Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Bilim Dalı'nda 2002-2024 yılları arasında takip edilen hastalarda kansere genetik yatkınlık sıklığı, spektrumu ve risk belirteçlerinin değerlendirilmesi: Retrospektif kohort çalışma
Evaluation of the frequency, spectrum, and risk factors of genetic cancer predisposition in patients followed at the Department of Pediatric Oncology, Ankara University Faculty of Medicine between 2002 and 2024: A retrospecti̇ve cohort study
- Tez No: 1013720
- Danışmanlar: PROF. DR. SONAY İNCESOY ÖZDEMİR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı kanseri, kanser yatkınlık sendromu, kalıtsal kanser, genetik, Childhood cancer, cancer predisposition syndrome, hereditary cancer, genetics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Onkolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Literatürde, çocukluk çağı kanserli olguların yaklaşık %7–10'unda kansere yatkınlık sendromları (KYS) ile ilişkili germline değişiklikler bildirilmektedir. Bu sendromlar, artmış kanser riski ile birlikte konjenital anomaliler, dismorfik bulgular, gelişimsel özellikler veya çoklu primer maligniteler gibi klinik ipuçlarıyla seyredebilmektedir. Bu çalışmanın primer amacı, çocukluk çağı kanserlerinde KYS sıklığını ve spektrumunu belirlemek; ikincil amacı ise Modifiye Jongmans kriterlerine göre KYS için risk belirteçlerinin sensivite ve spesifitesini retrospektif olarak değerlendirmek ve kansere yatkınlığı düşündüren klinik bulguların öngörü değerini saptamaktır. Yöntem: Bu tek merkezli retrospektif kohort çalışmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Bilim Dalı'nda Ocak 2002–Aralık 2024 tarihleri arasında çocukluk çağı kanseri tanısı ile izlenen 888 hasta dahil edildi. Tanılar Uluslararası Çocukluk Çağı Kanser Sınıflamasına göre gruplandırıldı. Hastalar KYS açısından Jongmans kriterleri ile değerlendirildi. KYS tanısı, mevcut klinik ve genetik veriler temel alınarak belirlendi; tarama kriterlerinin KYS varlığını ayırt etmedeki duyarlılık ve özgüllükleri analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 888 hastada erkek cinsiyet oranı %56,6 ve medyan tanı yaşı 84 ay (IQR: 26–150) idi. En sık görülen tanı grupları lenfomalar ve retiküloendotelyal neoplazmlar (%18,2), santral sinir sistemi tümörleri (%15,4) ve malign kemik tümörleri (%15,3) olarak saptandı. Hastaların tanı yaşları değerlendirildiğinde, retinoblastom ve nöroblastom olgularının 5 yaş altı grupta; malign kemik tümörleri ve epiteliyal tümörlerin daha ileri yaşlarda tanı aldığı gözlendi. Ailede kanser öyküsü 239 hastada (%26,9), ebeveynler arası akrabalık 163 hastada (%18,4) saptandı. KYS, 61 hastada (%6,9) saptandı. En sık görülen KYS nörofibromatozis tip-1 idi. KYS pozitif hastalarda Jongmans kriterleri değerlendirildiğinde, en az bir Jongmans kriteri pozitifliği 60 hastada (%98,1), iki veya daha fazla kriter pozitifliği 41 hastada (%67,2) ve üç veya daha fazla kriter pozitifliği 5 hastada (%8,2) saptandı (p<0.001) . En az bir kriter pozitifliği için sensitivite %98,4 saptandı. Ailede erken yaşta kanser öyküsü (OR: 9,34), ebeveyn akrabalığı (OR: 2,53), nadir veya KYS ile ilişkili imza tümör varlığı (OR: 3,68), çoklu primer maligniteler (OR: 8,50) ve eşlik eden konjenital anomaliler veya sendrom düşündüren klinik bulgular (OR: 35,62) KYS ile anlamlı şekilde ilişkili saptandı (p<0.001). Toplam 95 hastaya (%10,7) genetik test uygulandı; bu hastalarda tanı yaşı daha küçüktü. KYS pozitif hastalarda hedefe yönelik tedavi ve tedavi modifikasyonları anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Tartışma: Bu çalışmada saptanan %6,9'luk KYS sıklığı literatürle uyumludur. Bulgular, ailede genç yaşta kanser öyküsü, akrabalık, nadir tümörler ve konjenital anomalilerin KYS için güçlü risk belirteçleri olduğunu göstermektedir. Tüm çocukluk çağı kanser hastalarının sistematik olarak değerlendirilmesi, kalıtsal yatkınlığı olan bireylerin erken tanınması ve uygun genetik danışmanlığa yönlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Objectives: In the literature, germline alterations associated with cancer predisposition syndromes (CPS) have been reported in approximately 7–10% of childhood cancer cases. These syndromes may present with an increased cancer risk as well as clinical clues such as congenital anomalies, dysmorphic findings, developmental features, or multiple primary malignancies. The primary aim of this study was to determine the frequency and spectrum of CPS in childhood cancers; the secondary aim was to retrospectively evaluate the sensitivity and specificity of risk markers for CPS according to the Modified Jongmans criteria and to determine the predictive value of clinical findings suggestive of cancer predisposition. Methods: This single-center retrospective cohort study included 888 patients who were followed with a diagnosis of childhood cancer at the Division of Pediatric Oncology, Ankara University Faculty of Medicine, between January 2002 and December 2024. Diagnoses were grouped according to the International Classification of Childhood Cancer. Patients were evaluated for CPS using the Jongmans criteria. The diagnosis of CPS was determined based on available clinical and genetic data; the sensitivity and specificity of the screening criteria in distinguishing the presence of CPS were analyzed. Results: mong the 888 patients included in the study, the male sex ratio was 56.6%, and the median age at diagnosis was 84 months (IQR: 26–150). The most common diagnostic groups were lymphomas and reticuloendothelial neoplasms (18.2%), central nervous system tumors (15.4%), and malignant bone tumors (15.3%). When patients' ages at diagnosis were evaluated, retinoblastoma and neuroblastoma cases were observed to be diagnosed in the under-5 age group, whereas malignant bone tumors and epithelial tumors were diagnosed at older ages. A family history of cancer was identified in 239 patients (26.9%), and parental consanguinity was detected in 163 patients (18.4%). CPS was identified in 61 patients (6.9%). The most common CPS was neurofibromatosis type 1. When the Jongmans criteria were evaluated in CPS-positive patients, positivity for at least one Jongmans criterion was detected in 60 patients (98.1%), positivity for two or more criteria in 41 patients (67.2%), and positivity for three or more criteria in 5 patients (8.2%) (p<0.001). The sensitivity for positivity of at least one criterion was 98.4%. A family history of cancer at an early age (OR: 9.34), parental consanguinity (OR: 2.53), the presence of a rare or CPS-associated signature tumor (OR: 3.68), multiple primary malignancies (OR: 8.50), and accompanying congenital anomalies or clinical findings suggestive of a syndrome (OR: 35.62) were found to be significantly associated with CPS (p<0.001). Genetic testing was performed in a total of 95 patients (10.7%); these patients had a younger age at diagnosis. Targeted therapy and treatment modifications were significantly more frequent in CPS-positive patients (p<0.05). Discussion: The CPS frequency of 6.9% identified in this study is consistent with the literature. The findings show that family history of cancer, consanguinity, rare tumors, and congenital anomalies are strong risk markers for CPS. Systematic evaluation of all childhood cancer patients is critically important for the early recognition of individuals with hereditary predisposition and referral to appropriate genetic counseling.
Benzer Tezler
- 2002 ve 2022 yılları arasında Ankara Üniversitesi Çocuk Onkoloji Bilim Dalı'nda tedavi edilen böbrek tümörü tanısı almış olguların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of cases diagnosed with kidney tumor treated in Ankara University Pediatric Oncology Department between 2002 and 2022
ÇAĞLAR DOĞRUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN UĞUR DİNÇASLAN
- Hastane ilköğretim okulları'ndaki görsel sanatlar eğitimi'nin niteliği konusunda durum incelemesi (Ankara il örneği)
State analysis about the attrubite of visual arts education in elemantary hospital schools
ZEHRA TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP BUYURGAN
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Bilim Dalında 2002-2022 yılları arasında çocukluk çağı nadir tümörü tanısıyla izlenen hastaların epidemiyolojik, klinik ve sağkalım özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the epidemiological, clinical, and survival characteristics of patients followed with a diagnosis of rare childhood tumors at the Department of Pediatric Oncology, Ankara University Faculty of Medicine between 2002 and 2022
CEREN KILINÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONAY İNCESOY ÖZDEMİR
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Bilim Dalı'nda izlenen kanserli çocuklarda kan ürünü transfüzyon desteklerinin gözlemsel değerlendirilmesi
Observational evaluation of blood product transfusion supports in children with cancer followed up in the Ankara University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Oncology
BÜŞRA TUNALI ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONAY İNCESOY ÖZDEMİR
- Çocukluk çağı hodgkin ve hodgkin dışı malign lenfomalarda serum interleukin-6 düzeyi ve kalsiyum metabolizması
Serum concentrations of interleukin 6 and the metabolism of calcium in childhood malignant lymphomas
FULYA TAHAN