Akkaraman ve lalahan koyunlarında çiftleşme öncesi vücut kondisyon skoru (VKS) ile bazı verim özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between pre-mating body condition score (BCS) and some performance characteristics in akkaraman and lalahan sheep
- Tez No: 1013190
- Danışmanlar: PROF. DR. SABRİ GÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Akkaraman ırkı ve Lalahan genotipi (%75 Kıvırcık x %25 Akkaraman G1) koyunların ve kuzuların çeşitli fizyolojik dönemlerdeki canlı ağırlık (CA) ve Vücut Kondisyon Skoru (VKS) değerlerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2024-2025 yıllarında Uluslararası Hayvancılık Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde gerçekleştirilmiş ve toplamda 52 baş Akkaraman ve 87 baş Lalahan anaç koyun materyali kullanılmıştır. Koyunların aşım, gebelik ortası (gebeliğin 90. günü) ve doğum dönemlerindeki CA ile VKS değerleri alınmış, kuzuların ise doğum ağırlığı ile bir, iki ve üç aylık CA'ları (CA0, CA1, CA2 ve CA) alınmıştır. Ayrıca, kuzuların 3 aylık yaşta cidago yüksekliği (CY), sağrı yüksekliği (SY), vücut uzunluğu (VU), göğüs çevresi (GÇ), göğüs derinliği (GD) ve ön incik çevresi (İÇ) ölçümleri toplanmıştır. Koyunların değerleri incelendiğinde, Akkaraman ırkı koyunun tüm ölçüm dönemlerinde Lalahan tipine göre daha yüksek CA ve VKS değerlerine sahip olduğu, bu farklılıkların aşım ve gebelik ortası CA değerleri ile aşım dönemi VKS değerlerinde önemli (P<0.05), diğerlerinde önemsiz olduğu saptanmıştır. Koyun yaşına göre incelendiğinde, tüm ölçümlerde 6 yaş ve üzeri koyunların en yüksek CA değerine ve 4 yaşlı koyunların en yüksek VKS değerine, 2 yaşlı koyunların ise en düşük CA ve VKS değerlerine sahip olduğu belirlenirken, bu farklılıklar aşım dönemi VKS değeri hariç tümünde önemli (P<0.001) olarak bulunmuştur. Kuzuların gelişimi açısından değerlendirildiğinde, tüm ölçümlerde Akkaraman ırkı kuzuların Lalahan tipi kuzulardan daha yüksek değerler sergilediği, bu farklılıkların VU ve GÇ değerleri hariç tümünde önemli (P<0.05) olduğu bulunmuştur. Erkek kuzuların dişi kuzulara göre daha yüksek büyüme performansı gösterdiği, bu farklılıkların CA1, CA2, CA3 ve İÇ değerlerinde önemli (P<0.05), diğerlerinde ise önemsiz olduğu belirlenmiştir. Doğum tipine göre ise tüm ölçümlerde tek kuzuların, ikiz kuzulardan daha yüksek değerlere sahip olduğu, bu farklılıkların sadece CA0 ve CA1 değerlerinde önemli (P<0.05) olduğu bulunmuştur. Ana yaşı faktörü, tüm büyüme-gelişme değerlerinde 5 yaşlı analardan doğan kuzuların en yüksek değerlere, 2 yaşlı analardan doğan kuzuların ise en düşük değerlere sahip olduğu belirlenirken, bu farklılıklar CA0, CA1 ve CA2 değerlerinde önemli (P<0.05), diğerlerinde önemsiz olarak bulunmuştur. Ana VKS değerine göre ise tüm canlı ağırlık ve vücut ölçümlerinde yüksek VKS grubundan (>3.0) doğan yavrular en yüksek değerlere sahipken, düşük VKS grubundan (<2.5) doğan yavrular en düşük değerlere sahip olarak bulunmuştur. Bu farklılıklar CA0 ve CY3 değerleri hariç tümünde önemli (P<0.05) olarak belirlenmiştir. Korelasyon analizlerinde, ana CA değerlerinin aşım dönemi, gebelik ortası ve doğum dönemi ve ana VKS değerlerinin gebelik ortası ve doğum dönemi değerleri ile kuzu doğum ağırlığı arasında orta düzeyde pozitif ve önemli (P<0.001) korelasyonlar tespit edilmiştir. Ana-yavru korelasyon analizinde ise ana doğum CA ve VKS değerlerinin tüm kuzu büyüme ve vücut ölçüm değerleri ile istatistiksel olarak orta düzeyde pozitif ve anlamlı (P<0.001) korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar, koyunların damızlık seçiminde fizyolojik durumlarının, özellikle doğum öncesi dönemdeki beslenme ve kondisyon düzeylerinin dikkate alınmasının, kuzu büyüme performansını artırmada stratejik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca ırk, cinsiyet, doğum tipi ve ana yaşı gibi biyolojik değişkenlerin de kuzu gelişiminde dikkate alınması gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the live weight (LW) and Body Condition Score (BCS) values of the Akkaraman breed and Lalahan genotype (75% Kıvırcık x 25% Akkaraman, G1) and their lambs during various physiological periods. The research was carried out between 2024 and 2025 at the International Livestock Research and Training Centre Directorate, utilising a total of 52 Akkaraman and 87 Lalahan-type ewes. The LW and BCS values of the ewes were recorded during mating, mid-gestation (day 90 of pregnancy), and lambing periods. For the lambs, birth weight and live weights at one, two, and three months of age (LW0, LW1, LW2, and LW3) were measured. Additionally, the following morphological measurements were taken at three months of age: withers height (WH), rump height (RH), body length (BL), chest girth (CG), chest depth (CD), and cannon bone circumference (CB). Upon analysing the data, Akkaraman ewes exhibited higher LW and BCS values than Lalahan-type ewes in all measurement periods. These differences were statistically significant (P<0.05) for mating and mid-gestation LW, as well as for mating period BCS, while differences in other periods were not significant. When examined by ewe age, ewes aged 6 years and older had the highest LW values in all periods, while 4-year-old ewes had the highest BCS values. Two-year-old ewes had the lowest LW and BCS values. These differences were statistically significant in all measurements (P<0.001), except for BCS during the mating period. In terms of lamb growth, Akkaraman lambs displayed higher values than Lalahan-type lambs in all parameters, with differences being significant (P<0.05) in all traits except for BL3 and CG3. Male lambs showed higher growth performance than females, with statistically significant differences observed in LW1, LW2, LW3, and CBC3 (P<0.05), while differences in other traits were not significant. Regarding birth type, single-born lambs had higher values than twin-born lambs in all measurements. However, significant differences (P<0.05) were only found in LW0 and LW1. For the dam age factor, lambs born to 5-year-old ewes had the highest growth and development values, whereas lambs from 2-year-old ewes had the lowest. These differences were significant in LW0, LW1, and LW2 (P<0.05), while other traits showed no significant differences. In relation to maternal BCS, lambs born to ewes in the high BCS group (>3.0) had the highest LW and morphological measurements, whereas those born to ewes in the low BCS group (<2.5) had the lowest. These differences were statistically significant (P<0.05) for all traits except LW0 and WH3. Correlation analyses revealed moderate, positive, and statistically significant (P<0.001) correlations between ewe LW during mating, mid-gestation, and lambing periods and lamb birth weight. Similarly, ewe BCS during mid-gestation and lambing showed moderate, positive, and significant correlations with lamb birth weight. In dam-lamb correlation analyses, maternal LW and BCS at lambing showed moderate, positive, and statistically significant (P<0.001) correlations with all lamb growth and morphological traits. These results highlight the strategic importance of considering the physiological status of ewes, particularly their nutritional and body condition levels before lambing, in breeding programs to enhance lamb growth performance. Additionally, biological factors such as breed, sex, birth type and maternal age should also be considered in lamb development.
Benzer Tezler
- Akkaraman ve lalahan koyununun (kıvırcık x akkaraman G1) doğum dönemindeki vücut kondisyon skoru ve canlı ağırlığının kuzularda doğum ağırlığı üzerine etkileri
The effects of body condition score and body weight of akkaraman and lalahan sheep (kivircik x akkaraman BC1) on birth weight of lambs
SİNEM FIRDOLAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Veteriner HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN ERAT
- Akkaraman, Sakız x Akkaraman melezi F1 koyunlarının süt verimi ve meme özelliklerinin karşılaştırılması
A study on the comparison of the milk yield and udder characteristics in Akkaraman F, crossbreds
MEHMET YARDIMCI
Doktora
Türkçe
2001
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF.DR. CEYHAN ÖZBEYAZ
- Akkaraman , kıvırcık x akkaraman G1 ve sakız x akkaraman G1 koyunlarda süt verim özellikleri ile kuzularda büyüme ve yaşama gücü
Milk yield of white karaman (WK), kıvırcık x WK B1 and chios x WK B1 ewes and growth and livability of crossbred lambs
DURHASAN MUNDAN
- Lalahan (Kıvırcık x Akkaraman G1) genotipi kuzularda farklı kesim ağırlıklarında besi, kesim, karkas, et kalitesi ve bazı genlerin ekspresyonlarının araştırılması
Fattening performance, slaughter, carcass, meat quality and some genes expressions at different slaughter weights of Lalahan (Kivircik x Akkaraman G1) genotype lambs
RABİA ARSLAN
Doktora
Türkçe
2023
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiVeterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN ÜNAL
- Akkaraman, Alman siyah başlı (ASB) etçi x Akkaraman melezi F1 koyunlarının süt verim özelliklerinin karşılaştırılması
A Study on the characteristics of milk yield in Akkaraman and German black headed x Akkaraman F1 crossbreds
MÜRSEL KÜÇÜK