Akdeniz mimarisinde iktidarın mekân dönüşümüne kültürel etkisi: Yugoslavya örneği
The cultural impact of power on the transformation of space in Mediterranean architecture: The case of Yugoslavia
- Tez No: 1013349
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜ ÖZTURAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Tarih, Interior Design and Decoration, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Akdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, iktidarın kültürel yapılanma üzerindeki belirleyici rolü, Akdeniz Bölgesi üzerinden Yeni ve Yakın Çağ itibari ile Yugoslavya örneğinde incelenmiştir. Araştırmada, mekânın ve ülkelerin tarihsel dönüşümleri, geçirmiş oldukları siyasi süreçler ele alınarak analiz edilmiştir. Yugoslavya'nın sosyalist öncesi dönemi, sosyalist dönemi ve bağımsızlık sonrası dönemlerde benimsediği mimari ve ideoloji, mimari yapılar üzerinden okunmuştur. Bu süreçte mimarlığın, politik ve ideolojik dönüşümlerin bir yansıması olarak nasıl biçimlendiği gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, farklı yönetim evrelerinden geçmiş olan Yugoslavya ile benzer şekilde çok katmanlı bir siyasal süreç deneyimleyen Sovyetler Birliği'nin mimari üretimleri karşılaştırmalı olarak ele alınarak, rejim değişimlerinin mekânsal ve estetik pratikler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Mimari yapılar, yalnızca işlevsel gereksinimlere yanıt veren fiziksel oluşumlar olmanın ötesine geçerek, devletin merkeziyetçi politikalarını, kolektif yaşam ideallerini ve kültürel yönelimlerini yansıtan temsil mekânları hâline gelmiştir. Böylece mimarlık, Sovyet iktidarının toplumsal düzeni biçimlendirme ve ideolojik sürekliliği sağlama stratejisinin mekânsal bir izdüşümü olarak görev yapmıştır. Bu bağlamda Sovyet iktidarının Yugoslavya üzerindeki mimari ve siyasal etkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve iktidarın mimariyi araç olarak değişim ve dönüşüme uğrattığı saptanmıştır. Siyasal alanda yaşanan dönüşümler, mimarlığın işlevi, temsili ve üretim pratikleri üzerinde doğrudan etkili olmuştur. Rejim değişiklikleri ile birlikte ortaya çıkan yeni politik ve ideolojik yapılanmalar, mimaride belirgin bir kırılmaya yol açmıştır. Bu süreçte mimarlık yalnızca fiziksel çevrenin inşasına yönelik bir disiplin olmanın ötesinde, değişen iktidar ilişkilerinin ve toplumsal yapılanmanın mekânsal bir aracı hâline gelmiştir. Buna paralel olarak mimari üslup ve yaklaşımlar da söz konusu dönüşümlere uyum sağlayacak şekilde evrilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study explores the determining role of power in shaping cultural formations through the case of Yugoslavia, focusing on the Early Modern and Modern periods within the Mediterranean context. It analyzes the historical transformation of space and state structures by examining the political processes that influenced them. Yugoslavia's architectural approaches and ideologies in its pre-socialist, socialist, and post-independence periods are interpreted through built forms, demonstrating how architecture reflects broader political and ideological shifts. In addition, the architectural production of the Soviet Union another context marked by complex political transformations is comparatively examined to understand how regime changes affect spatial and aesthetic practices. Architecture is approached not merely as a functional practice but as a representational medium that conveys state ideologies, collective ideals, and cultural orientations. In this sense, it operates as a spatial expression of efforts to organize society and sustain ideological continuity. The study further evaluates the architectural and political influence of Soviet power on Yugoslavia, highlighting how architecture has been used as a tool of transformation. Political changes have directly shaped architectural function, representation, and production. Each regime shift has introduced new ideological frameworks, leading to visible ruptures in architectural language. Consequently, architecture emerges as both a physical and symbolic instrument through which changing power relations and social structures are articulated, with styles and approaches evolving in response to these transformations.
Benzer Tezler
- Makedonya Hanedanlığı dönemi kilise mimarisinde mekân analizi
Spatial analysis of church architecture in the period of the Macedonian Dynasty
MERVE TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiAkdeniz ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU CEYLAN DUGGAN
- 14. yüzyıl Akdeniz'inde üç İslam hanedanlığı üç külliye
Three Islamic dynasties and three foundations in the Mediterranean of the 14 th century
ÖZLEM TÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sanat TarihiAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Ortaçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIRAY ÖZBEK
- Batı Anadolu mimarisinde cephe düzenlemeleri: Akdeniz etkisi (14-15. yüzyıl)
Façade arrangements in Western Anatolian architecture: The Mediterranean influence (14th–15th centuries)
KUBİLAY ARPACI
Doktora
Türkçe
2025
Sanat TarihiMarmara ÜniversitesiTürk Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLHAMİT TÜFEKÇİOĞLU
- The Kinet höyük MBII building the levantine palace tradition in eastern Cilicia
Kinet Höyük Orta Tunç II dönemi binası Doğu Kilikya saray mimarisinde Doğu Akdeniz etkisi
MURAT AKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2006
ArkeolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURCU ERCİYAS
DOÇ. DR. MARİE-HENRİETTE GATES
- Adana merkezindeki islam dönemi mimarisinde süsleme
The histori̇cal-architectural decoration works of islam period in the central of Adana
BAŞAK BURAK KIZIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sanat TarihiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OKTAY BAŞAK