Tevfik El-Hakîm'in Doğulu Bir Serçe romanı ile Peyami Safa'nın Fatih Harbiye romanının analitik karşılaştırılması
An analytical comparison of Tawfiq al-Hakim's novel a Sparrow From the East and Peyami Safa's novel Fatih-Harbiye
- Tez No: 1014373
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KAZIM ÜRÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hem Doğu hem de Batı farklı kültür, edebiyat ve felsefe görüşlerine sahiptir ve bu doğal olarak toplumsal yapıdaki farklılığı da yansıtır. Arap dünyasında entelektüellerin Doğu ile Batı'nın buluşması konusuna olan ilgilerinin tarihi birkaç yüzyıl öncesine, tam olarak 1798 yılı Napolyon Bonaparte'nin Mısır'ı işgal etmesine dayanmaktadır. Günümüzde Doğu-Batı sorunsalına duyulan ilginin artmasıyla birlikte çeşitli kültürel ve sosyal teoriler literatüre kazandırılmış; küreselleşme ve göçün etkisiyle medeniyetler arası diyalog daha dinamik bir mahiyet kazanmıştır. Radikal hizipler, Doğu ve Batı arasında ortak bir dil üzerinde durmuş özellikle Müslümanların ve Hıristiyanların bir arada yaşadığı bölgelerde diyalog olasılığı siyasi kimliklerin hep gündeminde olmuştur. Bu diyalog, uygulamalı bilimlerden beşerî bilimlere taşınmış ve edebiyatta verimli bir zemin bulmuştur. Bu çalışmada Modern Türk Edebiyatında ve Modern Arap Edebiyatında DoğuBatı çatışması ele alınmıştır. Özellikle eserlerinde bu temayı ele alan Modern Arap Edebiyatçısı Mısırlı yazar Tevfîk el-Hakîm ve eseri“'Usfûrun mine'ş-Şark - Doğulu bir Serçe - ve Modern Türk Edebiyatçısı Peyami Safa ve eseri ”Fatih-Harbiye" öğeler, tematik (izleksel) öğeler, estetik öğeler açılarından ele alınarak kıyas yoluna gidilmiştir. Bu çalışma Türk edebiyatında önemli mihenk taşı olan Peyami Safa ve Modern Arap edebiyatı romancısı Tevfîk el-Hakîm'in doğu ile batı veya daha doğru bir ifadeyle geleneksel yaşamı devam ettiren doğu ile modern bir görünüme bürünmüş batı arasındaki çatışmayı nasıl ele aldıkları sorusuna cevap aramaktadır. Hakîm Arap edebiyatında, Safa Türk edebiyatında Doğu-Batı meselesinde alışılagelen yaklaşımları sorgulayarak ve aşarak; hadiselere yeni bir perspektiften bakmışlardır. Her iki yazarın edebiyat geleneği içerisindeki ayırt edici özelliği Doğu ve Batı arasındaki kırılmanın giderilmez bir kopukluk doğurduğunun farkında olmaları ve bu kopukluğun yarattığı durumları kimi zaman hüzünle kimi zaman da ironiyle işleyerek edebi yaratıcılıklarının beslendiği bir kaynak haline dönüştürebilmişlerdir. Sentez fikriyle aşılmaya çalışılan Doğu-Batı meselesi yazarların romanlarında çözüm getirilmesi gereken bir mesele değil; edebiyatlarına hakiki bir ses kazandıran bir güce dönüşmüştür. Bu tezi hazırlanırken, Peyami Safa'nın ve Tevfîk el-Hakîm'in DoğuBatı ilişkisini ele alışları incelendi ve her iki yazarın kimlik ve medeniyet anlayışı saptanmaya çalışıldı.
Özet (Çeviri)
Both the East and the West possess distinct cultural, literary, and philosophical traditions, and this naturally reflects the differences in their social structures. In the Arab world, the intellectual interest in the encounter between East and West dates back several centuries, more precisely to Napoleon Bonaparte's invasion of Egypt in 1798. Today, with the growing interest in the East-West question, various cultural and social theories have been introduced into the literature; and through the effects of globalization and migration, intercivilizational dialogue has gained a more dynamic character. Radical factions have emphasized the need for a common language between East and West, and the possibility of dialogue, especially in regions where Muslims and Christians live together, has constantly remained on the agenda of political identities. This dialogue has moved from applied sciences to the humanities and has found a productive ground in literature. This study examines the East-West conflict in Modern Turkish Literature and Modern Arabic Literature. In particular, it focuses on the Egyptian writer Tawfîq alHakîm, a prominent figure of Modern Arabic Literature, and his novel 'Usfûrun mine'ş-Şark (A Sparrow from the East), as well as Peyami Safa, a representative of Modern Turkish Literature, and his novel Fatih-Harbiye. These works are comparatively analyzed in terms of structural elements, thematic elements, and aesthetic elements. This study seeks to answer the question of how Peyami Safa, an important milestone in Turkish literature, and Tawfîq al-Hakîm, a novelist of Modern Arabic Literature, approached the conflict between East and West — or, more precisely, between the East that preserves traditional life and the West that has assumed a modern appearance. al-Hakîm in Arabic literature and Safa in Turkish literature questioned and went beyond conventional approaches to the East-West issue, viewing events from a new perspective. The distinctive quality of both writers within their respective literary traditions lies in their awareness that the rupture between East and West produced an irreparable separation. They transformed the situations created by this rupture — sometimes with sorrow and sometimes with irony — into a source that nourished their literary creativity. The East-West issue, which has often been attempted to be overcome through the idea of synthesis, does not appear in the novels of these writers merely as a problem awaiting resolution; rather, it turns into a force that gives their literature an authentic voice. While preparing this thesis, the ways in which Peyami Safa and Tawfîq alHakîm approached the East-West relationship were examined, and an attempt was made to identify both writers' understanding of identity and civilization.
Benzer Tezler
- Tevfîk el-Hakîm'in“Er'Ribât'ul-Mukaddes”adlı romanı'nın incelenmesi
The analysis of Tafwiq al-Hakim's novel, er Ribat ul Mukaddes
MENEKŞE SÜNBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
- Tevfîk el-Hakîm'in Yevmiyyâtu Nâibin fi'l Eryâf adlı romanının teknik ve tematik yönden incelenmesi
Technical and thematic review of Tevfîk el-Hakîm's novel called Yevmiyyâtu Nâibin fi'l Eryâf
HÜSEYİN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Doğu Dilleri ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇELİK
- Tevfîk el-Hakîm'in Arap edebiyatındaki yeri ve Eş'ab adlı romanının tahlili
Tawfiq al-Hakim's place in Arabic literature and analysis of her novel Eş'ab
ÜMİT KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN MEŞE
- Tevfîk el-Hakîm'in el-Hurûc Mine'l-Cenne adlı tiyatrosunun metin çözümlemesi
Textual analysis of Tevfîk el-Hakîm's play el-Hurûc mine'l-Janna
AYŞE YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimAtatürk ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYATİ ÖNCEL
- Tevfîk el-Hakîm'in Meclisu'l- 'Adl adlı tiyatro seçkisindeki oyunların teknik ve tematik açıdan incelenmesi
A technical and thematic analysis of the plays in Tevfîk el-Hakim's theater selection called Meclisu'l-'Adl
ŞEYMANUR BAĞRIYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİT UYLAŞ