Büveyhîler dönemi (932-1062) İran ve Irak coğrafyasında Sünnî-Şiîzıtlaşması
Sunni-Shia polarization in the regions of Iran and Iraq duringthe Buyid period (932-1062)
- Tez No: 1014954
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Büveyhîlerin M. 945 yılında Bağdat'a hâkim olması, İslâm tarihinde Sünnî hilâfet ile Şiî saltanatın bir arada bulunduğu özgün bir siyasi yapıyı ortaya çıkarmıştır. Büveyhîler dönemi (M. 932-1062) İran ve Irak coğrafyasındaki Sünnî-Şiî zıtlaşmasını, itikadî sınırların ötesinde, toplumsal ve siyasi boyutlarıyla ortaya çıkaran ve bu zıtlıkların yer yer çatışmaya dönüştüğü bir zemini ortaya çıkarmıştır. Bu zaman diliminde, Âşûrâ ve Gadîr-i Hûm gibi Şiî ritüellerinin kamusallaşmasının ve ordudaki Türk-Deylem rekabetinin toplumsal ayrışmayı nasıl derinleştirdiğini gözlemlemekteyiz. Elde ettiğimiz bulgular, zıtlaşmanın İran coğrafyasında daha çok bölgesel siyaset ve nüfuz mücadelesi şeklinde, Irak coğrafyasında ise mahalle asabiyeti ve sokak çatışmaları biçiminde tezahür ettiğini göstermektedir.Bu kronik mezhebî gerilimin mevcut devlet otoritesini zayıflatarak Selçuklu hâkimiyetine zemin hazırladığını söylemek mümkündür
Özet (Çeviri)
The domination of Baghdad by the Buyids in 945 established a unique political structure in Islamic history, characterized by the coexistence of the Sunni Caliphate and the Shia Sultanate. This thesis examines the Sunni-Shia antagonism in the regions of Iran and Iraq during the Buyid period (932-1062), analyzing its social and political dimensions beyond mere theological boundaries. The research analyzes how the public observance of Shia rituals, such as Ashura and Ghadir Khumm, and the Turk-Daylamite rivalry within the military deepened social polarization. The findings indicate that this antagonism manifested primarily as regional politics and power struggles in Iran, whereas in Iraq, it took the form of neighborhood factionalism and street clashes. The study concludes that this chronic sectarian tension weakened state authority, thereby paving the way for Seljuk rule.
Benzer Tezler
- Tarihsel süreçte İmâmiyye-Mutezile ilişkisi
Imamiyya-Mutazila relationship in the course of time
AHMET SONAY
- Abbâsîler Döneminde vezirlik (295-530/908-1136)
The Abbasid vizierate (295-530/908-1136)
HALİL İBRAHİM HANÇABAY
Doktora
Türkçe
2016
TarihUludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM APAK
- Sahib b. Abbâd ve mezhebî eğilimi
Sahib b. Abbâd and his sectarian tendency
FİLİZ YUŞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM AKOĞLU
- Irak Büveyhîleri'nin kuruluşu ve Muizzüddevle Dönemi (334-356/945-967)
Foundaition of Iraqi Buwayhids and Muizz al-Dawla era (334-356/945-967)
KHANOGHLAN HACIYEV
Doktora
Türkçe
2012
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL YİĞİT