Özel gereksinimli ilköğretim öğrencilerinde problem davranışların tanı türlerine göre incelenmesi
Examination of problem behaviors in primary school students with special needs according to diagnosis types
- Tez No: 1015021
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSİN ATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Özel gereksinim, Problem davranış, İlköğretim öğrencileri, Kapsayıcı eğitim, Özel eğitim, Special needs, Problem behavior, Primary school students, Inclusive education, Special education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZEL GEREKSİNİMLİ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNDE PROBLEM DAVRANIŞLARIN TANI TÜRLERİNE GÖRE İNCELENMESİ ÖZET Özel gereksinimli ilköğretim öğrencileri, sınıf içi etkileşimler ve akademik öğrenme süreçlerinde çeşitli zorluklarla karşılaşabilmektedir. Bu zorlukların önemli bölümünü, öğrenme sürecini ve sınıf ortamını olumsuz yönde etkileyen problem davranışlar oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, özel gereksinimli ilköğretim öğrencilerinde problem davranışlarını tanı türlerine göre incelemek, bu davranışların öğretmen gözlemleri doğrultusunda değerlendirilmesini sağlamaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı bütüncül çoklu durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, İstanbul Avrupa yakasında yer alan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel eğitim uygulama okullarında öğrenim gören öğrencilerden ve görev yapan öğretmenlerden oluşturulmuştur. Çalışma grubu; ilköğretim kademesinde eğitim alan, zihin yetersizliği ve OSB tanı gruplarından 50 özel gereksinimli öğrenci ve bu öğrencilerin derslerini yürüten, araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan 58 öğretmenden meydana gelmektedir. Katılımcı öğrenciler, sınıf ortamında gözlemlenebilir düzeyde problem davranış sergileyen öğrenciler arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak“Demografik Bilgi Formu, Problem Davranış Gözlem Formu, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve Davranış Süreci Kayıt Formu”kullanılmıştır. Sınıf içi gözlem verileri betimsel analiz kapsamında değerlendirilirken, öğretmen görüşleri tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda çözümlenmiştir. Problem davranışların bağlamsal özellikleri öncül, davranış ve sonuç (ABC) modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular; problem davranışların tür ve gözlemsel olarak ortaya çıkma biçimlerinin özel gereksinim kategorilerine göre farklılaştığını, bununla birlikte belirli davranış örüntülerinin farklı tanı grupları arasında ortak nitelikler taşıdığını göstermektedir. Katılımcı görüşlerinden hareketle; öğretmenlerin bu davranışları algılama biçimlerinin, pedagojik değerlendirmelerinin ve tercih ettikleri müdahale stratejilerinin kişisel ve mesleki deneyimler doğrultusunda çeşitlilik sergilediği ortaya konmuştur. Nitel verilerin sunduğu bu derinlemesine bakış açısının; kapsayıcı eğitim ortamlarında, problem davranışlara yönelik özgün müdahale stratejilerinin geliştirilmesine, öğretmen farkındalığının kuramsal düzeyden uygulama düzeyine taşınmasına ve sınıf içi davranış yönetimi süreçlerinin bütüncül bir anlayışla iyileştirilmesine kaynaklık edeceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
EXAMINATION OF PROBLEM BEHAVIORS IN PRIMARY SCHOOL STUDENTS WITH SPECIAL NEEDS ACCORDING TO DIAGNOSIS TYPES ABSTRACT Primary school students with special needs may encounter various difficulties in classroom interactions and academic learning processes. A significant portion of these difficulties consists of challenging behaviors that negatively affect the learning process and the classroom environment. The purpose of this study is to examine problem behaviors in primary school students with special needs according to their diagnosis types and to evaluate these behaviors based on teacher observations. The study was conducted using a holistic multiple-case study design based on the qualitative research approach. The study group of the research consisted of students studying and teachers working in special education practice schools affiliated with the Ministry of National Education on the European side of Istanbul. The study group comprised 50 students with special needs from intellectual disability and autism spectrum disorder (ASD) diagnostic groups, receiving education at the primary school level, and 58 volunteer teachers who conducted the lessons of these students. The participant students were determined through criterion sampling, one of the purposive sampling methods, among students who exhibited observable problem behaviors in the classroom environment.“Demographic Information Form, Problem Behavior Observation Form, Semi-Structured Interview Form, and Behavior Process Record Form”were used as data collection instruments in the study. While the classroom observation data were evaluated within the scope of descriptive analysis, the teacher opinions were analyzed in line with the thematic analysis approach. The contextual characteristics of the problem behaviors were addressed within the framework of the Antecedent-Behavior-Consequence (ABC) model. The findings obtained from the study show that the types and observational manifestations of problem behaviors differ according to special education categories; however, certain behavioral patterns carry common characteristics across different diagnostic groups. Based on the participants' opinions, it was revealed that teachers' perceptions of these behaviors, their pedagogical evaluations, and their preferred intervention strategies exhibited diversity in line with personal and professional experiences. It is anticipated that this in-depth perspective provided by qualitative data will serve as a source for developing authentic intervention strategies for problem behaviors in inclusive education environments, moving teacher awareness from the theoretical level to the practical level, and improving classroom behavior management processes with a holistic understanding.
Benzer Tezler
- Ankara ilindeki üç ilköğretim okulu öğrencilerinin epilepsiye yaklaşımı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeyleri
Knowledge of epilepsy and attitudes towards the condition among three elementary schools students in Ankara
İKBAL OK BOZKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU
- Okulöncesi kaynaştırma öğrencileriyle normal gelişim gösteren öğrencilerin sosyal beceri ve problem davranışlarının düzeyi ile öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Investigating problembehaviors and social skills of inclusive preschool and kindergarten students with and without special needs and opinions of preschooland kindergarten teachers on inclusion
MERAL ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM H. DİKEN
- Kaynaştırma öğrencilerine yönelik akran zorbalığı
Peer bullying towards inclusion students
ŞAHİN CİNCİOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMİRALİ YAŞAR ERGİN
- İlköğretimde okul-aile iletişim etkinlikleri: Öğretmen ve veli görüşleri
School-family communication activities in elemantary education: Teacher and family's opinions
GAMZE BİNİCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. EMİNE AYSIN KÜÇÜKYILMAZ
- Resim uygulamalarının hafif düzey (retarde) özel eğitim öğrencilerinin dil becerisi gelişimine katkısı
The contribution of art pratice to the low retardedstudents' language skiis
SÜLEYMAN TABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarAkdeniz ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SAĞ