Türkiye'deki ebelerin güçlendirme algıları, güçlendirme algılarını etkileyen faktörler ve güçlendirmenin önündeki engellerin belirlenmesi: Karma bir çalışma
Determining the empowerment perceptions of midwives in Turkey, factors affecting empowerment perceptions and the obstacles to empowerment: A mixed study
- Tez No: 1014243
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEGÜL YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Ebelik, Güçlendirme, Midwifery, Empowerment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de görev yapan ebelerin yapısal ve psikolojik güçlendirmeye ilişkin algıları, güçlendirme algılarını etkileyen faktörler ve güçlendirmenin önündeki engellerin ayrıntılı olarak incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma; 01.01.2026-15.03.2026 tarihleri arasında en az bir yıldır aktif olarak çalışan ebeler ile yürütülmüş olup, araştırmanın nicel kısmına 378 ebe ve nitel kısmına 15 ebe katılım sağlamıştır. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın nicel verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Hemşirelik İşyeri (Yapısal) Güçlendirme Ölçeği ve Psikolojik Güçlendirme Ölçeği kullanılarak çevrimiçi toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise Nitel Görüşme Formu aracılığıyla yüz yüze toplanmıştır. Tanıtıcı veriler hesaplanırken; ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde bağımsız t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Nicel analizler sonucunda ebelerin yapısal güçlendirme puan ortalamaları orta düzeyde (20,50±3,28), psikolojik güçlendirme puan ortalamaları ise yüksek düzeyde (64,03±8,34) tespit edilmiştir. Her iki güçlendirme boyutu arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,48, p<0.001). Çoklu regresyon analizlerine göre; çalışma ortamında karar verme yetkisine sahip olmak ve çalışılan birimi ilgi alanı olduğu için seçmek, yapısal ve psikolojik olarak güçlendirme algılarını pozitif yönde yordayan en güçlü değişkenlerdir. Buna karşın haftalık 45 saat ve üzeri mesai yapmak, özel hastanelerde görev almak ve alan dışı birimlerde çalışmaya zorlanmak psikolojik güçlendirme algılarını negatif yönde etkilemektedir. Nitel bulgular incelendiğinde; ebelerin gücü hiyerarşik bir baskı aracı olarak değil,“mesleki bilgi, yetkinlik ve olay yönetimi”olarak algıladıkları görülmüştür. Aşırı iş yükü, hekim/yönetici kaynaklı mobbing, alan dışı görevlendirmeler ve ebe kimliğindeki rol karmaşası ebeleri güçsüz hissettiren temel durumlardır. Ebeleri güçlendirmenin önündeki en büyük engellerin ise bireysel yetersizliklerden ziyade, sağlık politikası yetersizliği ve kurumsal hiyerarşi gibi sistemik bariyerler olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de ebeler, kendilerini yetkin hissetmelerine rağmen; sistemsel engeller, otonomi eksikliği ve yapısal destek yetersizlikleri nedenleriyle alanda sınırlandırılmaktadır. Ebelerin klinik karar alma mekanizmalarına dâhil edilmesi, kendi uzmanlık alanları içerisinde çalıştırılması ve ebelere özgü güçlendirme programlarının arttırılması büyük önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research was conducted to examine in detail the perceptions of midwives working in Turkey regarding structural and psychological empowerment, the factors influencing their perceptions of empowerment, and the obstacles to empowerment. The study was conducted with midwives who had been actively working for at least one year between January 1, 2026, and March 15, 2026. 378 midwives participated in the quantitative part of the research, and 15 midwives participated in the qualitative part. A mixed-methods approach, using both quantitative and qualitative data collection methods, was adopted. Quantitative data were collected online using a Demographic Information Form, the Nursing Workplace (Structural) Empowerment Scale, and the Psychological Empowerment Scale. Qualitative data were collected face-to-face using a Qualitative Interview Form. Mean, standard deviation, frequency, and percentage were used in calculating the demographic data. Independent t-test, ANOVA, Pearson correlation, and multiple linear regression analyses were used in the analysis of quantitative data. Content analysis was used in the analysis of qualitative data. Quantitative analyses revealed that midwives had a moderate mean score for structural empowerment (20.50±3.28) and a high mean score for psychological empowerment (64.03±8.34). A positive, moderate, and significant correlation was found between both empowerment dimensions (r=0.48, p<0.001). According to multiple regression analyses, having decision-making authority in the work environment and choosing a unit because it is within their area of interest were the strongest variables positively predicting perceptions of structural and psychological empowerment. In contrast, working 45 hours or more per week, working in private hospitals, and being forced to work in units outside their field negatively affected perceptions of psychological empowerment. When qualitative findings were examined, it was observed that midwives perceived power not as a hierarchical tool of oppression, but as“professional knowledge, competence, and situation management.”Excessive workload, mobbing from physicians/managers, assignments outside their field, and role confusion in the midwife identity were the main situations that made midwives feel powerless. It has been determined that the biggest obstacles to empowering midwives are not individual shortcomings, but rather systemic barriers such as inadequate health policies and institutional hierarchies. In Türkiye, although midwives feel competent, they are limited in the field due to systemic barriers, lack of autonomy, and insufficient structural support. Including midwives in clinical decision-making mechanisms, employing them within their own areas of expertise, and increasing midwife-specific empowerment programs are of great importance.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki ebelerin mesleki aidiyeti ve tükenmişlik düzeyleriyle ilişkisi
The relationship between Turkish midwives' professional belonging and burnout levels
YASEMİN BAŞKAYA
Doktora
Türkçe
2018
Halk SağlığıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA DENİZ SAYINER
- Ebelerin proaktif davranış düzeyleri ve ilişkili faktörler: Türkiye örneği
Proactive behavior levels of midwives and associated factors: The case of Türki̇ye
ŞÜHEDA BÜLBÜL
- Ülkemizdeki ebelerin mesleki aidiyeti ve gelir düzeyi arasındaki ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between professional knowledge and income level of midwifes in our country
CEMİLE ÇAPAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Ebelikİstanbul Medipol ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİYE KOCATÜRK
- Ebelerin aidiyet, merhamet ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of midwives belonging, compassions and burnout levels
BÜŞRA İNCE
- Ebelerin kültürlerarası iletişim kaygısının kültürlerarası yeterliliğe etkisi
The effect of midwives' intercultural communication anxiety on intercultural competence
HELIA IGHANI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EbelikManisa Celal Bayar ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL CAMBAZ ULAŞ