18 yaş üstü bireylerde polifarmasi sıklığı ve akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency of polypharmacy and their knowledge and attitudes on rational drug use in individuals over 18 years of age
- Tez No: 1014353
- Danışmanlar: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Akılcı İlaç Kullanımı, Polifarmasi, Family Medicine, Rational Drug Use, Polypharmacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: İlaç sektörünün gelişmesi, halkın ilaca ulaşımının kolaylaşması ve bireylerin yaşam sürelerinin artması gibi nedenlere bağlı polifarmasi sıklığı özellikle yaşlı bireyler olmak üzere ülkemizde de artmıştır. Bu sebeple akılcı ilaç kullanımı önem kazanmıştır. Bu çalışmada aile hekimliğine kayıtlı bireylerde polifarmasi sıklığı ve akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi ve tutumlarının ölçülmesi ve katılımcılarda akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi ve farkındalığın arttırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Konya ili Selçuklu İlçesi 80'nolu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18 yaş ve üzeri çalışmaya katılmayı kabul eden 1705 kişiye toplam 33 sorudan oluşan anket ve 21 soruluk Akılcı ilaç kullanım ölçeği, yüz yüze anket doldurma şeklinde uygulandı. Çalışmada tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde ve ortalama±standart sapma değerleri ile sunuldu. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde Pearson Ki-Kare testi kullanıldı. Veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya Konya Selçuklu 80 no'lu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kişiler içerisinde 1705 kişi katıldı. Katılımcıların medyan yaşı 38 (19-89) yıl olarak bulundu. %73,3'ü (n=1250) 18-49 yaş aralığında, %20,0 si (n=341) 50-64 yaş grubundakiler ve %6,7'si (n=114) 65 yaş ve üzeri kişilerden oluşmaktaydı. Katılımcıların %36,4'ünde(n=621) en az bir kronik hastalık vardı. En sık kullanılan ilaç grubu %21,0 (n=280) sıklıkla antihipertansiflerdi. Beş ve üzerinde ilaç kullanımı (polifarmasi) %13,3 (n=226) sıklığında bulundu. Akılcı ilaç kullanım ölçeği puanlarına göre 35 altı puan alanlar %24,7 (n=421), 35 ve üstü puan alanlar ise %75,3 (n=1284) sıklığında bulundu. Polifarmasi olan ve olmayan grupların AİK ölçeği puanı arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,064). Polifarmasi sıklığı 18-49 yaş grubunda %3,12, 50-64 yaş grubunda %33,43 olarak bulundu. 65 ve üzeri yaş grubunda polifarmasi sıklığı %64,03 ile, diğer yaş gruplarına kıyasla anlamlı derecede fazla bulundu. (p<0,001). Araştırmada, katılımcıların %72,4'ü reçeteli ilaçları tam süreyle kullanırken, %25,9'u reçetesiz ilaç kullanmaktaydı. Ağrı kesiciler ve soğuk algınlığı ilaçları en sık reçetesiz kullanılan ilaçlardı. Ayrıca, katılımcıların çoğu evde ilaç bulundurmaktaydı. Sonuç: Elde edilen veriler, toplumda akılcı ilaç kullanımı konusunda farkındalığın artırılması gerektiğine işaret ederken, hekimler, eczacılar ve eğitim kurumlarının bu konuda birlikte hareket etmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için doğru ve güvenli ilaç kullanımı büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmalar sayesinde, hataların azalması ve toplumda sağlıklı ilaç kullanımı alışkanlıklarının yerleşmesi hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Due to the development of the pharmaceutical industry, improved access to medications, and increased life expectancy—particularly among the elderly—the frequency of polypharmacy has increased in our country as well. Consequently, the concept of rational drug use has gained importance. This study aimed to measure the frequency of polypharmacy and assess the knowledge and attitudes regarding rational drug use among individuals registered with family medicine practices. Additionally, it aimed to raise awareness and improve knowledge on rational drug use among participants. Materials and Methods: This study was conducted with 1,705 individuals aged 18 years and older, who were registered at the No. 80 Family Health Center in Selçuklu District, Konya, and agreed to participate voluntarily. Data were collected through face-to-face interviews using a structured questionnaire consisting of 33 questions and a 21-item Rational Drug Use (RDU) Scale. Descriptive statistics were presented as numbers, percentages, and mean ± standard deviation. The Pearson Chi-Square test was used to analyze relationships between categorical variables. Data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS), version 25.0. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 1,705 individuals participated in the study. The median age was 38 years (range: 19–89). Of the participants, 73.3% (n=1250) were between 18–49 years, 20.0% (n=341) were between 50–64 years, and 6.7% (n=114) were aged 65 and above. At least one chronic disease was present in 36.4% (n=621) of participants. The most commonly used medication group was antihypertensives, with a frequency of 21.0% (n=280). Polypharmacy, defined as the use of five or more medications, was observed in 13.3% (n=226) of the participants. According to the RDU Scale, 24.7% (n=421) of participants scored below 35 points, while 75.3% (n=1284) scored 35 points or higher. No statistically significant difference was found between individuals with and without polypharmacy in terms of RDU scores (p=0.064). The prevalence of polypharmacy was 3.12% in the 18–49 age group, 33.43% in the 50–64 age group, and 64.03% in the 65+ age group. The frequency of polypharmacy was significantly higher among individuals aged 65 and older compared to other age groups (p<0.001). Additionally, 72.4% of participants reported using prescribed medications for the full recommended duration, while 25.9% stated that they used medications without a prescription. The most frequently used non-prescription drugs were pain relievers and cold medications. Moreover, most participants reported keeping medications at home. Conclusion: The data indicate a need to increase public awareness about rational drug use. It is essential that physicians, pharmacists, and educational institutions collaborate in this effort. Rational and safe medication use is especially crucial for the elderly and individuals with chronic illnesses. Studies like this aim to reduce medication-related errors and promote healthy medication habits in the community.
Benzer Tezler
- 50 yaş üstü HIV ile yaşayan bireylerde ilaç-ilaç etkileşimlerinin ve uygunsuz ilaç kullanımının yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of drug–drug interactions and inappropriate prescribing on quality of life among people living with HIV aged 50 years and older
ABDULKADİR SONKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURGÜL CERAN
- İstanbul İli Maltepe İlçesi'nde sağlık ve sosyal bakım hizmeti alan 65 yaş üzeri bireylerde malnütrisyon riski ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of malnutrition risk and related factors in individuals over 65 years of age receiving health and social care services in Maltepe District of Istanbul Province
İBRAHİM HALİL ÖZDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUĞU USANMA KOBAN
- COVID-19 tanılı yaşlı hastalarda mortalite ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors related to mortality in ELDERLY patients diagnosed with COVID-19
İSMAİL DEMİR
Doktora
Türkçe
2023
İç HastalıklarıEge Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜMTAZ YILMAZ
- Acil servise düşme ile başvuran 65 yaş üstü hastaların maksillofasial yaralanmalara eğilimi
Tendency of patients over 65 years of age who present to the emergency department with a fall to maxillofacial injuries
HATİCE GÜLDAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil TıpDüzce ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH KARAKOYUN
- Yaşlı bireylerde ilaç kullanım uyumu ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examine the relationship between drug use copliance and health literacy i̇n elderly i̇ndividuals
GÖKHAN PINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ