Geri Dön

Tiyatro tarihinde oyun yerinin mekansal evrimi ve dijital çağda dönüşümü

The spatial evolution of performance space throughout the history of theatre and its transformation in the digital age

PDF İndir

  1. Tez No: 1014784
  2. Yazar: MUHAMMET COŞKUN ZEĞEREK
  3. Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. FATİH NALBANTOĞLU
  4. Tez Türü: Sanatta Yeterlik
  5. Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
  10. Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, tiyatro tarihinde oyun yerinin mekansal evrimini, yalnızca mimari biçimlerin değişimi olarak değil; temsil anlayışlarının, seyirci konumlanışlarının ve toplumsal ilişkilerin dönüşümüyle birlikte ele almaktadır. Çalışma, ritüel temelli kolektif eylem alanlarından başlayarak Antik Yunan'daki kurumsallaşmış tiyatro yapılarından Orta Çağ'ın çok odaklı temsil düzenlerine ve Rönesans'ın perspektif sahne anlayışına, modernist ve avangard arayışlardan çevresel tiyatro, performans sanatı, postdramatik tiyatro ve dijital tiyatroya kadar uzanan süreçte değişen temsil anlayışları ve seyirci ilişkileri doğrultusunda geçirdiği dönüşümü incelemektedir. Tarihsel ve kuramsal bir yaklaşımla yürütülen bu araştırma, tiyatroda oyun yerinin sabit bir fiziksel mekan değil, seyirci-oyuncu-mekan ilişkileri üzerinden sürekli yeniden üretilen dinamik ve ilişkisel bir yapı olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda ritüelden dramatik temsile geçiş sürecinde oyun yerinin işlevinin dönüşümü, perspektif sahne ve proscenium düzeninin seyirci ilişkisini yeniden yapılandırması ve modern tiyatro ile birlikte sahne mekanının parçalanarak çoğullaşması temel tartışma eksenlerini oluşturmaktadır. Çalışma, tarihsel süreklilik ve kuramsal izlenebilirlik açısından ağırlıklı olarak Avrupa tiyatro geleneği üzerine odaklanmaktadır. Bununla birlikte, Rusya, Amerika ve Uzak Doğu tiyatroları, özellikle modern ve çağdaş bağlamda mekansal dönüşüme katkıları ölçüsünde araştırma kapsamına dâhil edilmektedir. Ayrıca dijitalleşme sürecinde ortaya çıkan çevrimiçi ve hibrit performans biçimleri ile üretken yapay zekâ teknolojileri bağlamında oyun yerinin dönüşümü ele alınmaktadır. Tiyatroda oyun yerinin evrimi, sahne biçimlerinin tarihsel değişimiyle sınırlı bir süreç olarak değil; görme biçimlerinin, temsil anlayışlarının ve toplumsal ilişkilerin yeniden örgütlendiği bir dönüşüm olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda dijitalleşme ve yeni teknolojiler, oyun yerini ortadan kaldıran değil; onu yeni mekansal ve deneyimsel biçimlerde yeniden üreten dönüşüm dinamikleri olarak değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, oyun yerini ve iyatro mekanını yalnızca fiziksel bir yapı olarak değil, anlamın üretildiği ve deneyimin kurulduğu dinamik bir alan olarak yeniden düşünmeyi önermektedir.

Özet (Çeviri)

This study examines the spatial evolution of the play venue throughout the history of theatre not merely as a transformation of architectural forms, but also in relation to changing modes of representation, audience positioning, and social relations. It investigates the transformation of the play venue from ritual-based collective spaces of action to the institutionalized theatre structures of Ancient Greece, from the multi-centered modes of representation of the Middle Ages and the perspectival stage of the Renaissance to modernist and avant-garde experiments, environmental theatre, performance art, postdramatic theatre, and digital theatre, emphasizing the changing forms of representation and audience relationships throughout these periods. Conducted through a historical and theoretical approach, this research argues that the play venue in theatre is not a fixed physical space but rather a dynamic and relational structure that is continuously reproduced through the interactions among audience, performer, and space. In this context, the transformation of the function of the play venue in the transition from ritual to dramatic representation, the reconfiguration of audience relations through the perspectival stage and the proscenium arrangement, and the fragmentation and pluralization of theatrical space in modern theatre constitute the main axes of discussion. The study primarily focuses on the European theatrical tradition in terms of historical continuity and theoretical traceability. Nevertheless, the theatres of Russia, America, and the Far East are also included insofar as they contribute to spatial transformations, particularly within modern and contemporary contexts. In addition, the study addresses the transformation of the play venue in relation to online and hybrid performance forms as well as generative artificial intelligence technologies that have emerged in the process of digitalization. The evolution of the play venue in theatre is approached not as a process limited to the historical transformation of stage forms, but as a broader transformation in which modes of seeing, forms of representation, and social relations are reorganized. Within this framework, digitalization and emerging technologies are regarded not as forces that eliminate the play venue, but as transformative dynamics that reproduce it through new spatial and experiential forms. Accordingly, this study proposes reconsidering the play venue and theatrical space not merely as physical structures but as dynamic fields in which meaning is produced and experience is constructed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    186174

    Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması

    Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias

    MAHMUT AVCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    FelsefeAtatürk Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI

  2. Tez No

    377715

    Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış

    The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective

    ABDOLGADER MOHAMED ALİ

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2014

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN

  3. Tez No

    112839

    Haldun Dormen`in yaşamı, sanatçı kişiliği ve tiyatro anlayışı

    Haldun Dormen`s life, artistic identity and his understanding of theatre

    ALİ GÖKMEN ALTUĞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül Üniversitesi

    Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEMİH ÇELENK

  4. Tez No

    487420

    İstanbul ilinde çocuk dostu kent için mekân, çevre, tasarım, gelişim eksenli bir proje:“Esenler Çocuk Sokağı”örneğinin incelenmesi

    An urban space, environment, design, development-aimed project for child-friendly city in Istanbul: Investigation on the example of“Esenler Child Street”

    BAHAR YAZGAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Peyzaj MimarlığıOkan Üniversitesi

    Okul Öncesi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEZİYET ARI

  5. Tez No

    258130

    Çağdaş tiyatroda seyircinin oyuna doğrudan katılımı

    Direct involvement of audience in a contemporary theatre play

    HUDAİ FATİH SEVDİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Sahne ve Görüntü SanatlarıAnadolu Üniversitesi

    Tiyatro Ana Sanat Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA SEKMEN

Geri Dön