Restoran aydınlatma tasarımının kullanıcılar üzerindeki etkileri
Effects of restaurant lighting design on users
- Tez No: 1014966
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KÜÇÜKKILIÇ ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Fiziği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, restoran aydınlatma tasarımının kullanıcı algısı ve mekânsal deneyim üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Aydınlatma kullanıcı-mekân ilişkisinin duyuşsal değerlendirmelerini, mekânda geçirdikleri süreyi ve mekânın sunduğu atmosferi etkileyen önemli bir tasarım bileşeni kabul edilmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, aydınlık düzeyi, renk sıcaklığı ve aydınlık dağılımı olmak üzere üç aydınlatma değişken ele alınmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle İstanbul'da yer alan ve farklı özellikler gösteren 10 restoranın mevcut aydınlatma koşulları incelenmiştir. Bu incelemelerde aydınlık düzeyi ölçümleri yapılmış, renk sıcaklıkları ve aydınlık dağılımları gözlem yoluyla değerlendirilmiştir. Mevcut durum analizlerinin ardından, kullanıcı algısını ölçmeye yönelik deneysel bir çalışma kurgulanmıştır. Bu aşamada, Dialux evo simülasyon programı kullanılarak restoran iç mekân modeli üzerinde farklı aydınlatma senaryoları oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında ele alınan aydınlatma değişkenlerinin farklı kombinasyonlarını içeren toplam 18 senaryo, çevrimiçi anket aracılığıyla gönüllü katılımcılara sunulmuştur. Anket çalışmasında, Philips Dört Köşe Yöntemi temel alınarak belirlenen sıfat çiftleri üzerinden kullanıcıların fiyat algısı, hizmet algısı, mekân atmosferi ve mekânda geçirilen sureye ilişkin değerlendirmeleri istenmiştir. Elde edilen verilen çoklu regresyon analiz yöntemi ile incelenmiştir. Bulgularda, restoran aydınlatma tasarımında aydınlık dağılımı ve renk sıcaklığı değişkenlerinin, aydınlık düzeyine göre daha etkili değişkenler olduğu saptanmıştır. Bölgelik aydınlık dağılımı ve sıcak ışık rengine sahip senaryoların fiyat algısı, hizmet algısı, mekânda geçirilen sure ve mekân atmosferinde etkili rol oynadığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, aydınlatma tasarımının restoran kullanıcılarının mekânı algılama biçimini doğrudan etkileyen güçlü bir tasarım unsuru olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, mimari tasarımcılar ve restoran işletmecileri için, hedeflenen atmosferi ve kullanıcı deneyimini bilinçli bicimde kurgulamaya yönelik yol gösterici ipuçları sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the effects of restaurant lighting design on user perception and spatial experience. Lighting is considered a significant design component that influences users' affective evaluations of the user–space relationship, the time they spend in the space, and the overall atmosphere conveyed by the environment. Within this framework, the study focuses on three fundamental lighting parameters: illuminance level, color temperature, and light distribution. As part of the research, the existing lighting conditions of ten restaurants in Istanbul with varying characteristics were first examined. Illuminance level measurements were conducted, while color temperature and light distribution characteristics were evaluated through observational methods. Following the analysis of existing conditions, an experimental study was designed to assess user perception. At this stage, different lighting scenarios were created on a restaurant interior model using the DIALux evo simulation software. A total of eighteen scenarios, representing various combinations of lighting parameters, were presented to participants through an online survey. In the survey study, users' evaluations regarding price perception, service perception, spatial atmosphere, and time spent in the space were collected using adjective pairs determined based on the Philips Lighting Four Corners Method. The data obtained were analyzed using multiple regression analysis. The findings revealed that, in restaurant lighting design, the variables of light distribution and color temperature are more influential than illuminance level. It has been observed that lighting scenarios featuring localized light distribution and warm light colors play a significant role in influencing price perception, service perception, the amount of time spent in the space, and the overall atmosphere of the space. Overall, the results demonstrate that lighting design is a powerful tool that directly shapes how restaurant users perceive and experience a space. The findings offer valuable guidance for architectural designers and restaurant operators in consciously shaping the desired atmosphere and user experience.
Benzer Tezler
- Restoranlarda aydınlatma tasarımının mekân atmosferine ve kullanıcı deneyimine etkisi
The effect of lighting design on the spatial atmosphere and user experience in restaurants
MELİS AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK FİTOZ
- Çocuk gereksinimlerine yönelik ürün satış birimlerinde iç mekan tasarımı
Interior design of the sales units of children requirement products
LEVENT MUSTAFA ACAR
- The role of color harmony in restaurant interior design: Creating a cohesive atmosphere
Renk uyumu'nun restoran iç mekan tasarımındaki rolü: Tutarlı bir atmosfer yaratmak
SOLIN OMER MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
MimarlıkAltınbaş ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERİNÇ ONBAY
- Yapay aydınlatma tasarımının kullanım döngüsüne etkisi: Restoran-bar incelemesi
The impact of artificial lighting to the cyles of use in a restaurant-bar places
DENİZ ZEYTİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. BAHADIR NUMAN
- Effects of artificial lighting design on brand identity, case study: Bisquitte restaurant
İç mekanda yapay aydınlatma tasarımının bisquitte restoran bağlamında marka kimliğine etkisi
HATİCE PINAR DÖNMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
İç Mimari ve DekorasyonYaşar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ECEHAN ÖZMEHMET