CONSTRUCTING AN INDEX OF ISLAMIC POLITICAL ECONOMY (IIPE): A QUR'AN AND SUNNAH-BASED MEASUREMENT FRAMEWORK WITH AN APPLICATION ON TÜRKİYE, IRAN, PAKISTAN, MALAYSIA, INDONESIA AND THE UNITED KINGDOM
İSLAMİ SİYASAL İKTİSAT ENDEKSİNİN (IIPE) İNŞASI: KUR'ÂN VE SÜNNET TEMELLİ BİR ÖLÇÜM ÇERÇEVESİ VE TÜRKİYE, İRAN, PAKİSTAN, MALEZYA, ENDONEZYA VE BİRLEŞİK KRALLIK ÜZERİNE BİR UYGULAMA
- Tez No: 1014159
- Danışmanlar: PROF. DR. MONZER KAHF
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Din, Siyasal Bilimler, Economics, Religion, Political Science
- Anahtar Kelimeler: İslami siyasal iktisat, İslamilik endeksi, Makasidü'ş-Şeria, Kur'an ve Sünnet, İslami iktisat, etik finans, yönetişim, IIPE, Islamic political economy, Islamicity index, Maqasid al-Shariah, Qur'an and Sunnah, Islamic economics, ethical finance, governance, IIPE
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, belirli bir ekonominin İslami siyasal iktisat ilkelerine uyum düzeyini ölçmek amacıyla bileşik bir endeks geliştirmekte ve bu endeksi birden fazla ülke örneğine uygulamaktadır. Çalışma, konuya ilişkin 662 Kur'an ayeti ve 366 hadis dâhil olmak üzere, kapsamlı bir birincil kaynak kümesine dayanmaktadır. Ekonomik hayat, piyasalar, finans, yeniden bölüşüm ve toplumsal refahın yanı sıra yönetişim ve aile gibi konulara da temas eden bu birincil kaynaklar, İslami siyasal iktisada yönelik ilkeleri, kavramları ve yansımaları tespit etmek amacıyla sistematik bir analize tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, kavramların kodlanması ve tümevarımsal olarak çıkarılması, tematik olarak kümelenmesi ile boyut ve göstergelerin belirlenmesine dayanan bir metodoloji aracılığıyla, İslami Siyasal İktisat Endeksi'nin (IIPE) bileşenlerini geliştirmek için kullanılmıştır. Bu süreç sonucunda, çıktı göstergelerini kurumsal ve uygulama düzeyindeki sinyallerle dengeleyen, 6 boyut altında dağılmış 20 tematik küme ve 99 gösterge ortaya konmuştur. Bahsi geçen göstergeler yönsel olarak uyumlu hale getirilmiş ve 0-1 aralığında normalize edilmiştir. Kümelerin puanları, makâsıd tabanlı kademeli bir ağırlıklandırma sistemi (zarûriyyât, hâciyyât, tahsîniyyât) kullanılarak hesaplanmış; ardından bu kümelerin ve boyutların puanları, IIPE skorlarını üretmek amacıyla aritmetik ortalama alınarak bir araya getirilmiştir. Bu yaklaşımın doğruluğu ve güvenilirliği, geometrik ortalama ve Temel Bileşenler Analizi (PCA) tabanlı yaklaşımlar gibi bileşik göstergeler geliştirmede OECD tarafından kabul görmüş diğer yöntemlere karşı test edilerek sağlamlık kontrolü yapılmıştır. Ardından geliştirilen endeks, Endonezya, İran, Malezya, Pakistan, Türkiye ve Birleşik Krallık'ı kapsayan bir dizi ülkeye uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre endeks skorları 0,610 (Birleşik Krallık) ile 0,706 (Malezya) arasında değişiklik göstermektedir. Piyasa işleyişi ve sözleşme adaleti (D4) gibi bazı boyutlar tüm ülke örneklerinde istikrarlı bir sağlamlık sergilerken, başta etik finans (D3) olmak üzere diğer bazı boyutlar zayıflık ve tutarsızlık göstermektedir. Müslüman olmayan ülkeleri temsilen seçilen Birleşik Krallık, refah, işçi hakları ve yönetişim gibi İslam'a özgü olmayan boyutlarda yüksek bir skor elde ederken, İslami finansa kurumsal bağlılık ve faizin ortadan kaldırılması gibi doğrudan İslam iktisadı ve finansı ile ilişkili boyutlarda düşük skorlar kaydetmiştir. Bu durum, endeksin evrensel adalet ile İslam'a özgü kurumsal taahhütler arasındaki sapmaları teşhis etmedeki gücünü ortaya koymaktadır. IIPE çok sayıda pratik kullanım alanı sunmaktadır. Bunlardan en dikkat çekici olanları şu şekilde sıralanabilir: (1) Normatif İslami esasları, sistematik bir düzlemde ampirik olarak test edilebilir hale getirmesi; (2) politika yapıcıların İslami ekonomilerin İslami ideallere ne ölçüde sadık kaldığını analiz etmelerine olanak tanırken, mevcut eksiklikleri noktasal olarak teşhis etmesi ve (3) değiştirilmeye ve genişletilmeye açık, esnek bir çerçeve sunması. Tezin sonuç bölümünde ise; İslam iktisadı, Müslüman toplumlarda sosyal adalet analizleri ve genel bileşik endeks literatürüne yönelik çeşitli çıkarımlara ve yapısal değerlendirmelere yer verilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis develops a composite index to measure the degree of compliance of a given economy with the principles of Islamic political economy, applying this index to multiple country cases. It relies on a comprehensive set of primary-source materials, including 662 Qur'anic verses and 366 hadiths relevant to the subject. This corpus, which addresses topics of economic life, markets, finance, redistribution, and public welfare as well as governance and family, is systematically analyzed to extract principles, concepts, and implications for the Islamic political economy. It is used to develop the various components of the Index of Islamic Political Economy (IIPE), via a methodology of coding and inductively extracting concepts, clustering them thematically, and identifying dimensions and indicators. The result is 20 thematic clusters along with 6 dimensions with 99 indicators, which balance outcome indicators with institutional and implementation signals. These indicators are directionally aligned and normalized on a 0-1 continuum. Scores for clusters are calculated using a maqasid-tiered weighting system (ḍarūriyyāt, ḥājiyyāt, taḥsīniyyāt) and then the scores for these clusters and dimensions are aggregated using the arithmetic mean to produce the IIPE scores. A robustness check is also run by testing this approach against other OECD-recognized approaches for developing composite indicators such as the geometric-mean and PCA-based approaches. Next, this Index is applied to a number of countries selected as case studies. These include Indonesia, Iran, Malaysia, Pakistan, Türkiye, and the United Kingdom. The findings range from a score of 0.610 for the United Kingdom (UK) to 0.706 for Malaysia. Some dimensions show consistent strength across all cases, such as market conduct and transactional justice (D4), whereas others show weakness and inconsistency, most notably ethical finance (D3). The representative case for non-Muslim countries, the UK, shows a high score on non-exclusively Islamic dimensions such as welfare, labor protection and governance, whereas it achieves low scores on dimensions more exclusively associated with Islamic economics and finance, such as the institutional commitment to Islamic finance and the elimination of riba. This reveals the strength of the index in diagnosing divergence between universal justice and distinctively Islamic institutional commitments. IIPE makes numerous contributions. Most notable are the following: (1) it makes normative Islamic guidance empirically testable in a systematic manner; (2) it can be used by policymakers to analyze the degree to which Islamic economies adhere to the ideals of Islam, while helping to diagnostically pinpoint the precise gaps; and (3) it also offers a flexible framework that can be modified and expanded. At the conclusion of the thesis, various implications for Islamic economics, the analysis of social justice in Muslim societies, and the broader composite-index literature are advanced.
Benzer Tezler
- Bedâyiü'l-Vekâyi (17.Yüzyıl), (346a-375a), (Metin-dizin-inceleme)
Bedâyiü'l-Vekâyi (17.Century), (346a-375a), (text-index-review)
SİNEM GÜNERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. EMİNE GÜRSOY NASKALİ
- بنية الحوار في مفاخرات الأزهار
Arap edebiyatında çiçek mufaharaların diyalog yapısı
HASAN MORAD
Doktora
Arapça
2022
DilbilimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇINAR
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
- A comparison of Islamic vs conventional indices: A Wavelet based approach
İslami ve konvansiyonel endekslerin Dalgacık yöntemi ile karşılaştırılması
NECİP SAYGIN SUNGUR
