Sosyal medya bağımlılığı ve yalnızlık: Kırgızistan'daki üniversite gençliği üzerine bir araştırma
Social media addiction and loneliness: A study on university youth in Kyrgyzstan
- Tez No: 1013288
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİYAZİ AYHAN, PROF. DR. ADNAN TAŞGIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Kırgızistan'daki üniversite gençlerinin sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Dijitalleşmenin hızla artması, sosyal medyanın gençlerin günlük yaşamında merkezî bir konuma yerleşmesine yol açmıştır. Bu durum, sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık arasındaki ilişkinin Kırgız gençleri bağlamında incelenmesini önemli hâle getirmektedir. Bu çalışma karma yöntem yaklaşımı benimsenerek eşzamanlı üçgenleme deseni kapsamında yürütülmüş; nicel ve nitel veriler aynı anda toplanmış ve birbirini destekleyecek biçimde yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda Kırgızistan'ın yedi bölgesindeki devlet üniversitelerinde öğrenim gören 2689 üniversite öğrencisinden veri toplanmıştır. Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği, araştırmacı tarafından Kırgızcaya uyarlanarak kullanılmıştır. Nicel analizlerde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunu oluşturan yarı yapılandırılmış görüşmeler ise 40 öğrenci ile gerçekleştirilmiş ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Nicel analizlerden elde edilen sonuçlara göre, üniversite gençlerinin sosyal medya bağımlılığı düzeyleri orta düzeyde, yalnızlık düzeyleri ise orta-yüksek aralığında bulunmuştur. Araştırma sorularından biri olan“Sosyal medya bağımlılığı demografik değişkenlere göre farklılık gösteriyor mu?”sorusuna yönelik analizlerde, kadın öğrencilerin erkek öğrencilere göre sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin daha yüksek olduğu; yaş küçüldükçe bağımlılık düzeyinin arttığı; günlük sosyal medya kullanım süresi arttıkça hem bağımlılık hem de yalnızlık düzeylerinin anlamlı biçimde yükseldiği belirlenmiştir. Bölgesel analizlerde ise özellikle büyük şehirlerde okuyan öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Benzer şekilde yalnızlık düzeyleri de cinsiyet, sınıf düzeyi ve sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık arasındaki ilişkiye yönelik araştırma sorusunun yanıtı Pearson korelasyon analizi ile elde edilmiş olup, iki değişken arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu bulgu, bağımlılık düzeyi arttıkça yalnızlık düzeyinin de yükseldiğini göstermektedir. Regresyon analizinde ise sosyal medya bağımlılığının yalnızlığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuş, bağımlılık puanındaki artışın yalnızlıkta da önemli bir artışa neden olduğu ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, sosyal medya kullanımının yalnızlığı sadece güçlendirmekle kalmadığını, aynı zamanda yalnızlığın güçlü bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir. Araştırmanın nitel boyutunda elde edilen veriler nicel bulguları derinleştirerek desteklemiştir. Görüşmelerde öğrencilerin çoğu sosyal medyayı yalnızlıklarını hafifletmek, sosyal destek görme hissi elde etmek, boş zamanlarını doldurmak veya gerçek hayattaki sosyal ilişkilerde yaşadıkları eksikliği telafi etmek amacıyla yoğun biçimde kullandıklarını ifade etmişlerdir. Ancak aynı öğrencilerin önemli bir bölümü, sosyal medya kullanım süresi arttıkça gerçek ilişkilerinin zayıfladığını, yüz yüze iletişimde zorlanmaya başladıklarını ve yalnızlık düzeyinin yükseldiğini ifade etmişlerdir. Öğrenciler, çevrim içi görünürlük baskısı, sosyal karşılaştırma, beğeni alma ihtiyacı ve çevrim içi sosyal onayın azalması gibi nedenlerle kaygı ve duygusal yalnızlığın arttığını dile getirmiştir. Bu durum, sosyal medya kullanımının başlangıçta yalnızlıkla başa çıkma amacı taşıdığını; ancak süreç içinde yalnızlığı pekiştiren döngüsel bir niteliğe evrildiğini ortaya koymaktadır. Karma yöntem yaklaşımının sağladığı bütüncül bakış içinde değerlendirildiğinde, araştırmanın bulguları Kırgızistan'daki üniversite gençliğinde sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık arasındaki ilişkinin pozitif, anlamlı ve büyük ölçüde döngüsel olduğunu göstermektedir. Sosyal medya başlangıçta iletişim ve sosyalleşme aracı olarak görülmekte; ancak kullanım süresi arttıkça ve davranışsal bağımlılık boyutu derinleştikçe yalnızlık düzeyini de artırmaktadır. Bu çalışma, gençlerin dijital davranışlarını anlamaya yönelik alan yazınına önemli katkılar sunarken, sosyal medya bağımlılığıyla mücadelede psikoeğitim, dijital farkındalık ve güçlü yüz yüze sosyal ilişkileri teşvik eden üniversite politikalarının gerekliliğini de ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the relationship between social media addiction and loneliness levels among university students in Kyrgyzstan. Given that social media has become a central element in the daily lives of youth in a rapidly digitalizing world, understanding the dynamics between social media addiction and loneliness within the Kyrgyz context is essential. Accordingly, the study adopted a mixed-methods approach using a convergent triangulation design to enable the simultaneous collection and complementary interpretation of quantitative and qualitative data. The quantitative sample consisted of 2,689 students enrolled in state universities across seven regions of Kyrgyzstan. Data were collected using a Personal Information Form, the Social Media Addiction Scale, and the UCLA Loneliness Scale, all adapted into Kyrgyz by the researcher. Data were analyzed using descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, and simple linear regression. The qualitative phase comprised 40 semi-structured in-depth interviews; transcripts were subjected to content analysis to identify themes and elucidate the mechanisms underlying the association between addiction and loneliness. Quantitative results indicated moderate levels of social media addiction and moderate-to-high levels of loneliness among students. Demographic analysis revealed that female students and younger participants exhibited higher addiction levels. Furthermore, both addiction and loneliness scores increased significantly with longer daily social media usage. Regionally, students in larger urban centers demonstrated higher addiction scores. Loneliness levels also varied significantly by gender, year of study, and duration of social media use. Correlation analysis confirmed a significant positive relationship between social media addiction and loneliness, while regression analysis identified social media addiction as a significant predictor of loneliness. Qualitative findings corroborated and expanded upon the quantitative data. Although participants initially used social media to alleviate loneliness and seek social support, many reported that excessive use eroded face-to-face relationships and impaired communication skills, ultimately exacerbating loneliness. Themes of online visibility pressure, social comparison, and validation-seeking emerged as contributors to anxiety and emotional isolation. These findings suggest that while social media use often initiates as a coping strategy for loneliness, it evolves into a cyclical process that reinforces the condition. In conclusion, social media addiction and loneliness among Kyrgyz university youth exhibit a significant, positive, and cyclical relationship. The study highlights the necessity of implementing psychoeducational programs, raising digital awareness, and strengthening offline social connections to mitigate social media addiction and reduce the risk of loneliness.
Benzer Tezler
- Sosyal medya bağımlılığı ve iş yaşamında yalnızlık: Hemşireler üzerinde bir araştırma
Social media addiction and loneliness at work: A research among the nurses
MEHMET GENCER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE EŞKİN BACAKSIZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN ALAN
- Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık ve psikolojik dayanıklılık ilişkisi üzerine bir alan araştırması: Selçuk Üniversitesi örneği
A field study on the relationship between social media addiction and loneliness and psychological resilience of university students: Example of Selçuk University
SULTAN POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiSelçuk ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT ÇAKIR
- Sosyal medya bağımlılığı, yalnızlık ve huzur ilişkisinin incelenmesi: Gümüşhane Üniversitesi örneği
Examining the relationship between social media addiction, loneliness and peace: Gümüşhane University example
HÜNKAR TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiGümüşhane ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSİN DİKER
- Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile yalnızlık ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social media addiction and loneliness and anxiety levels in university students
FATMA DAĞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
- Sosyal medya bağımlılığı, yalnızlık ve kendini gizleme arasındaki ilişki: Konya örneğinde bir saha araştırması
The relationship between social media addiction, loneliness and self-concealment: A survey research in Konya example
ESRA YÜKSEL