Yapay zekâ kaygı düzeyinin aile hekimlerinin ilgili bilgi, tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of artificial intelligence anxiety levels on family physicians' ai-related knowledge, attitudes, and practices
- Tez No: 1014755
- Danışmanlar: PROF. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Yapay Zekâ, Anksiyete, Bilgi, Tutum, Family Medicine, Artificial Intelligence, Anxiety, Knowledge, Attitude
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Yapay zekâ (YZ), insan bilişsel süreçlerini taklit edebilen algoritmik sistemler bütünü olarak sağlık alanında gün geçtikçe daha fazla kullanılmaktadır. Bu yaygınlaşma hekimlerde teknolojiye yönelik çeşitli kaygıların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Araştırmada, İstanbul'daki aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimlerinin YZ kaygı düzeylerinin belirlenmesi; YZ'ya ilişkin bilgi, tutum ve kullanım davranışlarının değerlendirilmesi ve kaygının bu değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikte kurgulanan araştırma, gerekli etik ve idari izinlerin alınmasının ardından İstanbul genelinde görev yapan 250 gönüllü aile hekiminin katılımıyla yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde Katılımcı Bilgi Formu, Yapay Zekâ Bilgi Düzeyi Anketi, Yapay Zekâ Tutum Ölçeği Kısa Formu (AIAS-4), Yapay Zekâ Davranış Anketi ve Yapay Zekâ Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen katılımcıların yaş, hekimlik süresi ve aile hekimliği süresi ortalamaları sırasıyla 42,2±11,47 yıl, 16,05±11,15 yıl ve 9,09±5,68 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların %58,4'ü erkek ve %41,6'sı kadın olmakla beraber %67,6'sı pratisyen hekim, %18,8'i aile hekimliği uzmanı ve %13,6'sı sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı asistanıdır. YZ kaygı puanı ortalaması 72,26±29,45 olarak hesaplanmış ve orta düzeyde değerlendirilmiştir. YZ bilgi düzeyini iyi olarak değerlendiren hekimlerde kaygı düzeyinin de daha düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,011). Kaygı arttıkça YZ'ya yönelik tutum puanlarının azaldığı saptanmıştır (p=0,001). YZ uygulamalarını sıklıkla veya her zaman kullananların oranı %24,8 olup; bu kullanımın mesleki uygulamalarda %13,6, tanı süreçlerinde %5,6 ve tedavi kararlarında %5,2 düzeyinde kaldığı görülmüştür. YZ'yi düzenli kullananlarda YZ kaygı düzeyi daha düşük bulunmuş (p=0,03); ayrıca çevrimiçi kaynaklardan (%83,6) ve meslektaş çevresinden (%40) bilgi edinenlerin tutum puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Aile hekimlerinin orta düzeyde yapay zekâ kaygısına sahip olduğu ve bu kaygının pratik kullanım ile bilgi düzeyi arttıkça azaldığı görülmüştür. YZ kaygı düzeyindeki artışın YZ tutumu ve bazı kullanım davranışlarını olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Hekimlerin yapılandırılmış kaynaklar yerine çoğunlukla bireysel/çevrim içi kanallardan bilgi edindiği göz önünde bulundurularak birinci basamak sağlık hizmetleri için yapılandırılmış eğitimlerin planlanması ve klinik rehberlerin geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Artificial intelligence (AI), as a set of algorithmic systems capable of mimicking human cognitive processes, is increasingly being used in the field of healthcare. This widespread use may lead to various technology-related concerns among physicians. This study aimed to determine the AI anxiety levels of among family physicians working in family health centers in Istanbul; to evaluate their knowledge, attitudes, and usage behaviors related to AI; and to examine the relationship between anxiety and these variables. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with the participation of 250 volunteer family physicians working throughout Istanbul after the necessary ethical and administrative approvals had been obtained. During the data collection process, the Participant Information Form, Artificial Intelligence Knowledge Level Questionnaire, Artificial Intelligence Attitude Scale Short Form (AIAS-4), Artificial Intelligence Behavior Questionnaire, and Artificial Intelligence Anxiety Scale were used. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. Results: The mean age, years of medical practice, and years of family medicine practice among the study participants were 42.2 ± 11.47 years, 16.05 ± 11.15 years, and 9.09 ± 5.68 years, respectively. Of the participants, 58.4% were male and 41.6% were female; 67.6% were general practitioners, 18.8% were family medicine specialists, and 13.6% were residents. The mean AI anxiety score was calculated as 72.26 ± 29.45 and was evaluated as moderate. Physicians who rated their AI knowledge level as good had lower levels of anxiety (p=0.011). As anxiety increased, attitude scores toward AI decreased (p=0.001). The proportion of participants who frequently or always used AI applications was 24.8%; this usage remained at 13.6% in professional practice, 5.6% in diagnostic processes, and 5.2% in treatment decisions. AI anxiety levels were found to be lower among those who used AI regularly (p=0.03). Additionally, attitude scores were found to be higher among those who obtained information from online sources (83.6%) and colleagues (40%). Conclusion: Family physicians were found to have a moderate level of artificial intelligence anxiety, and this anxiety decreased as practical use and knowledge level increased. An increase in AI anxiety levels was found to negatively affect attitudes toward AI and certain usage behaviors. Considering that physicians mostly obtain information from individual/online channels rather than structured sources, it is recommended that structured training programs be planned and clinical guidelines be developed for primary healthcare services.
Benzer Tezler
- Uşak ili Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarında yapay zekâ kaygısının incelenmesi
Investigation of artificial intelligence anxiety among healthcare workers in Family Health Centers in Uşak province
MEHMET AKİF ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiUşak ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU ESER
- Tıpta uzmanlık öğrencilerinde yapay zekâ kaygısı ve farkındalığının araştırılması
Investigation of artificial intelligence anxiety and awareness in medical residency
ŞİFA DURNA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MERTHAN TUNAY
- Antalya ilindeki aile hekimlerinin yapay zekâ kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Assesment of artificial inteligence anxiety levels among family phsycians in Antalya province
NİSA GÖKÇE DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI
- Aile hekimlerinde yapay zekaya yönelik hazırlık ve kaygının değerlendirilmesi
Evaluating the readiness and anxiety of family physicians towards artificial intelligence
MÜCAHİD SARISOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Hekimlerde yapay zekâya hazırbulunuşluk ile yapay zekâ kaygısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between physicians readiness for artificial intelligence and artificial intelligence anxiety
ALİ YAVUZ SARICA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ