Aile hekimlerinin klinik karar süreçlerinde yapay zeka kullanımı: Farkındalık, tutum ve etik yaklaşımlar
The use of artificial intelligence in clinical decision-making processes by family physicians: Awareness, attitudes, and ethical approaches
- Tez No: 1013459
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CELAL KUŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Sağlık alanında üretken yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşması, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde klinik karar süreçlerini, bilgiye erişim biçimlerini ve etik sorumluluk alanlarını dönüştürmektedir. Aile hekimleri, sağlık sisteminin ilk temas noktası olmaları nedeniyle bu dijital dönüşümden doğrudan etkilenmektedir. Bu çalışma, Kahramanmaraş ilinde görev yapan aile hekimlerinin üretken yapay zekâ araçlarına yönelik farkındalık düzeylerini, kullanım alışkanlıklarını, klinik karar süreçlerindeki etik yaklaşımlarını ve tıbbi yapay zekâ hazırbulunuşluk düzeylerini belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılan araştırmaya 427 aile hekimi ve aile hekimliği alanında görev yapan hekim katılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, klinik karar ve etik uygunluk senaryoları ile Tıbbi Yapay Zekâ Hazırbulunuşluk Ölçeği (TYZHÖ) kullanılmıştır. Senaryo puanı 0–9 arasında hesaplanmış.Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon analizi, tek ve çok değişkenli lojistik regresyon ile lineer regresyon modelleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %67,7'si üretken yapay zekâ araçlarını bilinçli olarak kullandığını belirtmiştir. En sık kullanım amacı tıbbi bilgi ve literatür tarama (%47,7) olup, bunu tanı/ayırıcı tanı desteği (%30,4) ve reçete/ilaç etkileşimi kontrolü (%24,1) izlemiştir. Klinik karar ve etik uygunluk senaryolarında doğru yanıt oranları senaryoya göre değişkenlik göstermiş, toplam senaryo puanı ortalaması 4,9±1,8 olarak bulunmuştur. TYZHÖ puan ortalaması 68,6±15,8 olup ölçeğin iç tutarlılığı yüksek düzeyde saptanmıştır (Cronbach's Alpha=0,954). Yaş ve mesleki deneyim süresi arttıkça TYZHÖ puanında ve üretken yapay zekâ kullanım olasılığında zayıf düzeyde azalma görülmüştür. Çok değişkenli analizde mesleki deneyim süresi yapay zekâ kullanımını azaltan bağımsız bir faktör olarak belirlenirken (OR=0,937; p=0,016), TYZHÖ puanı kullanım olasılığını artıran en güçlü bağımsız değişken olarak saptanmıştır (OR=1,035; p=0,001). Senaryo puanı ile TYZHÖ puanı arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Kadın cinsiyet senaryo puanını bağımsız olarak artıran tek faktör olarak belirlenmiştir (p=0,003). Sonuç: Birinci basamakta üretken yapay zekâ kullanımı yaygınlaşmakta olup aile hekimleri bu teknolojilere genel olarak olumlu yaklaşmaktadır. Ancak bilişsel hazırbulunuşluk düzeyi ile etik karar performansı arasında anlamlı bir ilişki bulunmaması, teorik bilgi ile uygulamaya dayalı etik karar verme becerilerinin farklı boyutlar olabileceğini göstermektedir. Yapay zekâ kullanımının güvenli ve etik biçimde sürdürülebilmesi için yapılandırılmış eğitim programlarına, müfredat entegrasyonuna ve kurumsal rehberlik mekanizmalarına ihtiyaç bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The widespread adoption of generative artificial intelligence (AI) technologies in healthcare is transforming clinical decision-making processes, information access methods, and ethical responsibilities, particularly in primary healthcare. Family physicians, as the first point of contact in the healthcare system, are directly affected by this digital transformation. This study aimed to determine the awareness levels, usage habits, ethical approaches in clinical decision-making processes, and medical AI readiness levels of family physicians working in Kahramanmaraş province regarding generative AI tools. Materials and Methods: The cross-sectional and descriptive study included 427 family physicians and physicians working in the field of family medicine. A sociodemographic information form, clinical decision and ethical compliance scenarios, and the Medical Artificial Intelligence Readiness Scale (MAIRS-MS) were used as data collection tools. Scenario scores were calculated between 0 and 9; it was assumed that the readiness level increased as the total MAIRS-MS score increased. Descriptive statistics, independent samples t-test, ANOVA, Pearson correlation analysis, univariate and multivariate logistic regression, and linear regression models were used in the analysis of the data. Results: 67.7% of the participants stated that they consciously used generative artificial intelligence tools. The most frequent purpose of use was medical information and literature review (47.7%), followed by diagnostic/differential diagnosis support (30.4%) and prescription/drug interaction control (24.1%). In clinical decision and ethical compliance scenarios, the correct response rates varied according to the scenario, and the average total scenario score was found to be 4.9±1.8. The average MAIRS-MS score was 68.6±15.8, and the internal consistency of the scale was found to be at a high level (Cronbach's Alpha=0.954). As age and professional experience duration increased, a slight decrease was observed in the MAIRS-MS score and the probability of using generative artificial intelligence. In multivariate analysis, the length of professional experience was identified as an independent factor reducing the use of artificial intelligence (OR=0.937; p=0.016), while the MAIRS-MS score was found to be the strongest independent variable increasing the likelihood of use (OR=1.035; p=0.001). No significant relationship was found between the scenario score and the MAIRS-MS score (p>0.05). Female gender was identified as the only factor independently increasing the scenario score (p=0.003). Conclusion: The use of generative artificial intelligence is becoming widespread in primary care, and family physicians generally have a positive attitude towards these technologies. However, the lack of a significant relationship between cognitive readiness level and ethical decision-making performance indicates that theoretical knowledge and practice-based ethical decision-making skills may be different dimensions. Structured training programs, curriculum integration, and institutional guidance mechanisms are needed to ensure the safe and ethical use of artificial intelligence.
Benzer Tezler
- Antalya ilindeki aile hekimlerinin yapay zekâ kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Assesment of artificial inteligence anxiety levels among family phsycians in Antalya province
NİSA GÖKÇE DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI
- Birinci basamakta görev yapan aile hekimlerinin tanısal ve tedavi edici süreçlerde yapay zekâ kullanım durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of artificial intelligence use in diagnostic and therapeuticprocesses among primary care family physicians in Ankara
MEHLİKA GÖKDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK AYPAK
- Hekimlerin yapay zekâya yönelik davranış ve genel tutumunun değerlendirilmesi
Evaluation of physicians' attitudes and general behavior towards artificial intelligence
MERVE BAŞER BAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AYHAN BAŞER
- Tedavi rehberleri ışığında yapılan meme kanseri multidisipliner ekip toplantılarında kararın kolaylaştırılması
Facilitating decision-making in breast cancer multidisciplinary team meetings in the light of treatment guidelines
MERVE NUR GÜVEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Radyasyon OnkolojisiSağlık Bilimleri ÜniversitesiRadyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİNNUR YILMAZ
- İzmir'de aile hekimlerinin sarkopeni hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları
Knowledge levels and attitudes of family physicians in İzmir about sarcopenia
YUSUF YÜKSEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile Hekimliğiİzmir Demokrasi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI BAYINDIR