Sınıf öğretmeni adaylarının yapılandırmacı öğretimde yapay zeka kullanımı davranış niyetlerini etkileyen faktörler: Teknoloji kabul ve kullanımı birleştirilmiş modeli-2
Factors influencing pre-service primary school teachers' behavioral intentions to use artificial intelligence in constructivist teaching: The unified theory of acceptance and use of technology-2
- Tez No: 1014806
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İDRİS AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının yapay zeka (YZ) kullanma davranış niyetlerini etkileyen faktörleri, Teknoloji Kabul ve Kullanımı Birleştirilmiş Modeli-2 (TKKBM-2) kuramsal çerçevesini yapılandırmacı öğretim inançlarıyla genişleterek incelemektir. Bu çalışma, karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desende tasarlanmıştır. Nicel boyutunda keşfedici yapısal eşitlik modellemesi, nitel boyutunda durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılı güz döneminde, Amasya Üniversitesi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinde öğrenim görmekte olan 286 (227 kadın, 59 erkek) sınıf öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Çalışmada uygun örnekleme yöntemi ve amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama araçları olarak“Kişisel Bilgiler Formu”,“TKKBM-2 Ölçeği”,“Yapılandırmacı Öğretim İnançları (YÖİ) Ölçeği”ve“Yarı Yapılandırılmış Görüşmeler”kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler (aritmetik ortalama ve standart sapma), bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA ve yapısal eşitlik modellemesi, nitel verilerin analizinde tümdengelimsel tematik analiz kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi bulguları yapılandırmacı öğretim inancının modele iyi uyum sağladığını, davranışsal niyet üzerinde en büyük etkiye sahip değişkenlerin sırasıyla alışkanlık, hedonik motivasyon, kolaylaştırıcı koşullar ve yapılandırmacı öğretim inancı olduğu ve ilgili değişkenlerin davranışsal niyetin %79'unu açıkladığını göstermiştir. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının YZ'yi faydalı bulmalarına rağmen bazı durumlarda beklentiyi karşılamadığını ve etik hususlarda riskler barındırdığını ifade etmişlerdir. Bu sonuçlara dayanarak öğretmen adaylarına YZ'nin kullanımı konusunda yapılandırmacı öğretim inancı temelinde, etik hususların dikkate alındığı eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the factors influencing pre-service primary school teachers' (PPST) behavioral intentions to use artificial intelligence (AI) by expanding the theoretical framework of The Unified Theory of Acceptance and Use of Technology-2 (UTAUT-2) with constructivist teaching beliefs. This study was designed using a convergent parallel design from mixed research methods. Exploratory structural equation modeling was used in quantitative dimensions, and case study designs were used in the qualitative dimension. The sample of the study consists of 286 (227 female, 59 male) PPSTs studying at Amasya University and Tokat Gaziosmanpaşa University in the fall semester of the 2024-2025 academic year. Convenience and purposive sampling methods were preferred in the study. Data were collected using the“Personal Information Form”,“UTAUT-2 Scale”,“Constructivist Teaching Beliefs (CTB) Scale”, and“Semi-Structured Interviews”questionnaire. In quantitative data analysis, descriptive statistics (arithmetic mean and standard deviation), independent samples t-test, ANOVA, and structural equation modeling were used, while deductive thematic analysis was used in the analysis of qualitative data. Structural equation modeling findings showed that the constructivist teaching belief fit the model well, and the variables with the greatest effect on behavioral intention were, in order, habit, hedonic motivation, facilitating conditions, and constructivist teaching belief, and these variables explained 79% of behavioral intention. Qualitative findings indicated that although PPSTs found AI useful, it did not meet expectations in some cases and posed risks in terms of ethical considerations. Based on these results, it is recommended that PPSTs be given training on the use of AI based on the constructivist teaching belief, taking ethical considerations into account.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin görüşleri
Teacher candidates' perspectives on artificial intelligence anxiety levels
ZEHRA AL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ
- Fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zeka'ya ilişkin tutum ve kaygılarının incelenmesi
An investigation of pre-service science teachers attitudes and concerns about artificial intelligence
MÜGE KAHVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilim ve TeknolojiGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA BENZER
- Öğretmen adaylarının yapay zekâya ilişkin görüşlerinin etik sorunlar ve kaygı düzeyleri bağlamında incelenmesi
Examining prospective teachers' views on artificial intelligence in the context of ethical issues and anxiety levels
YEŞİM TOPAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENER ŞENTÜRK
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının okul dışı öğrenmeye yönelik görüşleri
Views of social studies teachers and preservice teachers on out of school learning
ÜMMÜGÜLSÜM TORUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TERCAN YILDIRIM
- İkili öğretmen modeline dayalı ilkokulda öğretmenlik uygulamasına ilişkin öğretmen ve öğretmen adayı görüşlerinin incelenmesi
Examining teachers and teacher candidates view on primary teaching practices based on co-teaching model
BETÜL BAYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET TURAN