Şizofreni tanılı bireylerin kognitif düzeylerinin toplumsal işlevsellik, duygusal farkındalık ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of cognitive levels of individuals diagnosed with schizophrenia on social functioning, emotional awareness, and quality of life
- Tez No: 1014456
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE GÖKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Bilişsel Beceriler, Toplumsal İşlevsellik, Duygusal Farkındalık, Yaşam Kalitesi, Ergoterapi, Toplumsal işlev, Schizophrenia, Cognitive Skills, Social Functioning, Emotional Awareness, Quality of Life, Cognitive abilities, Social function
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanısı almış bireylerin kognitif düzeylerinin; toplumsallık işlevsellik, duygusal farkındalık ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, çalışma grubu için DSM-5 tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı almış Sincan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde takip edilen araştırmaya gönüllü 64 birey ve kontrol grubu için herhangi bir psikiyatrik rahatsızlığı olmayan araştırmaya gönüllü 64 birey olmak üzere toplam 128 birey dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Sosyo-demografik Bilgi Formu, semptom şiddetini değerlendirmek amacıyla Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), bilişsel becerileri değerlendirmek için Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), İz Sürme Testi (İST) ve Stroop Testi, toplumsal işlevselliği değerlendirmek için Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği (TİDÖ), duygusal farkındalığı değerlendirmek için Duygusal Öz Farkındalık Ölçeği (DÖFÖ) ve yaşam kalitesini değerlendirmek için Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-Bref) kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde sürekli veriler için ortalama±standart sapma, kategorik veriler için frekans ve yüzde kullanılmıştır. Sürekli verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov–Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. İki grup karşılaştırmalarında normal dağılan veriler için Student's t testi, normal dağılmayan veriler için Mann–Whitney U testi kullanılmıştır. Anlamlılık bulunan durumlarda post-hoc analizler Bonferroni ve Conover–Iman testleri ile yapılmıştır. Bilişsel becerilerin toplumsal işlevsellik, duygusal öz farkındalık ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenebilmesi için Çoklu Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışma grubundaki katılımcıların %28,1'i kadın, %71,9 erkek ve yaş ortalamaları 45,02±9,87 yıl; kontrol grubundaki katılımcıların %60,9'u kadın, %39,1'i erkek ve yaş ortalamaları 42,64±10,58 yıl olarak bulunmuştur. Çalışma grubundaki katılımcıların MoCA toplam ve alt boyutları, İST, Stroop Testi, TİDÖ toplam ve alt boyutları, DÖFÖ toplam ve alt boyutları, WHOQOL-Bref toplam ve alt boyutlarında kontrol grubuna göre düşük performans gösterdikleri görülmektedir (p<0,001). Çalışma grubunun bilişsel becerileri ile toplumsal işlevsellikleri, duygusal farkındalıkları ve yaşam kaliteleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Regresyon analiz sonuçlarına göre; MoCA, İST ve Stroop testi performanslarının hem toplumsal işlevsellik hem duygusal farkındalık hem de yaşam kalitesi üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğunu göstermiştir. DÖFÖ toplam %51,4'ü, DÖFÖ iletişim %47,2'si, DÖFÖ tanıma %34,80'i, TİDÖ özbakım %23'ü, TİDÖ meslek %20,8'i ve WHOQOL-Bref psikoloji %23,6'sı modele göre açıklanmaktadır. Sonuç: Şizofreni tanılı bireylerde bilişsel işlevlerin toplumsal işlevsellik, duygusal farkındalık ve yaşam kalitesi üzerinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, bilişsel işlevlerin şizofrenide yalnızca klinik belirtilerle değil, bireylerin toplumsal işlevselliği ve öznel iyi oluşları ile de yakından ilişkili olduğunu ve bu ilişkinin doğrudan olmaktan ziyade çok boyutlu bir yapı gösterdiğini düşündürmektedir. Bu doğrultuda, şizofrenide bilişsel işlevlerin geliştirilmesine yönelik ergoterapi müdahalelerin önem taşıdığı ve ileriki araştırmaların bu alanlara odaklanılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the effect of the cognitive levels of individuals diagnosed with schizophrenia on social functioning, emotional awareness, and quality of life. Materials and Methods: The study included a total of 128 individuals, consisting of 64 volunteers diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 diagnostic criteria and followed at the Sincan Training and Research Hospital Community Mental Health Center for the study group, and 64 volunteers without any psychiatric disorder for the control group. Data were collected through face-to-face interviews. The Socio-demographic Information Form, the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) to assess symptom severity, the Montreal Cognitive Assessment (MoCA), the Trail Making Test (TMT), and the Stroop Test to evaluate cognitive skills, the Social Functioning Assessment Scale (SFAS) to assess social functioning, the Emotional Self-Awareness Scale (ESAS) to evaluate emotional awareness, and the World Health Organization Quality of Life Scale Short Form (WHOQOL-Bref) to assess quality of life were used. In descriptive statistics, mean±standard deviation was used for continuous data and frequency and percentage were used for categorical data. The normality of continuous data was assessed with the Kolmogorov–Smirnov test. For comparisons between two groups, Student's t-test was used for normally distributed data and the Mann–Whitney U test was used for non-normally distributed data. In cases where significance was found, post-hoc analyses were conducted using Bonferroni and Conover–Iman tests. Multiple Linear Regression analysis was performed to examine the effects of cognitive skills on social functioning, emotional self-awareness, and quality of life. Results: In the study group, 28.1% of the participants were female, 71.9% were male, and their mean age was 45.02±9.87 years; in the control group, 60.9% of the participants were female, 39.1% were male, and their mean age was 42.64±10.58 years. It was observed that the participants in the study group showed lower performance than the control group in MoCA total and sub-dimensions, TMT, Stroop Test, SFAS total and sub-dimensions, ESAS total and sub-dimensions, and WHOQOL-Bref total and sub-dimensions (p<0.001). Significant relationships were found between cognitive skills and social functioning, emotional awareness, and quality of life in the study group (p<0.05). According to the regression analysis results; MoCA, TMT, and Stroop test performances were found to be significant predictors of both social functioning, emotional awareness, and quality of life. ESAS total 51.4%, ESAS communication 47.2%, ESAS recognition 34.80%, SFAS self-care 23%, SFAS occupation 20.8%, and WHOQOL-Bref psychology 23.6% are explained according to the model. Conclusion: It has been determined that cognitive functions play an important role in social functioning, emotional awareness, and quality of life in individuals with schizophrenia. The findings suggest that cognitive functions in schizophrenia are closely related not only to clinical symptoms but also to individuals' social functioning and subjective well-being, and that this relationship exhibits a multidimensional structure rather than being direct. In this direction, it is thought that occupational therapy interventions aimed at improving cognitive functions in schizophrenia are important and that future research should focus on these areas.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastası bireylerde yapılan ergoterapi müdahalelerinin yaşanan bilişsel gerilemenin giderilmesine ve işlevselliğin arttırılmasına etkisi
The effect of occupational therapy interventions on individuals with schizophrenia on relieving on cognitive decline and increasing functionality
MEHMET ÜSTÜNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ErgoterapiÜsküdar ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVDA ASQAROVA
- BİPOLAR BOZUKLUK TANILI ERGENLER, SAĞLIKLIKARDEŞLERİ VE SAĞLIKLI AKRANLARINDA ZAMANALGISININ ÇOK BOYUTLU DEĞERLENDİRİLMESİ VENÖROKOGNİTİF PROFİLLERLE İLİŞKİSİ
MULTIDIMENSIONAL ASSESSMENT OF TIME PERCEPTION IN ADOLESCENTSDIAGNOSED WITH BIPOLAR DISORDER, THEIR HEALTHY SIBLINGS, ANDHEALTHY PEERS, AND ITS RELATIONSHIP WITH NEUROCOGNITIVE PROFILES
SENA NAMLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABAS HAŞİMOĞLU
PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
- Jüvenil idiyopatik artritli çocuk ve ergenlerde kognitif fonksiyonların, psikiyatrik hastalıkların ve yaşam kalitesinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Comparison of healthy controls of cognitive functions, psychiatric diseases and quality of life in juvenile idiopatic arthritis children and adolescents
DAMLA TEZER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜRGE KABUKÇU BAŞAY
- Şizofreni tanılı erkek bireylerde psikotik atak ve tedavi yanıtı sonrası serum oksitosin seviyesinin kognitif fonksiyonlar ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between serum oxytocin levels and cognitive functions in male patients with schizophrenia during psychotic episode and after treatment response
ŞEYMA IŞIK KARAKULAK
- Esrar kullanan ve kullanmayan şizofreni hastalarında nörolojik silik belirtiler ve bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
The evaluation of neurological soft signs and cognitive function in cannabis use and not use schizophrenia patients
EDA TAYFUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriDicle ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CEMAL KAYA