe Sûresinden İnfitâr Sûresinde kadar, inceleme ve tahkiki
RAFID SHADHAR KHUDHAIR AL-ZUBAIDI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM AL-YAGOOB
- Hamza“el-Karamanî Beydavî tefsiri'ne Hâşiyesi”(Fatiha Suresi'nin tahkik ve incelemesi)
Ḥāshiyatu Alqaramāny ʻAlá tafsīr al-Bayḍāwī, (Investigation and Survey)
HANI ALHALABI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEYSEL GÜLLÜCE
- Hüsamuddin Ali Bitlisî'nin Câmiu't-Tenzîl ve't Te'vîl adlı tefsirinin maıde suresinin tahkiki
دراسة وتحقيقلسورة المائدةمن تفسير“جامع التنزيل والتأويل”لحسام الدين علي بن عبدالله البدليسي
HAZHAR HAMİD ARIF
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NAİM DÖNER
- İbn Kemal Paşa'nın Envâru't-Tenzîl Hâşiyesinde Beyzâvi'ye eleştirileri
Ibn Kemal Pasha's critiques of al-Baydāwī in his Hāshiya on Anwār al-Tanzīl
FATMA EREN