Safranbolu çeşmelerinin kültürel miras olarak korunması, dijital arşivleme ve yenilikçi musluk tasarımı yaklaşımları
Preservation of safranbolu fountains as cultural heritage, dijital archiving and innovative faucet design approaches
- Tez No: 1014625
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RAŞİT ESEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Makine Mühendisliği, Mechanical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Safranbolu tarihi çeşmelerinin kültürel ve estetik dokusuna uygun musluk tasarımları geliştirmek amaçlanmaktadır. Tarih boyunca su, medeniyetlerin yerleşim biçimlerini belirleyen temel bir unsur olmasının yanı sıra inanç sistemlerinde arınma ve bereketi temsil eden evrensel bir simge olmuştur. Türk-İslam geleneğinde vakıf sistemiyle hayat bulan çeşmeler, Osmanlı döneminde toplumsal yaşamın ve estetik anlayışın zirve noktasına ulaşmıştır. Bu mirasın en özgün örneklerine sahip olan Safranbolu'da tarihi çeşmeler, kentsel kimliğin ayrılmaz bir parçasıdır. Çalışma kapsamında, Safranbolu il merkezinde yer alan Tarihi Çarşı, Kıranköy ve Bağlar mevkilerindeki tarihi kimliğe sahip 57 adet çeşme detaylı olarak incelenmiştir. Tespit edilen her bir çeşme için; çeşmenin ismi, yapım yılı, bânisi (yaptıran kişi), konumu, su akış durumu ve kitabe bilgisi gibi teknik ve tarihsel verileri içeren kapsamlı kimlik kartları oluşturulmuştur. Çalışma kapsamına dahil edilen çeşmeler yerinde incelenmiş olup konum bilgileri dijital harita araçları ile belirtilmiştir. Aynı zamanda tüm çeşmeler tek tek fotoğraflanmıştır. Oluşturulan kimlik kartları sayesinde erişilebilir bir“dijital çeşme kütüphanesi”kurulmuştur. Yapılan saha araştırmaları sonucunda, söz konusu çeşmelerin büyük bir kısmının özgün musluk tasarımlarını kaybettiği ve yerlerine tarihi dokuyla uyumsuz standart ürünlerin yerleştirildiği tespit edilmiştir. Bu tespit edilen sorundan hareketle, oluşturulan dijital arşiv ve kimlik kartları tasarım sürecine güçlü bir referans teşkil etmiştir. Sonuç olarak Safranbolu'nun geleneksel estetiğine, sembolik diline ve mimari bütünlüğüne saygılı yenilikçi musluk tasarımları önerilmiştir. Bu çalışma ile hem somut kültürel mirasın dijital ortamda korunması hem de tasarım yoluyla kentsel kimliğin iyileştirilmesi hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study study aims to develop faucet designs that are compatible with the cultural and aesthetic fabric of the historical fountains in Safranbolu. Throughout history, water has not only been a primary factor determining the settlement patterns of civilizations but has also served as a universal symbol representing purification and abundance within belief systems. In the Turkic-Islamic tradition, fountains—brought to life through the waqf (endowment) system—reached their zenith of social significance and aesthetic sophistication during the Ottoman era. As a repository of the most authentic examples of this heritage, Safranbolu considers its fountains an inseparable component of its urban identit Within the scope of this research, 57 historical fountains located in the Historical Bazaar, Kıranköy, and Bağlar districts of Safranbolu were examined in detail. For each identified fountain, comprehensive“identity cards”were compiled, containing technical and historical data such as the name of the fountain, year of construction, its bâni (founder/patron), location, water flow status, and epigraphic information. The fountains included in the study were inspected on-site, and their coordinates were marked using digital mapping tools. Furthermore, each fountain was individually photographed. Through these identity cards, an accessible“digital fountain library”has been established. Field research revealed that a significant majority of these fountains have lost their original faucet designs, which have been replaced by standardized commercial products that are incompatible with the historical context. Drawing from this identified problem, the created digital archive and identity cards served as a robust reference for the design process. Consequently, innovative faucet designs were proposed that respect Safranbolu's traditional aesthetics, symbolic language, and architectural integrity. This study aims both to preserve tangible cultural heritage in a digital environment and to enhance urban identity through design.
Benzer Tezler
- Safranbolu Yörük Köyü tarihi çevresinin peyzaj planlaması
Historical landscape planning of Safranbolu Yörük Village
ÜLGEN BEKİŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. OĞUZ YILMAZ
- Safranbolu bağcılığı ve yörede yetişen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin belirlenmesi
Viticulture in Safranbolu and ampelographic definition of grape cultivars
AHMET KÜÇÜKHASKUL
- Türk kahvesi çeşitlerinin duyusal analiz değerlendirmesine yönelik pilot çalışma: Safranbolu
Pilot study on sensory analysis evaluation of Turkish coffee varieties: Safranbolu
TUĞBA SÜTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKarabük ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖZER ALTUNDAĞ
- Safranbolu'daki alçılı vitrayların desen, teknik ve renk özellikleri
Design, technical and colour characteristics of gypsum vitrails in Safranbolu
SEBAHAT KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
El SanatlarıGazi ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN GENCE DELİDUMAN
- Safranbolu, Bağlarbaşı Mahallesi'ndeki konut mimarisinin incelenmesi
Analysis of housing architecture in Safranbolu, Bağlarbası neighborhood
CANSU NUR AK