Aile hekimliğine başvuran 18-65 yaş arası bireylerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi ve etkileyen faktörler
Mental health literacy levels of individuals aged 18–65 applying to family practice and the factors affecting them
- Tez No: 1014587
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği, Family Medicine, Mental Health Literacy, Mental Health Literacy Scale
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AMAÇ: Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası bireylerinin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız kesitsel tipte olup, çalışmamızın evreni T.C Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası bireylerden oluşmaktadır. Araştırmaya ait veriler Kasım- Aralık 2023 tarihleri arasında 351 katılımcı ile yapılmıştır. Anket formunda 22 soruluk sosyodemografik özellikleri ile 35 soruluk ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeği (RSOÖ) veri toplama amacıyla uygulanmıştır. Veriler çevrimiçi anket ile toplanarak 351 kişilik katılımcı grubuna erişilmiştir. Ruh sağlığı okuryazarlığı ve buna ilişkin değişkenlerin incelenmesinde bağımsız gruplar için t testi, Mann-Whitney U, tek yönlü varyans analizi (one way-ANOVA), Kruskall- Wallis, Ki-Kare testleri ve Pearson korelasyon katsayısından yararlanılmıştır. Verilerin çok değişkenli analizinde lojistik regresyon kullanılmıştır. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 33,7±11,4 olup yaş aralığı 18-65 arasında değişmektedir. Araştırmaya katılan 351 kişiden %64,4'ü (n:226) kadın, %35,86'ı (n:125) erkekti. Katılımcı eğitim durumu incelendiğinde %3,1'ü ilkokul mezunu ve altı (n=11) %3,4 ortaokul mezunu (n=12), %23,9'ü lise mezunu (n=84) ve %69,5'i üniversite mezunu (n=244) olarak tespit edildi. Araştırmaya göre katılımcıların RSOÖ puan ortalaması 109,4±11,8 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %51'si yetersiz (n=179), %49'u yeterli (n=172), ruh sağlığı okuryazarlığına sahiptir. Kadınlar 111,4±11,5 puan alarak, erkeklerden 105,8±11,6 daha yüksek RSOÖ puanına sahip olduğu görülmektedir (p<0,001). Ruh sağlığı okuryazarlığı ile ilişki faktörler incelendiğinde üniversite ve üzeri eğitimi olanların (p: <0,001), asgari ücret üstü gelir sahiplerinin(p<0,001), çocuğu olanların (p:0,026), kitap okuma alışkanlığı olanların (p<0,001), ruhsal hastalık tanılı yakını olanların(p:0,010), internete erişim imkanı olanların(p:0,006), çalışanların (p:0,013), ruh sağlığı ile ilgili konularda bilgi kaynağı olarak yazılı kaynakları (p:0,012) ve sağlık çalışanı (p:0,343) tercih edenlerin, sosyokültürel etkinliklere katılan bireylerin, RSOÖ puanlarının istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sigara kullananların (p<0,001), ruh sağlığı ile ilgili konularda bilgi kaynağı olarak internet kullananların (p:0,065) RSOÖ toplam puanı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ruh sağlığı ile ilgili konularda bilgi kaynağı olarak televizyon kullanımı, medeni durum (p=0,667), yaş (p>0,05), kronik hastalık durumu (p=0,612), alkol kullanımı (p:0,343) ile RSOÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır SONUÇ: Toplumda ruhsal hastalıklara ilişkin damgalamayı azaltmayı ve yardım arama davranışını desteklemeyi öncelik haline getirerek, ruh sağlığı okuryazarlığını artırmaya yönelik kapsamlı müdahale programları geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
AIM: This study aimed to determine the level of mental health literacy and the factors affecting it among individuals aged 18–65 who applied to a family medicine outpatient clinic. MATERIALS AND METHODS: This cross-sectional study was conducted among individuals aged 18–65 who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of the Republic of Türkiye Health Sciences University Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital. The study population consisted of these individuals, and data were collected between November and December 2023 from 351 participants. A questionnaire form consisting of 22 items on sociodemographic characteristics and a 35-item Mental Health Literacy Scale (MHLS) was used for data collection. The data were collected through an online survey, and a total of 351 participants were reached. In evaluating total mental health literacy scores and related variables, independent samples t-test, Mann–Whitney U test, one-way ANOVA, Kruskal–Wallis test, Chi-square test, and Pearson correlation coefficient were utilized. Logistic regression analysis was applied for multivariate analysis. RESULTS: The mean age of the participants was 33.7±11.4, with an age range of 18–65 years. Of the 351 participants, 64.4% (n=226) were female and 35.6% (n=125) were male. Regarding educational status, 3.1% (n=11) had primary school education or less, 3.4% (n=12) had secondary school education, 23.9% (n=84) were high school graduates, and 69.5% (n=244) were university graduates. The mean MHLS score was 109.4±11.8. Among the participants, 51% (n=179) had inadequate and 49% (n=172) had adequate mental health literacy. Women (111.4±11.5) had significantly higher MHLS scores than men (105.8±11.6) (p<0.001). When the factors associated with mental health literacy were examined, it was found that individuals with a university-level or higher education (p < 0.001), those with an income above the minimum wage (p < 0.001), individuals with children (p = 0.026), those with a habit of reading books (p < 0.001), individuals having a relative diagnosed with a mental illness (p = 0.010), those with access to the internet (p = 0.006), employed individuals (p = 0.013), those who preferred written materials (p = 0.012) and healthcare professionals (p = 0.343) as sources of information on mental health, as well as individuals engaging in sociocultural activities, had statistically significantly higher total Mental Health Literacy Scale scores. Lower MHLS scores were found among smokers (p<0.001) and those who used the internet as a source of mental health information (p=0.065). No statistically significant relationship was found between MHLS scores and the use of television as an information source, marital status (p=0.667), age (p>0.05), presence of chronic disease (p=0.612), or alcohol use (p=0.343). CONCLUSION: By prioritizing the reduction of stigma toward mental illnesses and promoting help-seeking behavior, comprehensive intervention programs should be developed to improve mental health literacy in the community.
Benzer Tezler
- Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası evcil hayvan sahibi olan ve olmayan bireylerde depresyon düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of depression levels between individuals aged 18–65 with and without pet ownership who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic
MELİSA YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SEMRA DEMİR
- Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş arası bireylerin akdeniz diyetine uyum ile depresyon ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mediterranean diet adherence and depression and anxiety levels among adults aged 18–65 attending a Family Health Center
MEHMET KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
- Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran erişkinlerin Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile depresif semptomlar arasındaki ilişki
The relationship between adherence to the Mediterranean diet and depressive symptoms among adults attending the Aydın Adnan Menderes University Educational Family Health Center
İMGE REYHANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- 18 – 65 yaş arası bireylerde sağlık anksiyetesinin tedavi uyumu ile olası ilişkisi
The possible relationship between health anxiety and treatment adherence in individuals aged 18 - 65 years
NURAY CUMBUL AYHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
- 14-18 yaş arası çocuklarda COVİD-19 anksiyetesi sıklığının sosyo-demografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the frequency of COVID-19 anxiety and socio-demographic characteristics in children aged 14-18
AYKUT DEMİRCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
DOÇ. DR. SEVDA BAĞ