Genç tüketicilerde sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam farkındalığı ve kişisel sağlık sorumluluğuna etkisi
The effect of health literacy on healthy life awareness and personal health responsibility among young consumers
- Tez No: 1013094
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM AKBULUT DURSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili kararlar alabilmesi ve yargılarda bulunabilmesi için sağlık bilgilerine erişme, bu bilgileri anlama, değerlendirme ve kullanma süreçlerinde sahip olmaları gereken bilgi, motivasyon ve yetkinlikleri kapsayan bir kavramdır. Sağlıklı yaşam farkındalığı, bireyin sağlığını olumsuz etkileyen davranışların farkına varması, sağlık sorumluluğunu üstlenmesi ve bu davranışları olumlu davranışlara dönüştürerek tam bir iyilik haline ulaşmayı amaçlamasıdır. Sağlık sorumluluğu ise bireyin kendi sağlığına önem vermesi, olumsuz sağlık durumlarının farkında olması ve gerektiğinde sağlık profesyonellerinden yardım alabilmesidir. Gençlik dönemi, bireylerin yaşam boyu sürdürecekleri sağlık davranışlarının şekillendiği önemli bir dönem olması nedeniyle araştırmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Çalışmada sağlık okuryazarlığı kavramı kapsamlı bir şekilde ele alınarak bireylerin sağlık davranışları, sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyleri ve sağlıklı yaşam biçimleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili bilgilere erişme, anlama, değerlendirme ve kullanma becerilerini kapsayan çok boyutlu bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Araştırmada veriler Google Forms çevrimiçi anket yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 26 (Statistical Package for The Social Sciences) ve AMOS 24 (Analysis of Moment Structures) programları kullanılmıştır. Veriler toplanmadan önce gerekli izinler ve etik kurul onayı alınmıştır. Veri toplamada tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 1 Kasım - 20 Aralık 2025 tarihleri arasında, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde eğitim gören 465 öğrenci oluşturmaktadır. Bu çalışmada, genç tüketicilerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlıklı yaşam farkındalığı ve kişisel sağlık sorumluluğu üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, sağlık okuryazarlığının bireysel ve toplumsal düzeydeki önemi vurgulanmış; düşük sağlık okuryazarlığının sağlık hizmetlerinin etkin kullanımını engellediği, sağlık maliyetlerini artırdığı ve olumsuz sağlık sonuçlarına yol açtığı ortaya konulmuştur. Buna karşılık yüksek sağlık okuryazarlığı düzeyinin bireylerin sağlıklı yaşam davranışlarını geliştirdiği, hastalıkların önlenmesine katkı sağladığı ve yaşam kalitesini artırdığı belirlenmiştir. Bulgularda ulaşılan sonuçlar doğrultusunda; sağlık okuryazarlığı arttıkça sağlıklı yaşam farkındalığı ve kişisel sağlık sorumluluğunun da arttığı ve sağlıklı yaşam farkındalığı arttıkça da kişisel sağlık sorumluluğununda arttığı önemli ölçüde görülmektedir. Bu kapsamda, gençlere yönelik sağlık okuryazarlığını artırıcı eğitim ve farkındalık programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Health literacy is a concept that encompasses the knowledge, motivation, and competencies required for individuals to access, understand, evaluate, and use health information in order to make health-related decisions and judgments. Health awareness refers to an individual's recognition of behaviors that negatively affect their health, taking responsibility for their health, and aiming to achieve a state of complete well-being by transforming these behaviors into positive ones. Health responsibility, on the other hand, is defined as an individual's valuing of their own health, awareness of adverse health conditions, and ability to seek help from health professionals when necessary. The youth period constitutes the focus of this study, as it is a critical stage in which individuals shape the health behaviors they will maintain throughout their lives. This study comprehensively addresses the concept of health literacy and aims to examine its effects on individuals' health behaviors, levels of utilization of health services, and healthy lifestyle practices. In this context, health literacy stands out as a multidimensional concept that includes individuals' abilities to access, understand, evaluate, and use health-related information. The data in this study were collected through an online questionnaire using Google Forms. SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences) and AMOS 24 (Analysis of Moment Structures) software were used for data analysis. Prior to data collection, the necessary permissions and ethics committee approval were obtained. A non-probability sampling method, specifically convenience sampling, was used. The sample of the study consists of 465 students enrolled in the Faculty of Economics and Administrative Sciences at Sivas Cumhuriyet University between November 1 and December 20, 2025. This study aims to examine the effect of young consumers' health literacy levels on health awareness and personal health responsibility. The importance of health literacy at both individual and societal levels has been emphasized, revealing that low health literacy hinders the effective use of health services, increases healthcare costs, and leads to negative health outcomes. In contrast, a high level of health literacy has been found to improve individuals' healthy lifestyle behaviors, contribute to disease prevention, and enhance quality of life. The findings indicate that as health literacy increases, health awareness and personal health responsibility also increase significantly. Likewise, as health awareness increases, personal health responsibility also increases. In this context, it is recommended to expand educational and awareness programs aimed at increasing health literacy among young people.
Benzer Tezler
- Genç tüketicilerin beslenme okuryazarlığı, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional literacy, sustainable and healthy eating behaviors, and nutritional status of young consumers
KÜBRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Vegan ve vegan olmayan bireylerin eko etiketli ürünlere karşı tutum ve satın alma davranışlarının incelenmesi
Examination of attitude and purchasing behavior of vegan andnon-vegan individuals against eco-label products
SELİN GENLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeEge Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ERHAN ZALLUHOĞLU
- Pandemide COVID-19 stresi ve risk algısının tüketicilerin online satın alma niyeti üzerine bir araştırma
A research on the life style and values in terms of consumers decisions to buy a
MERAL GENÇ KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeBahçeşehir ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEYDA AYSUNA TÜRKYILMAZ
- Burdur ilindeki 65 yaş üzeri tüketicilerin süt ve süt ürünleri tüketim alışkanlıkları
Milk and milk products consumption patterns of elderly consumers in burdur province
DENİZ SAY ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2015
GeriatriEge Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA FULDEN SARAÇ
- Bazı fonksiyonel gıdalarda tüketici kararları ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on consumer decision about some kinds of functional foods and determining factors which affect of it
GÖZDE SEVİLMİŞ