Koagülasyon testleri için hasta bazlı kalite kontrol prosedüründeki paternler ile sistem verimi, tutarlılığı ve uygulanabilirliği arasındaki olası uyumun değerlendirilmesi
Assessment of possible harmony between patterns in the patient-based quality control procedure and system throughput, consistency, and practicability for coagulation tests
- Tez No: 1014545
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT USTA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: koagülasyon testleri, üstel ağırlıklı hareketli ortalama, sistem tutarlılığı, sistem uygulanabilirliği, sistem verimi, coagulation tests, exponentially weighted moving average, system consistency, system practicability, system throughput
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, koagülasyon panelinde yer alan protrombin zamanı (PT), uluslararası normalize oran (INR) ve aktive parsiyel tromboplastin zamanı (aPTT) testleri için üstel ağırlıklı hareketli ortalama (ÜAHO) algoritmasına dayalı bir hasta bazlı analitik kalite kontrol prosedürünün tıbbi laboratuvarın kendi özel şartlarına göre optimizasyonu amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, belirli bir periyot boyunca uygulanan bu kalite kontrol prosedüründen elde edilen paternler; sistem verimi, sistem tutarlılığı ve uygulanabilirlik boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi laboratuvar bilgi sisteminden 01 Ocak 2025-20 Nisan 2026 tarihleri arası Cobas t 711 koagülasyon analizöründe (Roche Diagnostics) çalışılmış ve sonrasında raporlanmış PT, INR ve aPTT hasta test sonuçları retrospektif olarak elde edilmiştir. Hasta bazlı kalite kontrol için kullanılacak ÜAHO prosedürü için 01 Ocak 2025-30 Haziran 2025 tarihleri arası raporlanmış PT, INR ve aPTT hasta test sonuçları (sırasıyla n değerleri 40134, 40134 ve 39996) optimizasyon için, 01 Temmuz 2025-16 Kasım 2025 tarihleri arası raporlanmış test sonuçları eğitim veri seti olarak, 17 Kasım 2025-20 Nisan 2026 tarihleri arası raporlanmış test sonuçları ise test veri seti olarak kullanıldı (eğitim ve test veri setlerinin tümü için testlerin n sayıları sırasıyla 68101, 68101 ve 67740). Sistem uygulanabilirliği için analizörü kullanan 9 operatör için 33 ifade ve 7 alt boyuttan oluşan anket 15 Nisan 2026'ya kadar 2 haftalık periyotlarda paylaşıldı ve katılımcılardan anketin yayınlandığı tarih dikkate alınarak geriye dönük iki haftanın değerlendirilmesi istendi. Her bir paylaşım sonrası ankette yer alan her bir ifadenin Likert ölçekli geri dönüşlerinin sayısal değerleri ile göreceli önem indeks değerleri hesaplandı. Sistem verimi analizörün sonuç verme süreleri ile değerlendirilmiştir. Sistem tutarlılığı, belirlenen periyotlarda analizörün bilgi, uyarı ve hata mesajları ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Dönem içindeki sistem tutarlılığı, uygulanabilirliği ve verimindeki değişimlere göreceli olarak PT test sonuçlarının daha hassas yanıt verdiğini, INR test sonuçlarının daha kararlı olduğunu, aPTT test sonuçlarının ise bu değişimleri kontrol limitleri içinde kalabilmek adına yüksek dalgalanmalarla karşıladığı belirlenmiştir. Hasta bazlı kalite kontrol uygulamaları ile aPTT'nin hareketli ortalama değerleri dalgalanmaları PT-INR' ye göre çok daha yüksek olmasına rağmen merkezde toplanma eğilimi göstermiştir. PT hareketli ortalamaları kontrol limiti dışına çıkan değerler diğer parametrelere göre yüksek olmasına rağmen, kontrol dışına çıkan değerler sonraki zaman noktalarında süreklilik göstermemiş ve sonrasında haftalık döngüselliğe uygun kontrol limitlerinden uzaklaşarak merkeze yaklaşma eğilimi sergilemiştir. Hareketli ortalama paternleri, dalgalanmaları ve kontrol limiti dışına çıkan gün sayıları ile iç/dış kalite kontrol paternleri, sistemin tutarlılığı, uygulanabilirliği ve verimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç: Bulgularımız, değerlendirmesi yapılan periyotlar için analitik sistem ve kullanıcılar için değişen zorlayıcı koşullar altında da analitik yöntemin performansının kabul edilebilir limitler içinde tutulduğunu göstermiştir. Bu çalışmanın sonuçları hareketli ortalama uygulamalarının geleneksel kalite kontrol uygulamalarının yerine geçebilecek bir alternatif olmadığını, laboratuvarın dinamik süreçlerinin izlenebilirliğinde yararlı olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to optimise a patient-based analytical quality control procedure based on the exponentially weighted moving average (EWMA) algorithm for the prothrombin time (PT), international normalised ratio (INR) and activated partial thromboplastin time (aPTT) tests included in the coagulation panel, in accordance with the specific conditions of the medical laboratory. Accordingly, the patterns obtained from this quality control procedure, applied over a specific period, were evaluated in terms of system consistency, throughput, and practicability. Materials and Methods: In this study, patient test results for PT, INR and aPTT, which were analysed on the Cobas t 711 coagulation analyser (Roche Diagnostics) and subsequently reported between 1 January 2025 and 20 April 2026, were retrospectively obtained from the laboratory information system of Giresun Training and Research Hospital. For the EWMA procedure to be used for patient-based quality control, patient test results for PT, INR and aPTT reported between 1 January 2025 and 30 June 2025 (with n values of 40,134, 40,134 and 39,996 respectively) were used for optimisation, whilst test results reported between 1 July 2025 to 16 November 2025 were used as the training dataset, whilst test results reported between 17 November 2025 and 20 April 2026 were used as the test dataset (for all training and test datasets, the sample sizes were 68,101, 68,101 and 67,740 respectively). A questionnaire comprising 33 statements and 7 sub-dimensions was distributed to 9 operators using the analyser in two-week intervals up to 15 April 2026, and participants were asked to evaluate the two weeks preceding the date the questionnaire was published. Following each distribution, the numerical values of the Likert-scale responses for each statement in the questionnaire and the relative importance index values were calculated. System throughput was assessed based on the analyser's response times. System consistency was evaluated using the analyser's information, warning and error messages during the specified periods. Results: It was determined that, relative to changes in system consistency, system practicability, and system throughput during the period, PT test results provided a more sensitive response, INR test results were more stable, whilst aPTT test results exhibited high fluctuations in order to remain within control limits. With patient-based quality control applications, although the moving average values of aPTT showed much higher fluctuations compared to PT-INR, they exhibited a tendency to converge. Although the PT moving averages had a higher proportion of values falling outside the control limits compared to other parameters, these out-of-control values did not persist at subsequent time points; instead, they exhibited a tendency to move away from the control limits in line with a weekly cyclical pattern and subsequently converge towards the centre. No statistically significant relationship was found between moving average patterns, fluctuations, and the number of days exceeding the control limit, and internal/external quality control patterns, regarding the system's consistency, throughput, and practicability. Conclusion: It has been demonstrated that, even under varying challenging conditions for the analytical system and users during the evaluated period, the performance of the analytical method remained within acceptable limits. The results of this study show that moving average applications are not a viable alternative to traditional quality control practices, but may be useful in the laboratory for monitoring dynamic processes.
Benzer Tezler
- Tam kan sayımı, koagülasyon, rutin biyokimya, immünolojik testler parametrelerinde hasta bazlı gerçek zamanlı kalite kontrol (HBGZKK) yöntemlerinin uygulanması, uygulanan kalite kontrol yöntemlerinin optimizasyonu ve validasyonu
Application of patient based real-time quality control (PBRTQC) methods for complete blood count, coagulation, routine biochemistry, immunological tests parameters, optimization and validation of applied quality control methods
İLKNUR ALKAN KUŞABBİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
BiyokimyaSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN YÜCEL
- Koagülasyon testleri ve hematolojik testlerde kalite göstergelerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi
Monitoring and evaluation of quality indicators in coagulation and hematology tests
LAÇİN ÇELİK UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
BiyokimyaEge ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU BARUTÇUOĞLU
- Acil laboratuvar testlerinde doğal ultralipemik materyal ve intravenöz lipit emülsiyonu ile oluşturulan lipemiye bağlı interferansların karşılaştırılması
Comparison of lipemia interference created with natural ultralipemic material and intravenous lipid emulsion in emergency laboratory tests
EMEL ÇOLAK SAMSUM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
BiyokimyaSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN YÜCEL
UZMAN HATİCE SÜRER
- Klinik biyokimya laboratuvarlarında kritik değer bildirimi
Critical value notification in clinical laboratories
MUHAMMED EMRE DEMİRAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
BiyokimyaDokuz Eylül ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE PINAR TUNCEL
- Entegre diagnostik laboratuvarında koagülasyon testlerinin otoverifikasyonu için algoritmik yaklaşımlar: Performans, güvenlik ve verimlilik analizi
Algorithmic approaches for autoverification of coagulation tests in an integrated diagnostic laboratory: Performance, safety, and efficiency analysis
SALİH ARSLANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
BiyokimyaSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN ZENGİ