Çalışanların duygusal zeka düzeylerinin sinik tutumlara etkisinde algılanan örgütsel adaletin düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
The moderating role of perceived organizational justice in the effect of employees' emotional intelligence levels on cynical attitudes: A field study
- Tez No: 1013837
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Örgütsel sinizm, çalışanların kurumlarına karşı geliştirdikleri bilişsel, duygusal ve davranışsal olumsuz tutumları kapsayan önemli bir örgütsel davranış olgusudur. Örgütsel sinizmin kurumların işleyişinde yıkıcı etkilerinin olabileceği göz önünde bulundurularak, sinik tutumların ortaya çıkmasını önleyecek bireysel bir kaynak olan duygusal zekâ ve kritik bir örgütsel kavram olan adalet algısının incelenmesi, akademik ve pratik açıdan önemli görülmektedir. Bu araştırma kapsamında, çalışanların duygusal zekâ düzeyleri ile örgüte yönelik sinik tutumları arasındaki ilişkide, algılanan örgütsel adaletin düzenleyici etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Örgütsel sinizm; adalet algısı bağlamında sosyal değişim teorisi, duygusal zekâ bağlamında ise kaynakların korunması teorisi çerçevesinde ele alınmaktadır. Nicel analiz tekniklerinin kullanıldığı çalışmanın verileri, Türkiye'de özel sektörde beyaz yaka olarak çalışan 205 katılımcıdan kolayda örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Veri toplama sürecinde Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği, Örgütsel Sinizm Ölçeği ve Örgütsel Adalet Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde; betimleyici analizler, doğrulayıcı faktör analizleri ve hipotez testleri SPSS 26 (IBM, 2019) ve AMOS 23 (IBM, 2023) programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, duygusal zekânın örgütsel sinizmi anlamlı bir şekilde tahmin etmediği görülmüştür. Öte yandan, algılanan örgütsel adaletin örgütsel sinizmi anlamlı ve negatif yönde tahmin ettiği saptanmıştır. Algılanan örgütsel adaletin düzenleyici etkisi incelendiğinde ise, duygusal zekâ ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkide örgütsel adaletin düzenleyici bir rolü bulunmadığı tespit edilmiştir. Araştırma örnekleminin özel sektör beyaz yaka çalışanları ile sınırlı kalması genellenebilirliği; kesitsel araştırma deseni ise nedensellik ilişkisinin kurulmasını engellemesi, çalışmanın kısıtlılıklarını oluşturmaktadır. Bir diğer yandan, alan yazında duygusal zekâ, örgütsel sinizm ve örgütsel adaleti bir arada ele alan çalışmaların bulunmaması sebebiyle, bu araştırmanın alanyazındaki bir boşluğu doldurduğu düşünülmektedir. Elde edilen bulgular, profesyonel iş ortamında çalışanların duygusal zekâ düzeylerinden bağımsız olarak, algıladıkları adalet düzeylerinin sinik tutumlarını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Bu bağlamda, yöneticiler iş ortamlarını ne kadar adil tasarlarlarsa, çalışanların sinik tutumlarında da o derece azalma olabileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Organizational cynicism is an important organizational behavior concept encompassing the negative cognitive, affective, and behavioral attitudes that employees develop toward their organizations. Given its potentially destructive effects on organizational functioning, organizational cynicism warrants closer examination of the factors that may mitigate it. To this end, this study focuses on emotional intelligence as an individual-level resource and organizational justice perception as a critical organizational-level concept, both of which are considered significant in preventing cynical attitudes. This study draws on social exchange theory to explain the justice–cynicism relationship and conservation of resources theory to account for the emotional intelligence–cynicism relationship Within this context, the study aims to investigate the moderating role of perceived organizational justice in the relationship between employees' emotional intelligence levels and their cynical attitudes toward the organization. This study draws on social exchange theory to explain the justice–cynicism relationship and conservation of resources theory to account for the emotional intelligence–cynicism relationship. Data were collected from 205 white-collar employees working in the private sector in Turkey using a convenience sampling method. The sample consisted of full-time white-collar employees across various sectors and organizational positions in Turkey's private sector. The Rotterdam Emotional Intelligence Scale, the Organizational Cynicism Scale, and the Organizational Justice Scale were used as data collection instruments. Descriptive analyses, confirmatory factor analyses, and hypothesis tests were conducted using SPSS 26 (IBM, 2019) and AMOS 23 (IBM, 2023) software. The analyses revealed that emotional intelligence did not significantly predict organizational cynicism. However, perceived organizational justice was found to significantly and negatively predict organizational cynicism. Furthermore, when the moderating role of perceived organizational justice was examined, no moderating effect of organizational justice was found in the relationship between emotional intelligence and organizational cynicism. The limitation of the research sample to private sector white-collar employees restricting its generalizability, and the cross-sectional research design preventing the establishment of a causal relationship constitute the limitations of the study. On the other hand, due to the absence of studies in the literature addressing emotional intelligence, organizational cynicism, and organizational justice together, it is thought that this research fills a gap in the literature. The obtained findings indicate that, independent of the emotional intelligence levels of employees in a professional work environment, their perceived justice levels significantly affect their cynical attitudes. In this context, it is predicted that the more fairly managers design their work environments, the greater the decrease in employees' cynical attitudes can be.
Benzer Tezler
- İş kazaları ile stres, kaygı ve öfke kavramları arasındaki ilişkinin incelenmesi: 9 Türk ve 2 İngiliz tekstil fabrikasında yapılan bir araştırma
The relations between work accidents and stress, anxiety and anger: A survey at 9 Turkish and 2 English textile factories
M. HÜLYA ÜNAL KARAGÜVEN
Doktora
Türkçe
1997
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CAN BAYSAL
- Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Konya/Ilgın örneği)
An analysis of the relationship between teachers emotional intelligence levels and their attitudes towards organizational cynicism (The case of Ilgın sample)
MAİDE ÖZTOP
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SARITAŞ
- Duygusal zekâ düzeyi, problem çözme yeteneği ve örgütsel etik iklimi ile işgören performansı arasındaki ilişkiler: Turizm işletmelerinde bir araştırma
The relationships between emotional intelligence level, problem solving ability, organizational ethical climate and employee performance: A research in tourism business
GÖNÜL AKIN
Doktora
Türkçe
2019
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ERKAN
- Yöneticilerin duygusal zeka düzeylerinin iş tatmini ve iş performans algısı üzerine etkisi
The effect of manager's emotional intelligence level on job satisfaction and job performance perception
ONUR ÇAPKULAÇ
- Üniversite öğrencilerinin gelişmeleri kaçırma korkusu düzeyleri üzerinde duygusal zekâ ve kişilik özelliklerinin yordayıcı rolü
Predictive roles of emotional intelligence and big five personality traits on fear of missing out
CEYHAN TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ