Eğitimde yapay zeka uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi
An examination of teachers' vi̇ews on the application of artificial intelligence in education
- Tez No: 1013923
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLIHAN SABAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ (YZ) uygulamalarına ilişkin görüşlerini nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada durum çalışması deseni benimsenmiş; ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 20 öğretmenle (farklı branş, kıdem ve okul türlerinden) yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin YZ kavramını genel olarak teknolojik gelişme, hayatı kolaylaştıran araç ve insan zekâsını taklit eden sistemler olarak tanımladıklarını göstermektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu YZ'ye yönelik olumlu tutum sergilemekte; ders hazırlığı, materyal geliştirme, bireyselleştirilmiş öğrenme ve zaman tasarrufu gibi alanlarda önemli katkılar sağladığını belirtmektedir. Öğretmenler, YZ'nin öğrencilerin motivasyonunu artırdığını, öğrenme sürecini zenginleştirdiğini ve öğretmen rolünü“bilgi aktarıcı”konumundan“rehber ve öğrenme tasarımcısı”rolüne dönüştürdüğünü düşünmektedir. Ancak bilgi eksikliği, teknik altyapı yetersizliği, veri güvenliği, gizlilik ve etik sorunlar en sık dile getirilen endişeler arasındadır. Öğretmenlerin mesleki yeterlilik algıları çoğunlukla orta-düşük düzeyde olup, uygulamalı hizmet içi eğitimlere güçlü ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Geleceğe yönelik beklentiler ise YZ'nin eğitimde vazgeçilmez bir araç haline geleceği, ancak öğretmenin yerini almayacağı yönündedir. Sonuç olarak, eğitimde YZ entegrasyonunun öğretmenlerin olumlu tutumuna rağmen sistematik eğitim, güçlü altyapı, etik çerçeve ve rehber materyallerle desteklenmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Araştırma, YZ teknolojilerinin öğretmen görüşleri ışığında daha etkili ve sürdürülebilir biçimde eğitim sistemine dâhil edilmesi için politika ve uygulama önerileri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine teachers' views on artificial intelligence (AI) applications in education using a qualitative approach. A case study design was adopted; semi-structured interviews were conducted with 20 teachers (from different branches, seniority levels, and school types) selected using criterion sampling. Data were analyzed using content analysis techniques. The findings show that teachers generally define the concept of AI as technological advancement, tools that facilitate life, and systems that imitate human intelligence. The vast majority of participants exhibited a positive attitude towards AI, stating that it provides significant contributions in areas such as lesson preparation, material development, individualized learning, and time saving. Teachers believe that AI increases student motivation, enriches the learning process, and transforms the teacher's role from that of a“knowledge transmitter”to that of a“guide and learning designer.”However, lack of information, insufficient technical infrastructure, data security, privacy, and ethical issues are among the most frequently expressed concerns. Teachers' perceptions of professional competence are mostly at a medium-low level, and a strong need for practical in-service training has been identified. Future expectations suggest that AI will become an indispensable tool in education, but will not replace teachers. Consequently, it has been revealed that despite teachers' positive attitudes, the integration of AI in education needs to be supported by systematic training, strong infrastructure, an ethical framework, and guiding materials. The research offers policy and practice recommendations for the more effective and sustainable integration of AI technologies into the education system, based on teachers' perspectives.
Benzer Tezler
- Investigating turkish teachers' technological pedagogical content knowledge (TPACK) competency levels and their perceptions of artificial intelligence integration in education
Türk öğretmenlerin teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) yeterlik düzeylerinin ve eğitimde yapay zekâ entegrasyonuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi
CEREN SERPEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT UZUN
- Öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayına katılan öğretmenlerin farkındalık, kaygı, tutum ve görüşlerinin incelenmesi
Examining awareness, anxiety, attitudes and opinions of teachers participating in the workshop on the use of artificial intelligence in instruction
SEDA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLCAN ÖZTÜRK
- Türkçe öğretmen adaylarının dil öğretiminde yapay zekâya yönelik görüşlerinin incelenmesi
Examing Turkish teacher candidates' views on artificial intelligence in language teaching
UYGAR SOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN AKKAYA
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- Yapay zeka doğal dil işleme robotu ile yürütülen argümantasyon sürecinin incelenmesi
An investigation of the argumentation process conducted with an artificial intelligence natural language processing robot
MEHMET SERHAN KAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL SÜZÜK
PROF. DR. OSMAN SERHAT İREZ