Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı kronik hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy level and health anxiety in individuals with chronic diseases registered at Atatürk University Education Family Health Centers
- Tez No: 1014418
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Kronik hastalığı olan hastalarda sağlık okuryazarlığının sağlık hizmetlerine zamanında başvuru ve erişim, sağlığın iyileştirilmesi, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi, erken teşhis ve tedaviye uyum gibi konularla ilişkisi olduğu bilinmektedir. Öte yandan sağlık anksiyetesi, bireyin mevcut ya da olası sağlık sorunlarına karşı aşırı endişe duymasıyla karakterizedir ve kronik hastalığa sahip bireylerde daha yaygın görülmektedir. Bu çalışmada Atatürk Üniversitesi eğitim aile sağlığı merkezlerine kayıtlı kronik hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız Ocak-Temmuz 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile hekimliği Anabilim Dalına bağlı toplam 8 birim Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde (EASM) yapılmıştır. Çalışmaya EASM'ye kayıtlı 351 kişi dâhil edilmiş ve veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmek için SOY ölçeği ve sağlık anksiyetesi düzeyini ölçmek için SA ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 22 programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %60,4'ü (n=212) kadındır, %50,7'si (n=178) ilkokul mezunudur, %86,9'u (n=305) evlidir ve %48,4'ü (n=170) ev hanımıdır. Katılımcıların yaş ortalaması 53,87±13,77 yıldı. Katılımcıların ortalama sağlık okuryazarlığı puanı 31,8±8,45 olarak belirlendi. Katılımcıların %58,2'si yetersiz, sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyindeydi. Katılımcıların ortalama sağlık anksiyetesi puanı 14,29±8,67 olarak belirlendi. Katılımcıların % 11,4'ünün yüksek sağlık anksiyetesine sahip olduğu belirlendi. SOYÖ puan ortalaması ile SAÖ boyutlarından Bedensel Belirtilere Karşı Aşırı Duyarlılık ve Kaygı alt boyutu arasında pozitif anlamlı korelasyon (p<0,05) saptanırken, Hastalıklarla İlişkili Olumsuz Beklentiler arasında negatif anlamlı korelasyon mevcuttu (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı ile sağlık anksiyetesi arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı ve sağlık anksiyetesine etki eden demografik değişkenler dikkate alınarak, bu alanlarda iyileşmeyi destekleyecek politika ve uygulamaların artırılması ve geliştirilmesi önem arz etmektedir. Özellikle kronik hastalığa sahip bireylere yönelik sağlık okuryazarlığını güçlendiren ve anksiyeteyi azaltmaya yönelik müdahalelerin yaygınlaştırılması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: It is known that health literacy in patients with chronic diseases is related to timely application and access to healthcare services, health improvement, adoption of healthy lifestyle habits, and adherence to early diagnosis and treatment. On the other hand, health anxiety is characterized by excessive worry about current or potential health problems, and is more common in individuals with chronic illnesses. This study aimed to evaluate the relationship between health literacy levels and health anxiety in individuals with chronic diseases registered at Atatürk University's education and family health centers. Methods: Our study was conducted between January and July 2025 at a total of 8 units of the Training Family Health Center (EASM) affiliated with the Department of Family Medicine, Atatürk University Faculty of Medicine. A total of 351 people registered with EASM were included in the study, and data were collected using a face-to-face survey method. The SOY scale was used to measure the participants' health literacy levels, and the SA scale was used to measure their health anxiety levels. The data analysis was performed using the SPSS 22 program. Results: 60,4% of participants (n=212) are women, 50,7% (n=178) are primary school graduates, 86,9% (n=305) are married, and 48,4% (n=170) are homemakers. The average age of the participants was 53,87±13,77 years. The average health literacy score of the participants was determined to be 31,8±8,45. 58,2% of participants had inadequate, problematic-limited health literacy levels. The participants' average health anxiety score was determined to be 14,29±8,67. It was determined that 11,4% of the participants had high health anxiety. A positive significant correlation (p<0.05) was found between the SOYÖ mean score and the SAÖ dimensions of Hypersensitivity to Bodily Symptoms and the Anxiety subdimension, while a negative significant correlation was observed with Illness-Related Negative Expectations (p<0.05). Conclusion: In our study, a positive significant relationship was found between health literacy and health anxiety. Considering the demographic variables that influence health literacy and health anxiety, it is important to increase and develop policies and practices that will support improvement in these areas. It is necessary to disseminate interventions that strengthen health literacy, especially for individuals with chronic illnesses, and reduce anxiety.
Benzer Tezler
- Kronik hastalığa sahip olmanın COVİD-19 aşısı yaptırma üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of having A chronic disease on getting the COVİD-19 vaccine
SANİYE MERVE KOPUZLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Eğitim aile sağlığı merkezlerinde takip edilen diyabetli hastaların hastalığa karşı tutumları ve etkileyen faktörler
Attitudes and effective factors of diabetic patients followed in educational family health centers
ERCAN KAVUNCUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Aile hekimliği birimlerine başvuran kadınların evlilik hoşnutsuzluğu ve cinsel öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between perceptions of marital discontent and sexual self-efficacy of women applying to family medicine units
ZEYNEP NUR KARATAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Fazla kilolu ve obez kadınlarda egzersiz eğitiminin fiziksel aktivite düzeyi ve egzersiz farkındalığı üzerine etkisi
The Effect of Exercise Training on Physical Activity Level and Exercise Awareness in Overweight and Obese Women
ZEHRANUR KAÇAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı hipertansiyon hastalarının sağlığı değiştirmeye yönelik motivasyonları ile tedavi uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of motivation and attitudes toward changing health and treatment adherence of hypertension patients registered in Atatürk University Education Family Health Centers
BETÜL KÜBRA BİRİŞİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL