Reşîdüddîn Fazlullâh Hemedânî'nın Târîh-i Reşîdî-yi Türkî (1b-24b) adlı Çağatay Türkçesi ile kaleme alınmış olan eserinin Türk dili ve edebiyatı eğitimi çerçevesinde çalışılması
An analysis of Resîd al-Dîn Fażlullāh Hamadânī's Tārîkh-i Rashîdî-yi Turkī (1b–24b) in the context of Turkish language and literature education
- Tez No: 1015086
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT ŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Özbekistan Cumhuriyeti Fenler Akademisi Abu Reyhan Berünî adındaki Şarkşunaslık Enstitüsünde Nadir ve Yazma Eserler Bölümünde No AP-02 yer numarasıyla Târîh-i Reşîdî Türkî adlı eseri çalışılmıştır. Reşîdüddîn Fazlullâh Hemedânî'nin Târîh-i Reşîdî Türkî adlı eserin dil hususiyetleri mercek altına alınmış ve metnin transkripsiyonu yapılmıştır. Toplam beş bölümden oluşan tezin giriş kısmında; çalışmanın temel dayanakları, karşılaşılan problemler ve dil eğitimiyle olan teorik bağıntıları tanımlanmıştır. Tezin ikinci bölümünde geniş bir alan yazını taraması yapılarak Çağatay edebiyatı; klasik öncesi, klasik ve klasik sonrası dönemler ayrımında tarihsel bir perspektifle sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise çalışmanın metodolojik altyapısı, verilerin tasnifi ve çözümlenme süreçlerine dair teknik detaylar paylaşılmıştır. Dördüncü bölüm, çalışmanın esas gövdesini ve bulgularını ihtiva etmektedir. Burada öncelikle müellif Reşîdüddîn'in yaşamı ve literatürdeki yeri üzerinde durulmuş, ardından doğrudan Târîh-i Reşîdî Türkî 'nin dil incelemesine geçilmiştir. İnceleme safhasında eserin yazım özellikleri, ünlü ve ünsüz dünyasındaki değişimleri kapsayan ses bilgisi ve kelime tahlillerinden fiilimsilere kadar uzanan geniş bir şekil bilgisi dökümü yapılmıştır. Metin bölümünde ise el yazma nüshanın transkripsiyonuna yer verilmiştir. Sonuç kısmında, elde edilen dilsel veriler sentezlenerek eserin Çağatay Türkçesi içindeki konumu belirlenmiş; metnin hem filolojik çalışmalara hem de Türk dili eğitimine sağlayacağı özgün katkılar değerlendirilmiştir
Özet (Çeviri)
In this thesis, the work titled Târîh-i Reşîdî Türkî, registered under call number No. AP-02 in the Department of Rare and Manuscripts at the Abu Rayhan Biruni Institute of Oriental Studies of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, has been studied In this thesis, the linguistic characteristics of Rashid al-Din Hamadani's work titled Târîh-i Reşîdî-yi Türkî have been examined, and a transcription of the text has been provided. The thesis consists of five chapters. The introduction defines the fundamental basis of the study, the problems encountered, and the theoretical connections with language education. In the second chapter, an extensive literature review is conducted, presenting Chagatai literature through a historical perspective categorized into pre classical, classical, and post-classical periods. The third chapter shares technical details regarding the methodological framework of the study, the classification of data, and the analysis processes. The fourth chapter constitutes the main body and findings of the study. It first focuses on the life of the author, Rashid al-Din, and his significance in literature, followed by a direct linguistic analysis of Târîh-i Reşîdî-yi Türkî. This analytical phase includes an overview of the work's orthographic features, phonology (covering changes in vowels and consonants), and a comprehensive morphological breakdown ranging from word analysis to non-finite verbs (verbals). The text section contains the transcription of the manuscript. In the conclusion, the linguistic data obtained are synthesized to determine the position of the work within Chagatai Turkish. Furthermore, the original contributions of the text to both philological studies and Turkish language education are evaluated.
Benzer Tezler
- Hâfız-ı Ebrû'nun Mecma'u't-tevârîh isimli eserinin İsmâilîler kısmı (Giriş-tercüme-değerlendirme)
The Isma'ilis section of Hâfiz-i Abrû's Work Mecma'u't-tevârîh (Introduction-translation-evaluation)
OĞUZ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAZİ OSMAN ÖZGÜDENLİ
- Reşîdüddin Fazlullah-ı Hemedânî ve Câmi'ut-Tevârîh
Rashid al-din Fazlullah-i al-Hamadani and Jami' al-Tawârikh
REMZİYE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS TOPSAKAL
- Reşîdu'd-dîn Fazlullâh'ın Câmi'u't-Tevârîh isimli eserinin Hârezmşâhlar kısmının tercüme ve değerlendirilmesi
Translations and evaluation of the Khwarazms chapter of the book titled Jami'al Tawarikh by Rashid al-din Fadlullâh
MERYEM YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Tarihİstanbul ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ AHMETBEYOĞLU
- Reşîdüddin Fazlullâh-ı Hemedânî'nin Câmi'u't-Tevârîh adlı eserinin Selçuklu tarihi açısından değerlendirilmesi
An examination of Rasid Al-din Fazl-alla ̅h Hamada ̅ni`s ja ̅mi'al-tawa ̅ri ̅kh in terms of Seljuq history
GAMZE AKBAŞ
- Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî'nin Câmi'u't-Tevârîh adlı eserinde Sultan Mahmud Devrine dair kayıtlar ve değerlendirmesi
The Records About the Period of Sultan Mahmud in Rashid-al-Din Fadlullah Hamadani's work named Jamiʿ al-Tavarikh and Their Assessments
AYBUKE GÜLBEYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLYAS TOPSAKAL