Geri Dön

Psikoz hastalarında akut ve kronik inflamasyon belirteçleri ve bu belirteçlerin bilişsel işlevler ve klinik parametrelerle ilişkisi

Acute and chronic inflammatory markers in patients with psychosis: Their relationship with cognitive functions and clinical parameters

PDF İndir

  1. Tez No: 1013273
  2. Yazar: BETÜL NAS DÖNMEZ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KURTULMUŞ ÇALIŞ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Bilişsel işlevler, Biyobelirteçler, C-Reaktif Protein (CRP), Çözünebilir Ürokinaz Plazminojen Aktivatörü (suPAR), İnflamasyon, Psikoz, Biomarkers, Cognitive Function, C-Reactive Protein (CRP), Inflammation, Psychosis, Soluble Urokinase Plasminogen Activator Receptor (suPAR)
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İmmün sistem disregülasyonu ve kronik inflamasyonun psikotik bozuklukların etiyopatogenezindeki rolü giderek daha fazla araştırılmaktadır. Bu çalışma, erken evre psikoz ve kronik şizofreni hastalarında akut inflamasyonun klasik göstergesi C-reaktif protein (CRP) ile kronik immün aktivasyonun görece daha stabil belirteci olarak bilinen çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü (suPAR) düzeylerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırmayı; bu belirteçlerin bilişsel işlevler, semptom şiddeti ve bireysel-sosyal işlevsellikle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniği'nden kronik şizofreni (n=36), erken evre psikoz (n=30) ve sağlıklı kontrol (n=36) olmak üzere toplam 102 katılımcı dahil edilmiştir. Erken evre psikoz grubu ilk psikotik ataktan sonraki beş yıl içerisindeki, kronik şizofreni grubu ise on yılı aşkın hastalık öyküsü olan hastaları kapsamaktadır. Sabah aç karnına alınan periferik venöz kan örneklerinden elde edilen plazmalar -80°C'de saklanmış; C-reaktif protein ve çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü düzeyleri gruplara kör biçimde ELISA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay) yöntemiyle ölçülmüştür. Bilişsel değerlendirmede Stroop Testi (yürütücü işlevler/dikkat), Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testi (RAVLT; sözel bellek), Kontrollü Kelime Çağrışım Testi (sözel akıcılık) ve Gözlerden Zihin Okuma Testi (RMET; sosyal biliş) uygulanmış; klinik değerlendirmede Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve Bireysel-Sosyal Performans Ölçeği (PSP) kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, bağımsız örneklem t-testi, korelasyon ve çoklu hiyerarşik regresyon yöntemleri uygulanmıştır. Her iki inflamatuar belirteç düzeyi psikoz hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak yüksek bulunmuş (C-reaktif protein ve çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü: p=0,009); ancak erken evre psikoz ile kronik şizofreni arasında her iki belirteç açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Karıştırıcı değişkenler kontrol edildiğinde çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü üzerindeki tek anlamlı yordayıcının sigara kullanımı (β=0,760; p=0,029), C-reaktif protein üzerindekinin ise Beden Kitle İndeksi (BKİ) (β=302,94; p<0,001) olduğu görülmüştür. Bilişsel ilişkiler incelendiğinde çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörünün sözel belleğin birden fazla parametresiyle (Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testi A1: r=-0,312; Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testi A1-5: r=-0,251; Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testi A7: r=-0,248) ve sosyal bilişle (Gözlerden Zihin Okuma Testi: r=-0,248) anlamlı negatif korelasyon gösterdiği, C-reaktif protein'in ise bu alanlarla anlamlı ilişki sergilemediği saptanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizinde çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörü, demografik değişkenler ve C-reaktif protein kontrol edildikten sonra sözel tanıma belleğinin bağımsız negatif prediktörü olarak öne çıkmıştır (β=-0,574; p=0,023; ΔR²=0,073). İnflamatuar belirteçlerle Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği ve Bireysel-Sosyal Performans Ölçeği arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak bu çalışma, çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörünün sözel bellek ve sosyal biliş alanlarında C-reaktif proteine kıyasla daha özgül ilişkiler ortaya koyabileceğini göstermektedir. Sigara ve beden kitle indeksinin baskın yordayıcı etkisi, bu değişkenlerin gelecekteki çalışmalarda sistematik biçimde kontrol edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bulgular, çözünebilir ürokinaz plazminojen aktivatör reseptörünün psikozda bilişsel etkilenmenin biyolojik zeminini yansıtmada kronik inflamasyona özgül bir belirteç olarak potansiyel taşıdığını düşündürmekte; boylamsal ve daha geniş örneklemlerle doğrulama gerekmektedir.

Özet (Çeviri)

Immune system dysregulation and chronic low-grade inflammation are increasingly implicated in the etiopathogenesis of psychotic disorders. This study aimed to compare levels of C-reactive protein (CRP), a classical acute-phase marker, and soluble urokinase-type plasminogen activator receptor (suPAR), a stable biomarker of chronic immune activation, between patients with early-stage psychosis, chronic schizophrenia, and healthy controls within the psychosis continuum, and to examine their associations with cognitive functions, symptom severity, and psychosocial functioning. A total of 102 participants were enrolled from the Psychiatry Clinic of Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital: chronic schizophrenia (n=36), early-stage psychosis (n=30), and healthy controls (n=36). The early-stage psychosis group included patients within five years of their first psychotic episode; the chronic schizophrenia group comprised patients with over ten years of illness history. Fasting peripheral venous blood samples were centrifuged and plasma stored at -80°C; CRP and suPAR levels were measured by ELISA in a single session blinded to group assignment. Cognitive assessment included the Stroop Test (executive functions/attention), Rey Auditory Verbal Learning Test (RAVLT; verbal memory), Controlled Oral Word Association Test (verbal fluency), and Reading the Mind in the Eyes Test (RMET; social cognition). Clinical assessment used the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) and Personal and Social Performance Scale (PSP). Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, independent samples t-test, correlation, and hierarchical regression analyses were performed. Both inflammatory markers were significantly elevated in psychosis patients compared to healthy controls (CRP and suPAR: p=0.009); however, no significant difference was found between early-stage psychosis and chronic schizophrenia for either marker, suggesting that the inflammatory process is established early in the illness course and does not increase linearly with chronicity. After controlling for confounders, smoking was the only significant predictor of suPAR (β=0.760; p=0.029) and BMI the only significant predictor of CRP (β=302.94; p<0.001). suPAR showed significant negative correlations with multiple verbal memory parameters (RAVLT A1: r=-0.312; RAVLT A1-5: r=-0.251; RAVLT A7: r=-0.248) and social cognition (RMET: r=-0.248), whereas CRP showed no significant associations with these domains. In hierarchical regression, suPAR was an independent negative predictor of verbal recognition memory after controlling for demographics and CRP (β=-0.574; p=0.023; ΔR²=0.073). No significant associations were found between inflammatory markers and PANSS or PSP scores. In conclusion, suPAR demonstrated more specific associations with verbal memory and social cognition than CRP, and emerged as an independent predictor of verbal recognition memory. The dominant predictive effect of smoking and BMI underscores the need for systematic control of these variables in future research. These findings suggest that suPAR may serve as a specific biomarker of chronic low-grade inflammation reflecting cognitive impairment in psychosis; replication in larger longitudinal studies is warranted.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    900567

    İlk atak şizofreni hastalarında uyku bozuklukları ile inflamasyon yükü arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between sleep disturbances and inflammation burden in first-episode schizophrenia patients

    ASUDE KOCACIK OKUR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TONGUÇ DEMİR BERKOL

  2. Tez No

    706057

    Böbrek nakli hastalarında nabız dalga hızı, kognitif fonksiyon ve macrophage inhibitor sitokin-1 arasındaki ilişki

    The relationship between pulse wave velocity, cognitive function and macrophage inhibitor cytokin-1 in renal transplant patients

    AHMET KÜRŞAT SOYER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    NefrolojiKocaeli Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NECMİ EREN

  3. Tez No

    1013847

    Şizofreni hastalarında ferroptozis ile ilişkili serum biyobelirteçlerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of ferroptosis-related serum biomarkers in patients with schizophrenia

    SELEN SEZEN GÖKÇEARSLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikiyatriAnkara Üniversitesi

    Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERENAY ELGÜN ÜLKAR

  4. Tez No

    118471

    Kronik viral hepatit B hastalarında interferon tedavisi ve sonuçları

    Interferon treatment and results in the chronic hepatitis B infected patients

    SELDA ASLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiDicle Üniversitesi

    Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. MEHMET FARUK GEYİK

  5. Tez No

    193271

    Ankara ilindeki üç ilköğretim okulu öğrencilerinin epilepsiye yaklaşımı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeyleri

    Knowledge of epilepsy and attitudes towards the condition among three elementary schools students in Ankara

    İKBAL OK BOZKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU

Geri Dön