Vatandaşlık kanunları ve kimlik psikolojisi
Citizenship laws and identity psychology
- Tez No: 1014783
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP ÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Psikoloji, Siyasal Bilimler, Law, Psychology, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Türkiye'de vatandaşlık kanunlarının tarihsel gelişimi ile kimlik psikolojisi arasındaki ilişki incelenmektedir. Vatandaşlık, yalnızca hukuki bir statü olarak değil, bireyler için aidiyet, tanınma, güvenlik ve benlik saygısıyla bağlantılı bir kimlik deneyimi olarak ele alınmıştır. Çalışmada, Osmanlı'daki tebaa sistemi ve 1869 Tabiiyet-i Osmaniye Kanunnamesinden başlayarak Cumhuriyet'in ilanı, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları ile 1312, 403 ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunları tarihsel–betimsel bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Yöntem olarak nitel doküman incelemesi kullanılmış; anayasa ve kanun metinleri, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları, resmî raporlar, ders kitapları ve ilgili literatür kimlik psikolojisinin temel kavramları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmanın psikoloji boyutunu somutlaştırmak amacıyla literatür temelli temsili görüşmelerden yararlanılmış; 10 kadın ve 10 erkek profilinden oluşan anlatılar üzerinden vatandaşlık algısı, aidiyet ve dışlanma deneyimleri yorumlayıcı düzlemde ele alınmıştır. Buna ek olarak göç, mültecilik ve vatansızlık rejimleri, eğitim politikaları, medya temsilleri ve dijital vatandaşlık alanları incelenmiştir. Bulgular, Türk vatandaşlık rejiminin tarihsel olarak vatan–millet sevgisini ve Türk olma duygusunu güçlendiren, dönemsel olarak etnik, dinsel ve toplumsal cinsiyet temelli dışlanmalara yol açabilen ikili bir yapı taşıdığını göstermektedir. Temsili görüşmeler de vatandaşlığın bireyler açısından yalnızca hukuki bir statü değil; tanınma, kurumsal güven, aidiyet ve kabul görme deneyimleriyle bağlantılı psikososyal bir alan olduğunu desteklemektedir. Tez, Türk vatandaşlığının etnik homojenlik yerine, vatan ve Cumhuriyet sevgisini koruyan; çoğulcu, eşitlikçi ve kapsayıcı bir üst kimlik anlayışıyla yeniden düşünülmesi gerektiğini savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the relationship between the historical development of citizenship laws in Turkey and identity psychology. Citizenship is approached not only as a legal status but as an identity experience related to belonging, recognition, security and self-esteem. The study adopts a historical–descriptive perspective, analyzing the Ottoman subject system and the 1869 Ottoman Nationality Law, the founding of the Republic, the 1924, 1961 and 1982 Constitutions, and the Turkish Nationality Laws numbered 1312, 403 and 5901. Qualitative document analysis is employed as the main method. Constitutional and statutory texts, decisions of the Turkish Constitutional Court and the European Court of Human Rights, official reports, school textbooks and relevant scholarly literature are examined in the light of key concepts from identity psychology. In addition, literature-based representative interviews are used to concretize the psychological dimension of the study; through narratives based on 10 female and 10 male profiles, perceptions of citizenship, belonging and exclusion are interpreted analytically. Migration, refuge and statelessness regimes, education policies, media representations and digital citizenship are also addressed. The findings indicate that the Turkish citizenship regime has historically had a dual character: it has strengthened love of homeland and nation and the feeling of being“Turkish”, while at times producing ethnic, religious and gender-based forms of exclusion. The representative interviews also support the view that citizenship is not merely a legal status but a psychosocial field related to recognition, institutional trust, belonging and acceptance. The thesis argues that Turkish citizenship should be reconceptualized not as an ethnically homogeneous identity, but as a pluralistic, egalitarian and inclusive overarching identity that preserves attachment to the homeland and the Republic.
Benzer Tezler
- Disowning citizens: Arbitrary revocation of citizenship and statelessness in the paternalist Turkish state
Yurttaşlarını reddetmek: Paternalist Türkiye devleti'nde vatandaşlığın keyfi olarak kaybettirilmesi ve vatansızlık
YEŞİM MUTLU
Doktora
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYŞE HOŞGÖR
- Erken Cumhuriyet Dönemi arkeoloji politikası ve çalışmaları
Early Republican Archeology policy and studies
GÖKHAN ATILGAN
- Öğretmen yetiştirme politikalarının demokratik vatandaşlık yetkinlikleri bağlamında değerlendirilmesi
An evaluation of teacher training policies in the context of democratic citizenship competencies
MİHRİBAN ÖZGÜN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM KOŞAR
- Cezayir'de vatandaşlık olgusu: 1989 sonrası demokratik geçişin vatandaşlığın oluşumuna etkisi
The phenomenon of citizenship in Algeria: The impact of the post-1989 democratic transition on the formation of citizenship
BADRA GÜNDOĞDU
Doktora
Türkçe
2025
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK ERDEM
- The Citizen of the state and the state of the citizen: An analysis of the citizenization process in Turkey
Devletin vatandaşı, vatandaşın durumu: Türkiye`deki vatandaşlaştırma sürecinin analizi
NALAN SOYARIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2000
Kamu Yönetimiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET İÇDUYGU