Türkiye'de mali kural uygulama girişimleri: Nedenleri ve sonuçları
Fiscal rule implementation attempts in Türkiye: Reasons and consequences
- Tez No: 1013300
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜLİN ALTUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1970'li yıllarda dünya ekonomisinde yaşanan petrol krizleri, stagflasyon, artan kamu harcamaları ve bütçe açıkları, birçok ülkede kamu maliyesinin sürdürülebilirliği konusunda önemli tartışmaları beraberinde getirmiştir. Özellikle Keynesyen politikaların uygulama alanının genişlemesiyle birlikte kamu borç stoklarının artması, mali disiplinin sağlanmasına yönelik yeni politika arayışlarını gündeme taşımıştır. 1980'li yıllara gelindiğinde ise neoliberal ekonomi politikalarının etkisiyle kamu harcamalarının sınırlandırılması, bütçe açıklarının kontrol altına alınması ve borçlanmanın belirli kurallara bağlanması anlayışı ön plana çıkmıştır. Bu dönemde mali kurallar, kamu mali yönetiminde disiplinin sağlanması, piyasalarda güven ortamının oluşturulması ve ekonomik istikrarın korunması amacıyla ülkeler tarafından uygulanmaya başlanmıştır. Özellikle gelişmiş ülkelerde bütçe dengesi, borç stoku ve harcama sınırları gibi sayısal kriterlere dayanan düzenlemeler yaygınlaşmış, böylece mali kurallar zamanla uluslararası ekonomi politikalarının önemli araçlarından biri haline gelmiştir. Mali kuralların temel amacı, kamu maliyesinde istikrarlı bir yapının oluşturulabilmesi için mali disiplini ve ekonomik istikrarı sağlamaktır. Aynı zamanda mali kural uygulamaları bütçe politikalarını kurumsal düzenlemelerle güçlendirmekte ve yasal bir çerçevede sunmaktadır. Genellikle sayısal hedefler doğrultusunda hazırlanan bu kurallar, kamu maliyesinde öngörülebilirliği artırarak, mali şeffaflığı ve makroekonomik büyümeyi desteklemektedir. Bu kapsamda mali kurallar, ülkelerin ekonomileri üzerinde daha etkin bir yapının oluşturulması adına uyguladıkları stratejik bir araç niteliği taşımaktadır. Diğer taraftan mali kuralların uluslararası düzeyde kurumsal bir çerçeveye kavuşması Avrupa Birliği (AB) düzenlemeleri ile öne çıkmıştır. Bu yönüyle AB'nin temel amacı üye ülkeler arasında ortak disiplin anlayışını sağlayarak, parasal birlik oluşturmaktır. Bu çalışmanın amacı ise, Türkiye'de uygulanan mali kural uygulamalarına yönelik teorik araştırmayı ortaya koymaktır. Ülkemizde özellikle 2001 krizi sonrası kamu maliyesinde disiplini sağlamaya yönelik birçok önemli adım atılmıştır. Bunlara örnek olarak, Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ve Orta Vadeli Program (OVP) ile Orta Vadeli Mali Plan (OVMP) verilmektedir. Bu doğrultuda hayata geçirilen uygulamalar, Türkiye'de mali kural uygulamasına yönelik büyük bir adım olsa da doğrudan“mali kural kanunu”başlığı altında bir kural bulunmamaktadır. Diğer taraftan mali kural benzeri uygulamalara örnek olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Türkiye'de Yerel Yönetimlere İlişkin Mali Kural Uygulamaları mali disiplini sağlamaya yönelik uygulamalar sayılmaktadır. Dolayısıyla çalışmanın son bölümünde, Mali Kural Kanun Tasarısına yer verilerek, Türkiye'de kamu maliyesinde öngörülebilirliği artırmak ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla 2010 yılında Mali Kural Kanun Tasarısı TBMM'ye sunulmuş, böylelikle mali disiplini yasal bir zemine oturtulmasına yönelik önemli bir adım atılmıştır.
Özet (Çeviri)
The main purpose of fiscal rules is to ensure fiscal discipline and economic stability in order to create a stable structure in public finance. At the same time, fiscal rule practices strengthen budget policies through institutional arrangements and present them within a legal framework. Generally prepared in line with numerical targets, these rules increase predictability in public finance and support fiscal transparency and macroeconomic growth. In this context, fiscal rules serve as a strategic tool implemented by countries to establish a more effective structure over their economies. On the other hand, the institutional framework of fiscal rules at the international level has become prominent through the regulations of the European Union (EU). In this respect, the EU's main objective is to establish a monetary union by ensuring a common understanding of discipline among member states. The EU's first step toward implementing fiscal rules was taken with the Maastricht Criteria in 1992, followed by the Stability and Growth Pact (SGP), which entered into force in 1997, giving the system a more comprehensive and effective structure. Among the countries that implement fiscal rule practices most strictly and effectively are Germany, France, Sweden, and Brazil, with a total of 27 Member countries. The aim of this study is to present a theoretical analysis of fiscal rule practices implemented in Turkey. In our country, especially after the 2001 crisis, many important measures were taken to ensure discipline in public finance. Examples include the Transition to a Strong Economy Program, the Medium-Term Program (MTP), and the Medium-Term Fiscal Plan (MTFP). Although these practices constitute a significant step toward fiscal rule implementation in Turkey, there is no rule explicitly defined under the title of a“fiscal rule law.”On the other hand, practices similar to fiscal rules include the Public Financial Management and Control Law No. 5018, the Law No. 4749 on the Regulation of Public Financing and Debt Management, and Fiscal Rule Practices for Local Governments in Turkey, all of which aim to ensure fiscal discipline. Therefore, in the final part of the study, the Fiscal Rule Draft Law is discussed. In order to increase predictability in public finance and support sustainable growth in Turkey, the Fiscal Rule Draft Law was submitted to the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) in 2010, representing an important step toward placing fiscal discipline on a legal basis.
Benzer Tezler
- Türkiye ekonomisinde kamu iktisadi teşebbüslerinin önemi ve kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi
Başlık çevirisi yok
DENİZ ÖZUSLU
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- A stress testıng framework for the Turkısh bankıng sector: an augmented approach
Türk bankacılık sektörü için bir stres testi çerçevesi: Bir genişletilmiş yaklaşım
BAHADIR ÇAKMAK
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
