Üst düzey yöneticelirin kronotiplerine göre karar verme becerilerinin diurnal değişiminin incelenmesi
An examination of the diurnal change in decision-making skills according to the chronotypes of senior managers
- Tez No: 1013237
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERKAN NECATİ METİN, DOÇ. DR. AHMET KURTOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Kronotip, Yönetim becerileri, Chronotype, Management skills
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, üst düzey yöneticilerin karar verme yeteneklerinin kişisel kronotip özelliklerine göre günün değişik zaman dilimlerinde (diurnal değişimi) nasıl farklılık gösterdiğini incelemektir. Çalışma, yöneticilerin biyolojik ritimleri ile karar verme süreçleri arasındaki bağlantıyı hem nicel hem de nitel açıdan incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, karma yöntem yaklaşımlarından açıklayıcı bir yaklaşım ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda, Türkiye Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı Balıkesir Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde görev yapan 30 üst düzey yönetici çalışma grubunu oluşturmuştur. Katılımcıların kronotip özellikleri Horne ve Östberg tarafından geliştirilen Akşamcıl–Sabahçıl Anketi ile, karar verme becerileri ise Karar Stratejileri Ölçeği aracılığıyla belirlenmiştir. Karar verme performansı sabah (09.00–11.00) ve akşam (16.00–18.00) saatlerinde ölçülerek diürnal farklılıklar incelenmiştir. Nicel verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, korelasyon analizi ve Friedman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yöneticilerin karar verme süreçlerine yönelik düşünceleri detaylı bir şekilde incelenmiştir; elde edilen veriler ise içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Nitel analiz sonucunda yöneticilerin karar alma süreçlerinde bilgiye dayalı yaklaşım, uzmanlık, süreç yönetimi ve kriz hazırlığı, stratejik uygulanabilirlik, duygusal ve sosyal yeterlikler ile liderlik ve karar verme becerileri gibi temaların öne çıktığı saptanmıştır. Nicel veriler, kadın yöneticilerin erkek yöneticilere nazaran daha çok akşamcı bir kronotipe sahip olduğunu göstermiştir; bununla birlikte, sabah ve akşam saatlerinde karar verme yetenekleri arasında belirgin bir fark bulunmamıştır. Kronotip ile karar verme başarısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı belirlenmiştir, ancak sabah ve akşam ölçümlerindeki karar verme yeteneklerinin kendi içinde tutarlı olduğu saptanmıştır. Nitel bulgular ise yöneticilerin karar alma süreçlerinde zamanlama farkındalığı, deneyim, istişare ve yasal mevzuata güçlü biçimde vurgu yaptıklarını göstermiştir. Araştırma sonuçları, kronotipin karar verme performansı üzerinde doğrudan belirleyici bir değişken olmaktan ziyade, yöneticilerin öznel farkındalıkları ve örgütsel bağlam ile birlikte ele alınması gereken bir unsur olduğunu göstermektedir. Bu anlamda, çalışma yönetim bilimi literatürüne biyolojik ritim odaklı bir perspektif sunmakta ve özellikle kamu ve spor yönetimi sahasında karar alma süreçlerinin zamanlama hassasiyetine vurgu yapmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine how the decision-making abilities of senior managers differ at different times of the day (diurnal variation) according to their personal chronotype characteristics. The study aimed to investigate the connection between managers' biological rhythms and decision-making processes from both quantitative and qualitative perspectives. The research was conducted using an explanatory approach from mixed methods methods. In the quantitative dimension of the research, 30 senior managers working within the Balıkesir Provincial Directorate of Youth and Sports, affiliated with the Ministry of Youth and Sports of the Republic of Turkey, formed the study group. The chronotype characteristics of the participants were determined using the Morning-Evening Questionnaire developed by Horne and Östberg, and their decision-making abilities were determined through the Decision Strategies Scale. Decision-making performance was measured in the morning (09:00–11:00) and evening (16:00–18:00) hours to examine diurnal differences. In the analysis of quantitative data, Mann Whitney U test, correlation analysis, and Friedman test were used. In the qualitative part of the research, a semi- structured interview form was used to examine in detail the managers' thoughts on decision-making processes; the obtained data were evaluated using the content analysis method. As a result of the qualitative analysis, it was determined that the themes such as knowledg e-based approach, expertise, process management and crisis preparedness, strategic feasibility, emotional and social competencies, and leadership and decision-making skills stood out in the managers' decision-making processes. Quantitative data showed that female managers had a more evening chronotype than male managers; however, no significant difference was found between their decision- making abilities in the morning and evening hours. No statistically significant link was found between chronotype and decision-making success; however, the decision- making abilities measured in the morning and evening were found to be internally consistent. Qualitative findings showed that managers strongly emphasized timing awareness, experience, consultation, and legal regulations in their decision-making processes. The research results indicate that chronotype is not a direct determinant of decision-making performance, but rather an element that should be considered together with managers' subjective awareness and organizational context. In this sense, the study offers a biological rhythm-focused perspective to the management science literature and emphasizes the timing sensitivity of decision-making processes, especially in the fields of public and sports management.
Benzer Tezler
- Üst düzey yöneticilerin merkezkaç yönetime bakışı ve günümüz yönetici profili (araştırma) (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
MEHMET OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
İşletmeİstanbul Üniversitesiİşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİ ÜLGEN
- Üst düzey yöneticilerin zaman yönetimi
Time management of top executives
ASLAN DENİZ KARAOĞLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBalıkesir ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUZAFFER KADIOĞLU
- Üst düzey yöneticilerin Türk dili ve edebiyatı eğitimleri doğrultusunda konuşma özellikleri
Speech features of senior managers on the basis of their Turkish language and literature education
FERAH BURGUL
Doktora
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. ALEMDAR YALÇIN
- Üst düzey yöneticilerin liderlik özelliklerinin örgütsel ustalık düzeyine etkisi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir araştırma
The effects of top management's leadership styles on organizational ambidexterity: A research on Turkish banking sector
MELİS ATTAR
- Üst düzey yöneticilerin stratejik anlamlandırmasına yönelik nitel bir araştırma
A qualitative research on strategic sensemaking of senior executives
MEHMET GÖZDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ