Râ'if İsmâ'il Paşa Dîvânı (inceleme – metin - işlevsel sözlük)
Dîvân of Râ'if Ismâ'il Paşa (analysis – text - functional glossary)
- Tez No: 1013102
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN HORATA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Divanlar, klasik edebiyatın temel eserlerinin başında gelmektedir. Bununla birlikte bazı şairlerin“mecmua”kavramını,“henüz divan tertip etmeden önce şiirlerini nazmettikleri defter”anlamında kullandıkları bilinmektedir. Bu tez çalışmasının konusu da Râʾif İsmâʿil Paşa'nın hatt-ı destiyle derlediği, Mecmûʿa-i Râʾif İsmâʿil Paşa adıyla kayıtlı mecmuada bulunan şiirlerinin bir araya getirilmesidir. Şairin şiirlerini yazarken üzerinde tashihler yapması ve bazılarını karalaması, şiirlerinin müsvedde hâlde kaldığını işaret etmektedir. Ayrıca mecmuada Râʾif'e ait şiirlerin üzerinde yer alan“tahrîr”ve“yazıldı”ifadeleri, bu müsvedde şiirlerin temize çekilerek bir divanda toplandığını göstermektedir. Ancak yapılan araştırmalara rağmen Râʾif İsmâʿil Paşa'nın bir divanına rastlanmamıştır. Bu çalışma, 18. yüzyıl şairlerinden Râʾif İsmâʿil Paşa'nın şiirlerini gün yüzüne çıkarma ve bir divan oluşturma amacı taşımaktadır. Tez, giriş ve dört bölümden müteşekkildir. Girişte 18. yüzyıl klasik Türk edebiyatı hakkında bilgi verildikten sonra çalışmanın ilk bölümünde Râʾif İsmâʿil Paşa'nın hayatı, yaptığı görevler ve kişiliği üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise hazırlanan Râʾif İsmâʿil Paşa Dîvânı'ndaki tüm nazım şekilleri ve şiirlerde öncelenen ahenk unsurları incelenerek şairin üslubu, dil özellikleri, şiirlerinin muhtevası, etkilendiği şairler ortaya konulmuş; Râʾif İsmâʿil Paşa'nın devlet adamı kimliğinin ardında gölgede kalmış edebî şahsiyeti aydınlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Râʾif İsmâʿil Paşa Dîvânı'nın transkripsiyonlu metni verilmiştir. Son kısım olan dördüncü bölüme de Dîvân'ın işlevsel sözlüğü ilave edilmiştir. Bu çalışma ile tezkirelerde adından övgüyle bahsedilen bir şairin şiirleri gün yüzüne çıkarılmış, derlenen Dîvân incelenerek Râʾif İsmâʿil Paşa'nın 18. yüzyıl klasik Türk şiirindeki yerini belirlemeye yönelik değerlendirmeler yapılmış, hazırlanan işlevsel sözlük ile hem araştırmacı ve okurların Dîvân'dan kolayca yararlanması hem de şairin kelimelere yüklediği özel anlamların ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Divans constitute the principal corpus of classical period. It is also known that certain poets employed the term mecmuʿa to denote notebooks in which they compiled their poems prior to arranging them into a formal divan. The subject of this thesis is the compilation of the poems of Râʾif İsmâʿil Paşa, compiled in his own handwriting and preserved in a manuscript collection entitled Mecmûʿa- Râʾif İsmâʿil Paşa. The poet's corrections, deletions, and revisions within the manuscript indicate that many of the poems remained in draft from. Furthermore, annotations such as“tahrir (fair copy)”and“yazıldı (written out)”appearing above certain poems suggest that these drafts were later transcribed into a clean copy and assembled into a divan. Despite extensive research, however, no extant a divan attributed to Râʾif İsmâʿil Paşa has been identified. This study aims to recover the poetic oeuvre of the eighteenth-century poet Râʾif İsmâʿil Paşa and to construct a divan. The thesis consist of an introduction and four chapters. The introduction provides and overview of eighteenth-century Ottoman classical literature. The first chapter examines the life, official duties, and personality of Râʾif İsmâʿil Paşa. The second chapter analyzes all verse forms represented in the reconstructed divan, together with the poet's use of prosodic and harmonic devices, thereby elucidating his stylistic features, linguistic preferences, thematic concerns, and literary influences. In doing so, it seeks to illuminate the literary identity of Râʾif İsmâʿil Paşa, which has remained overshadowed by his political career as a statesman. The third chapter presents the transcribed critical text of the Divan. The fourth and final chapter contains a functional glossary appended to the edition. Through this study, the poems of a poet praised in the tezkires have been brought to light. By examining the reconstructed Divan, the thesis endeavors to situate Râʾif İsmâʿil Paşa within the tradition of eighteenthcentury Ottoman classical poetry. The functional glossary is designed both to facilitate scholarly engagement with the text and to reveal the particular semantic nuances the poet attributed to specific lexical items.
Benzer Tezler
- İstanbul Bizans mimarisinde kullanılan tuğlanın fiziksel ve mekanik özellikleri
Characteristics of brick used in Byzantine architecture in İstanbul
YEGAN KAHYA
- Doğal, tarihi kültürel açıdan turizm potansiyelini değerlendirme modeli: Ayvalık örneği
The tourism model for evaluation of natural, historical and cultural potential: A case of Ayvalık
İSMAİL HAKAN KOLCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF. DR. VEDİA DÖKMECİ
- Bursa Yeşil Cami pencere parmaklıklarındaki gümüş kakma motifler (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
BEDRİ YALMAN