Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sınıf içiistenmeyen davranışları ve öğretmenlerin başa çıkmastratejileri: Prizren örneği

Classroom undesired behaviors of students with autismspectrum disorder and teachers' coping strategies: The case of Prizren

PDF İndir

  1. Tez No: 1014317
  2. Yazar: AYDA ÇESKO
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ILGAZ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Belirtilmemiş.
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Trakya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Engelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, Prizren'deki ilkokul ve ortaokullarda öğrenim gören Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilerin sınıf içi istenmeyen davranışlarını belirlemek ve bu davranışlara karşı öğretmenlerin kullandığı başa çıkma stratejilerini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni ile yürütülmüştür. Veriler, Türkçe eğitim veren öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, OSB tanılı öğrenciler sınıf ortamında sesli tepkiler, tekrarlayıcı motor davranışlar, saldırganlık, öfke nöbetleri, dikkat eksikliği ve çevreye zarar verme gibi istenmeyen davranışlar sergilemektedir. Bu davranışların temel nedenleri arasında iletişim güçlükleri, duyusal hassasiyetler, çevresel uyaranlar ve sosyal-duygusal faktörler yer almaktadır. Öğretmenler bu davranışları önlemede yapılandırılmış rutinler, görsel destekler, dikkat dağıtma stratejileri, güvenli alanlar oluşturma ve pozitif pekiştirme gibi yöntemler kullanmaktadır. Davranışlar ortaya çıktığında ise sakinleştirme, ortamdan uzaklaştırma, görev değiştirme ve alternatif iletişim yöntemleri gibi başa çıkma stratejilerine başvurulmaktadır. Tartışma bölümünde öğretmenlerin kullandığı stratejilerin çoğunlukla etkili bulunduğu ancak uygulamada bireysel farklılıklar ve çevresel koşullar nedeniyle başarı düzeyinin değişebildiği ortaya konmuştur. Ayrıca, öğretmenlerin bu stratejileri genellikle gözleme ve deneyime dayalı olarak geliştirdikleri, sistematik değerlendirme araçlarına ve uzman desteğine erişimde yetersizlik yaşadıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Prizren'deki öğretmenler OSB tanılı öğrencilerin sınıf içi istenmeyen davranışlarını yönetmede çeşitli bireysel stratejiler geliştirseler de, bu sürecin daha etkili yürütülebilmesi için öğretmenlerin bilimsel temelli uygulamalar konusunda hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi, okul-aile-uzman iş birliğinin güçlendirilmesi ve özel eğitim altyapısının iyileştirilmesi gerekmektedir. Araştırma, bu alandaki literatür boşluğunu doldurmakta ve Kosova'daki kapsayıcı eğitim uygulamaları için pratik öneriler sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

The purpose of this study is to identify the classroom problem behaviors exhibited by students diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) attending primary and lower secondary schools in Prizren and to explore the coping strategies employed by teachers to manage these behaviors. The study was conducted using the phenomenological research design, one of the qualitative research methods. Data were collected through semi-structured interviews with teachers providing instruction in Turkish and were analyzed using content analysis. The findings revealed that students with ASD exhibit various classroom problem behaviors, including vocal reactions, repetitive motor behaviors, aggression, temper tantrums, attention deficits, and behaviors that may cause damage to their surroundings. The primary factors underlying these behaviors include communication difficulties, sensory sensitivities, environmental stimuli, and social-emotional factors. To prevent such behaviors, teachers employ strategies such as structured routines, visual support, distraction techniques, creating safe spaces, and positive reinforcement. When problem behaviors occur, teachers utilize coping strategies including calming techniques, removing the student from the environment, task modification, and alternative communication methods. The discussion section indicates that the strategies used by teachers are generally perceived as effective; however, their level of success may vary depending on individual differences among students and environmental conditions. Furthermore, it was found that teachers typically develop these strategies based on observation and personal experience, while experiencing limitations in accessing systematic assessment tools and professional support In conclusion, although teachers in Prizren have developed various individual strategies to manage the classroom problem behaviors of students with ASD, more effective implementation of these practices requires supporting teachers through inservice training on evidence-based interventions, strengthening collaboration among schools, families, and specialists, and improving the special education infrastructure. This study contributes to the existing literature by addressing a gap in the field and provides practical recommendations for inclusive education practices in Kosovo.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1014315

    Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sınıf içi istenmeyen davranışları ve öğretmenlerin başa çıkma stratejileri: Prizren örneği

    .

    AYDA ÇESKO

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Trakya Üniversitesi

    Acil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GÖKHAN ILGAZ

  2. Tez No

    970568

    Kaynaştırma/bütünleştirme ortamlarında otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sergiledikleri problem davranışlar, öğretmenlerinin kullandıkları önleyici stratejiler

    Problem behaviors of students with autism spectrum disorder in mainstreaming/inclusive classrooms and the preventive strategies implemented by their teachers

    ZEYNEP OKUMUŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERAY OLÇAY

  3. Tez No

    734719

    Özel gereksinimi olan öğrenciler (Otizm Spektrum Bozukluğu ve zihinsel yetersizlik) ile tipik gelişim gösteren öğrencilerin okul kavramına yönelik algıları

    Students with special needs (Autism Spectrum Disorder and mental disability) and progressive students perceptions towards the concept of school

    EVİM YAŞLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ

  4. Tez No

    439685

    Using machine learning techniques to enhance teaching and performance prediction of students with autism spectrum disorders

    Yapay öğrenme yöntemleri ile otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin öğretiminin ve öğretim performansı tahmininin iyileştirilmesi

    AKRAM M.M. RADWAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEHRA ÇATALTEPE

  5. Tez No

    900916

    Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere sosyal beceri öğretiminde fırsat öğretimi ve doğrudan öğretim yöntemlerinin etkililiğinin ve verimliliğinin karşılaştırılması

    Social results for students with autism spectrum disorder comparison of the effectiveness and efficiency of incidental teaching and direct teaching methods in social skill teaching

    PENBE ÇAĞLA ÇAKAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EYLEM DAYI

Geri Dön