Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu tanılı 11-17 yaş grubunda toplumsal mobilite: Bakımveren deneyimleri ve algıları

Community mobility in the 11-17 age group diagnosis with autism spectrum disorder: Caregiver experiences and perceptions

  1. Tez No: 1014255
  2. Yazar: VESİLE İLAY GÜNGÖR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ORKUN TAHİR ARAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Toplumsal mobilite, bireyin eğitim, istihdam ve sosyal hayata katılımı için kritik bir ön koşuldur. Bağımsızlığın temellerinin atıldığı okul dönemi, ergenlikle birlikte ev dışında mobil olma deneyimlerinin arttığı, güvenli yürüme ve toplu taşıma kullanımı gibi pratiklerin kazanıldığı bir evredir. Ancak Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı bireylerde duyusal, iletişim ve davranışsal farklılıklar ile çevresel bariyerler mobilite deneyimini karmaşık hale getirmektedir. Bu çalışma, 11-17 yaş aralığındaki OSB tanılı ergenlerin toplumsal mobilite deneyimlerini, karşılaşılan engelleri ve başa çıkma stratejileri bakım verenlerin perspektifinden incelemeyi amaçlamıştır. Fenomenolojik desenin kullanıldığı nitel çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 11 birincil bakım veren ile yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler tematik analizle incelenmiştir. Araştırma sonucunda beş ana tema ortaya çıkmıştır:“Zorunlu Güzergahlar: Kısıtlanmış ve Denetimli Mobilite Çemberi”,“Görünmez Duvarlar: Bireysel ve Çevresel Sınırlılıklar”,“Görünmez Denetim ve Kriz Yönetimi Stratejileri”,“Toplumsal Mobilitede Aile İçi Rol ve Sorumlulukların Değişen Dinamikleri”ve“Geleceğin Belirsizliği ve Kurumsal Güvence Arayışı”. Bulgular, OSB'li ergenlerin mobilite deneyiminin görev temelli ve rutin noktalarla sınırlı olduğunu; duyusal hassasiyetler, iletişim güçlükleri, damgalanma ve altyapı yetersizlikleri gibi çok katmanlı engellerin varlığını; bakım verenlerin çeşitli stratejiler geliştirirken aile içi rollerin yeniden yapılandırıldığını göstermiştir. Bu çalışma, OSB'li ergenlerin toplumsal mobilite deneyiminin çok boyutlu yapısını ortaya koymakta; bağımsız ve güvenli mobilite için bireysel beceriler ile birlikte toplumsal farkındalık, erişilebilir ulaşım politikaları ve aile merkezli desteklerin önemini vurgulamıştır.

Özet (Çeviri)

Community mobility is a fundamental prerequisite for participation in education, employment, and social life. The school-age period represents a critical developmental stage during which independence is established, out-of-home mobility increases with adolescence, and practical skills such as safe walking and the use of public transportation are acquired. However, in individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD), sensory, communicative, and behavioral differences, along with environmental barriers, make this process more complex .This study aimed to examine the community mobility experiences of adolescents aged 11 17 with ASD, including the barriers they encounter and the coping strategies they develop, from the perspective of caregivers. A qualitative study with a phenomenological design was conducted. Semi-structured face-to-face interviews were carried out with 11 primary caregivers selected through purposive sampling, and the data were analyzed using thematic analysis. Five main themes emerged:“Mandatory Routes: A Cycle of Restricted and Supervised Mobility,”“Invisible Walls: Individual and Environmental Constraints,”“Invisible Supervision and Crisis Management Strategies,”“Changing Dynamics of Family Roles and Responsibilities in Community Mobility,”and“Uncertainty of the Future and the Need for Institutional Support.”The findings indicate that community mobility is largely limited to routine, task-oriented destinations. Adolescents encounter multiple barriers, including sensory sensitivities, communication difficulties, social stigma, and infrastructural inadequacies. Caregivers employ various coping strategies, while family roles and responsibilities are restructured in response to mobility-related challenges. This study highlights the multidimensional nature of community mobility in adolescents with ASD and emphasizes the importance of interventions targeting individual skills, alongside increased public awareness, accessible transportation policies, and family centered support systems to promote safe and independent mobility.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    690148

    Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda DPOAE test bataryası ile işitmenin değerlendirilmesi

    Evaluation of hearing with the DPOAE test battery in children diagnosed with autism spectrum disorder

    EDA YÜKSEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Sağlık Eğitimiİstanbul Gelişim Üniversitesi

    Odyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÇAYPINAR ESER

  2. Tez No

    841766

    18-36 aylık çocukların otizm spektrum bozukluğu riskinin değerlendirilmesi ve ebeveyn ekran bağımlılığıyla ilişkisinin araştırılması

    Evaluation of the risk of autism spectrum disorder in 18–36 month-old children investigation of the relationship between and parental screen addiction

    AYŞE BETÜL ERDOĞAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Aile HekimliğiAtatürk Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN

  3. Tez No

    608553

    Pediatri uzmanlık öğrencilerinin ve pediatri uzmanlarının otizm spektrum bozukluğu konusundaki farkındalıklarının değerlendirilmesi

    Evaluation of knowledge and attitudes of pediatric residency students' and pediatric specialists' on autism spectrum disorder

    GÜLCE ÇİTİL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SALİHA ŞENEL

  4. Tez No

    869528

    Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde zihin kuramı becerilerilerinin ve duyusal işlemleme hassasiyet özelliklerinin irritabilite düzeyleri ve davranış profili ile ilişkisinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between theory of mind skills, sensory processing sensitivity, irritability levels and behavior profile in children and adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder

    BURAK DEMİRCİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikiyatriİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALPEREN BIKMAZER

    PROF. DR. VAHDETTİN GÖRMEZ

  5. Tez No

    998327

    Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda glutensiz kazeinsiz diyet modelinin serum zonulin ve claudin-5 seviyeleri ve bazı klinik semptomlara etkisi

    The effect of gluten-free casein-free diet model on serum zonulin and claudin-5 levels and some clinical symptoms in children diagnosed with autism spectrum disorder

    ELİF ÖZTÜRK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikHacettepe Üniversitesi

    Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLI AKYOL MUTLU

Geri Dön