YABANCILARA TÜRÇE ÖĞRETİMİNDE 'İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK' KİTABINDAN SEÇİLEN DEYİMLERİN ORTAYA ÇIKIŞ HİKÂYELERİNİN B1 SEVİYEYE UYARLANMASI VE ETKİNLİK TEMELLİ METİN OLARAK SUNUMU
ADAPTING THE ORIGIN STORIES OF SELECTED IDIOMS FROM THE BOOK 'İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK' FOR B1 LEVEL IN TEACHING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE AND TEHIR PRESENTATION AS ACTIVITY-BASED TEXTS
- Tez No: 1013212
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELCEN ÇİFCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe öğretimi, uyarlama, okuma, iki dirhem bir çekirdek, Teaching Turkish as a Foreign Language, adaptation, reading, İki Dirhem Bir Çekirdek
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET YABANCILARA TÜRÇE ÖĞRETİMİNDE 'İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK' KİTABINDAN SEÇİLEN DEYİMLERİN ORTAYA ÇIKIŞ HİKÂYELERİNİN B1 SEVİYEYE UYARLANMASI VE ETKİNLİK TEMELLİ METİN OLARAK SUNUMU Esra BAY Yabancılara Türkçe Öğretimi Anabilim Dalı Uşak Üniversitesi Lisansüstü Enstitüsü, Haziran, 2026 Danışman: Doç. Dr. Selcen ÇİFCİ Bu çalışma, yabancılara Türkçe öğretiminde, İskender Pala'nın 'İki Dirhem Bir Çekirdek' adlı eserinde bulunan 'Ağzından Baklayı Çıkarmak, Atı Alan Üsküdar'ı Geçti, Çam Devirmek, İpe Un Sermek, Keçileri Kaçırmak, Pabucu Dama Atılmak, Püf Noktası' deyimlerinin ortaya çıkış hikayesini B1 seviyesine uyarlamayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden betimsel tarama modelinde tasarlanan bu çalışmada, doküman analizi kullanılmıştır. Deyimlerin seçiminde, uzman görüşü alınarak günlük dildeki kullanım sıklığı ve B1 seviyesine uyarlanabilirliği etkili olmuştur. Uyarlama yapılırken, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni B1 seviye uyarlama kriterleri belirleyici olmuştur. Uyarlama sürecinde, metinleri hedef seviyeye (B1) uygun hale getirmek için sistematik bir yaklaşım olan Metin Değiştirim taksonomisinin (ekleme, çıkarma, yerine koyma, yer değiştirme, bölme, birleştirme) altı işleminden yararlanılmış; açımlama, sadeleştirme (sözcüksel sadeleştirme, koruma), kolaylaştırma ölçütleri uygulanmıştır. Bulgulara göre en sık uygulanan %57,81 oranıyla sadeleştirme olmuştur. Açımlama %39,66, kolaylaştırma ise %2,53 oranına sahiptir. Uyarlama ölçütleri ikili veya üçlü kombinasyon şeklinde de uygulanmıştır. Bu bağlamda ekleme işlemi %23,04 oranıyla 94 kez, çıkarma işlemi %22,30 oranıyla 81 kez, yerine koyma işlemi %22,30 oranıyla 91 kez, yer değiştirme işlemi %4,17 oranıyla 17 kez, bölme işlemi %4,41 oranıyla 18 kez, birleştirme işlemi %1,47 oranıyla 6 kez, koruma işlemi %18,14 oranıyla 74 kez, sözcüksel sadeleştirme işlemi %5,15 oranıyla 21 kez, özetleme işlemi %1,47 oranıyla 6 kez yapılmıştır. Yapılan işlemler, kimi zaman tek başına kimi zaman da ikili, üçlü, dörtlü vb. gibi kombinasyonlar şeklinde yapılmıştır. Her bir deyimin ortaya çıkış hikâyesinin özgün metin ve uyarlanmış metnindeki sözcük sayıları Excel programında analiz edilmiş tablo biçiminde sunulmuştur. Stephen Krashen'in Girdi Hipotezi (i+1) doğrultusunda öğrenicilere seviyelerinin bir basamak üstünde, nitelikli bir dilsel girdi hedeflenmiştir. Uyarlanan hikâye için, Bloom Taksonomisinin bilişsel basamakları temel alınarak etkinlik soruları hazırlanmıştır. Hazırlanan metin altı etkinlik soruları için yapay zekâ araçlarından yararlanılarak, metne uygun görseller oluşturulmuştur. Çalışmanın kapsam ve geçerliliğini artırmak için uyarlama süreci ve hazırlanan materyal, Likert tipi değerlendirme formu ile beş uzman tarafından değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT ADAPTING THE ORIGIN STORIES OF SELECTED IDIOMS FROM THE BOOK 'İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK' FOR B1 LEVEL IN TEACHING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE AND TEHIR PRESENTATION AS ACTIVITY-BASED TEXTS Esra BAY Department of Teaching Turkish as a Foreign Language Uşak University Graduate School, June, 2025 Advisor: Doç. Dr. Selcen ÇİFCİ This study aims to adapt the origin stories of the idioms“Ağzından Baklayı Çıkarmak, Atı Alan Üsküdar'ı Geçti, Çam Devirmek, İpe Un Sermek, Keçileri Kaçırmak, Pabucu Dama Atılmak, Püf Noktası”found in İskender Pala's work titled“İki Dirhem Bir Çekirdek”for B1-level learners in the field of Teaching Turkish as a Foreign Language. Designed within the descriptive survey model, one of the qualitative research designs, this study employed document analysis. In the selection of idioms, expert opinions were consulted, and the frequency of use in daily language along with suitability for B1-level adaptation were influential factors. The adaptation criteria of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) for the B1 level were decisive during the adaptation process. To align the texts with the target level (B1), the six operations of the Text Modification Taxonomy (addition, deletion, substitution, permutation, distribution, consolidation) were utilized as a systematic approach; additionally, criteria of elaboration, simplification (lexical simplification, preservation), and facilitation were applied. According to the findings, the most frequently applied method was simplification with a rate of 57.81%. Elaboration accounted for 39.66%, while facilitation stood at 2.53%. Adaptation criteria were also applied in double or triple combinations. In this context, the operation of addition was performed 94 times (23.04%), deletion 81 times (22.30%), substitution 91 times (22.30%), permutation 17 times (4.17%), distribution 18 times (4.41%), consolidation 6 times (1.47%), preservation 74 times (18.14%), lexical simplification 21 times (5.15%), and summarizing 6 times (1.47%). These operations were conducted either individually or in various combinations (double, triple, quadruple, etc.). The word counts of the original and adapted texts for each idiom's origin story were analyzed in Excel and presented in tabular form. In line with Stephen Krashen's Input Hypothesis (i+1), the study aimed to provide learners with high-quality linguistic input one step above their current level. Activity questions were developed for the adapted stories based on the cognitive levels of Bloom's Taxonomy. Artificial intelligence tools were utilized to generate text-appropriate visuals for the post-reading activities. To enhance the scope and validity of the study, the adaptation process and the developed materials were evaluated by five experts using a Likert-type scale.
Benzer Tezler
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde deyimlerin hikâyeleri ile öğretimi
Teaching idioms with their stories in teaching Turkish as a foreign language
ŞERİFE EVSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNARA ALİYEVA ÇINAR
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI
- Yabancılara Türkçe öğretiminde öğretim elemanlarının öğrenen özerkliğini destekleme davranışları ile öğrenci başarısı, konuşma, yazma, dinleme ve okuma kaygısı arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
To identify the relationships between the behavior of teachers supporting student autonomy in teaching Turkish to foreigners ve their concerns about students achievements, speaking, writing, listening ve reading
AHMET TAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ ERCAN GÜL
- Yabancılara Türkçe öğretiminde yazılı akran ve öğretmen geribildirimleri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
A comparative research on written peer and teacher feedback in teaching Turkish to foreigners
MUSTAFA ÖZDEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Yabancılara Türkçe öğretiminde sözlü dilin kelime sıklığı ve A1-A2 seviye sözlüğü
Frequency of spoken language in teaching Turkish for foreign, and dictionary of A1-A2 level
YUNUS ŞENYİĞİT
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPASLAN OKUR