Geri Dön

Nâbî Dîvânı'nın felsefi incelemesi

A philosophical analysis of Nâbî's Dîvân

  1. Tez No: 1014873
  2. Yazar: EYYÜP KURT
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AYTEN KOÇ AYDIN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Edebiyat felsefesi, Edebiyat tarihi, Eski Türk edebiyatı, Felsefe tarihi, Klasik Türk edebiyatı, Osmanlı edebiyatı, Türk edebiyat tarihi, Türk felsefesi, Türk-İslam felsefesi, İslam felsefesi, Philosophy of literature, History of literature, Old Turkish literature, Philosophy history, Classical Turkish literature, Ottoman literature, Turkish literature history, Turkish philosophy, Turkish-Islamic philosophy, Islamic philosophy
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

XVII. yüzyıl Osmanlı şairi Yûsuf Nâbî'nin Dîvân'ını hikmet ekseninde felsefi bir yaklaşımla ele alarak; şiirde bilginin imkânı ve sınırları, varlığın düzeni ile şiirin değeri ve işlevi arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Nâbî'nin ilmî kimliğini ve şiir diline yansıyan kavramsal tutarlılığı merkeze alır; Dîvân'ından seçilmiş şiirlerindeki akıl, nakil, tecrübe, keşf ilişkileri, kader ve irade, dünya ve âhiret, nefis terbiyesi, adalet ve ahlâk gibi temaların şiirsel kurulumunu araştırır. Beyitlerin anlam katmanlarını söz sanatı, mazmun ve remiz sistemiyle birlikte değerlendirirken, aynı zamanda da tarihî, düşünsel zeminini ortaya koymaktadır. Felsefenin imkanıyla özellikle hikmet, varlık hiyerarşisinin temellerine inmek amacıyla geniş bir İslâm felsefesi araştırması yapmakta, onun da temeline inerek Platon, Aristoteles, Yeni Platonculuk çizgisinde İslam felsefesi incelemesi yapmaktadır. Nâbî'nin şiirinde hikmeti yalnızca didaktik bir söylem olmasının yanı sıra; bilgiye, varlığa ve değere ilişkin bütünlüklü bir tasavvurun estetik formu olduğu gösterilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study aims to examine the Dīwān of the seventeenth-century Ottoman poet Yûsuf Nâbî through a philosophical approach centered on the axis of wisdom; it investigates the relationships between the possibility and limits of knowledge in poetry, the order of being, and the value and function of poetry. It places at its center Nâbî's scholarly identity and the conceptual coherence reflected in his poetic language; in selected qaṣīdas and ghazals, it explores the poetic construction of themes such as the tension between reason, transmission, experience, and unveiling, as well as fate and free will, this world and the hereafter, the discipline of the self, justice, and ethics. While evaluating the semantic layers of the couplets together with the system of rhetoric, conventional motifs, and symbolic allusions, it simultaneously elucidates their historical and intellectual background. By investigating the possibility of philosophy, particularly through the concept of wisdom, and by descending to the foundations of the hierarchy of being, the study undertakes a comprehensive inquiry into Islamic philosophy and, proceeding to its roots, examines Ancient Greek philosophy along the line of Plato, Aristotle, and Plotinus. It demonstrates that in Nâbî's poetry, wisdom is not merely a didactic discourse but the aesthetic form of an integrated vision concerning knowledge, being, and value.

Benzer Tezler

  1. Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)

    Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period

    AHMET MEHMET KİPMEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1996

    Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    PROF.DR. SEMRA GERMANER

  2. 17. yüzyıl dîvȃn şiirinde zaman (Hâletî [Ö. 1631] - Nef'î [Ö. 1635] - Nâ'ilî [Ö. 1666] - Neşâtî [Ö. 1674] - Nâbî [Ö. 1712])

    Time in 17th century dîvȃn poetry (Hâletî [Dod. 1631] - Nef'î [Dod. 1635] - Nâ'ilî [Dod. 1666] - Neşâtî [Dod. 1674] - Nâbî [Dod. 1712])

    ARZU YILDIRIM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Türk Dili ve EdebiyatıSakarya Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BAYRAM ALİ KAYA

  3. Nâbî Dîvânı'nda ümit ve ümitsizlik kavramlarının şiir estetiğine etkisi

    The effect of the conceptions of hope and despair on the aesthetic of poetry in the Nâbî's Dîvân

    NURSEL AVCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NİLÜFER TANÇ

  4. Cenab Şehabeddin'in şiirleri üzerinde bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    HASAN AKAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesi

    PROF. DR. ZEYNEP KERMAN

  5. Nabi divanı'nın nazım şekilleri ve aruz ölçüsü bakımlarından değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    ETEM ÇALIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALUK İPEKTEN