Rheum linnaeus cinsi üzerine farmasötik botanik araştırmalar
Pharmaceutical botanical investigations on the genus Rheum linnaeus
- Tez No: 1013410
- Danışmanlar: PROF. DR. MİNE KOÇYİĞİT AVCI, PROF. DR. AHMET ULVİ ZEYBEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Rheum, Rheum ribes L., Rheum, Rheum ribes L.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Farmasötik Botanik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Rheum L. (Polygonaceae) taksonlarının morfolojik, mikromorfolojik, anatomik, etnobotanik, ekstraksiyon ve biyolojik aktivite özelliklerinin bütüncül olarak incelenerek taksonomik ve sitotoksik açıdan değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde doğal yayılış gösteren Rheum cinsine ait yedi farklı popülasyondan toplanan örnekler incelenmiştir. Gerçekleştirilen makro ve mikromorfolojik analizler sonucunda; rizom iç doku renklenmesi, gövde yüzey ornamentasyonu, panikula yapısı ve dallanma açısı, yaprak ana damarlanma sayısı, stoma yoğunluğu ve meyve mikromorfolojisi gibi karakterlerin taksonomik açıdan ayırt edici olduğu ilk kez bu çalışmada belirlenmiştir. Anatomik incelemelerde farklı boya kombinasyonları kullanılmıştır. Histokimyasal bulgular, Rheum taksonlarında doku organizasyonunun yalnızca morfolojik değil, kimyasal bileşim açısından da farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Etnobotanik analizlerde, Rheum taksonlarının yüksek kullanım değeri (UV: 1.48) sergilediği ve maksimum informant uzlaşı faktörü (ICF: 1.0) ile geleneksel bilginin yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiği belirlenmiş; Rheum ribes ve R. telianum'un özellikle antikanser ve kan şekeri düzenleyici etkiler açısından güçlü bir toplumsal uzlaşı ile kullanıldığını ortaya koymaktadır. Ekstraksiyon çalışmaları süperkritik akışkan ekstraksiyonu (SFE–EtOH) ve subkritik su ekstraksiyonu (SWE) yöntemleri ile gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma R. ribes kökleri üzerinde her iki yöntemi birlikte ele alan dünya literatüründeki ilk çalışmadır. En yüksek sitotoksik etkinlik MCF-7 hücre hattında Babacan morfotipine ait SWE ekstraktında (IC₅₀: 13.7 µg/mL) ortaya çıkmıştır, aynı hücre hattında Yanıkçay morfotipine ait SFE–EtOH ekstraktı da dikkat çekici düzeyde aktivite göstermiştir (IC₅₀: 15.6 µg/mL). MDA-MB-231 hücre hattında ise en etkili ekstrakt Erek morfotipine ait SWE ekstraktı olarak saptanmıştır (IC₅₀: 39.4 µg/mL). Ayrıca, Rheum telianum türü açısından bu çalışma, bitkinin tüm kısımlarını kapsayan literatürdeki ilk kapsamlı araştırmadır. Sonuç olarak, bu çalışma Rheum taksonlarının ayırt edilmesinde yeni morfolojik ve anatomik karakterler sunmakta ve farklı veri setlerini bir araya getirerek literatüre özgün ve bütüncül bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to comprehensively examine the morphological, micromorphological, anatomical, ethnobotanical, extraction, and biological activity characteristics of Rheum L. (Polygonaceae) taxa and evaluate them from taxonomic and cytotoxic perspectives. Within the scope of the study, samples collected from seven different populations of the genus Rheum, which are naturally distributed in the Eastern and Southeastern Anatolia regions of Türkiye, were examined. As a result of the macro- and micromorphological analyses conducted, it was determined for the first time in this study that characteristics such as rhizome internal tissue coloration, stem surface ornamentation, panicle structure and branching angle, number of primary veins in leaves, stomatal density, and fruit micromorphology are taxonomically distinctive. Different staining combinations were used in the anatomical examinations. Histochemical findings revealed that tissue organization in Rheum taxa differs not only morphologically but also in terms of chemical composition. Ethnobotanical analyses revealed that Rheum taxa exhibit a high utility value (UV: 1.48) and that traditional knowledge demonstrates a high level of consistency with a maximum informant consensus factor (ICF: 1.0); and it was found that R. ribes and R. telianum are used with strong social consensus, particularly for their anticancer and blood sugar-regulating effects. The extraction studies were conducted using supercritical fluid extraction (SFE–EtOH) and subcritical water extraction (SWE) methods; this study is the first in the global literature to examine both methods simultaneously on R. ribes roots. The highest cytotoxic activity was observed in the SWE extract from the Babacan morphotype in the MCF-7 cell line (IC₅₀: 13.7 µg/mL); the SFE–EtOH extract from the Yanıkçay morphotype also exhibited notable activity in the same cell line (IC₅₀: 15.6 µg/mL). In the MDA-MB-231 cell line, the most effective extract was identified as the SWE extract from the Erek morphotype (IC₅₀: 39.4 µg/mL). Furthermore, regarding the Rheum telianum species, this study represents the first comprehensive investigation in the literature covering all parts of the plant. In conclusion, this study presents new morphological and anatomical characters for the differentiation of Rheum taxa and provides a unique and comprehensive contribution to the literature by integrating different datasets.
Benzer Tezler
- Rheum ribes L. rhizomları üzerinde farmakognozik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÇİTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN TANKER
- Investigation of chemopreventive and apoptotic characteristics of Turkish medicinal plant Rheum ribes
Türk tıbbi bitkisi Rheum ribes in kemopreventif ve apoptotik özelliklerinin incelenmesi
PEMBEGÜL UYAR
Doktora
İngilizce
2011
BiyoteknolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUDE İŞCAN
DOÇ. DR. NURSEN ÇORUH
- Diyabetik sıçanlarda ışgın otunun (Rheum ribes L.) oksidatif stres üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of Rheum ribes L. on the oxidative stress in diabetic rats
METİN YILDIRIM
- Identification of phenolic compounds in Rheum ribes L.
Rheum ribes L. fenolik bileşenlerinin tanımlanması
SEPIDEH FAZELI
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
BiyokimyaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURSEN CORUH
YRD. DOÇ. DR. NİZAMETTİN ÖZDOĞAN
- Rheum ribes L. ekstratını içeren sert jelatin kapsüllerin kalite kontrolünün yapılması ve oksidatif stres üzerine etkilerinin incelenmesi
Quality control of hard gelatin capsules containing rheum ribes L. extract and investigation of its effects on oxidative stress
METİN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eczacılık ve FarmakolojiMersin ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EBRU DERİCİ EKER