Çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme arasındaki ilişkide sosyal duygusal yalnızlığın aracı rolü
The mediating role of social-emotional loneliness in the relationship between childhood trauma and emotional eating
- Tez No: 1015100
- Danışmanlar: PROF. DR. ARİF HALDUN SOYGÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygusal yalnızlık, Duygusal yeme, Sosyal yalnızlık, Travma, Yalnızlık, Yapısal eşitlik modeli, Emotional loneliness, Emotional eating, Social loneliness, Trauma, Loneliness, Structural equation model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme arasındaki ilişkide sosyal-duygusal yalnızlığın aracı rolünü incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş ve uygun örnekleme yöntemi ile 18–65 yaş aralığında toplam 428 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri toplama sürecinde Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Duygusal Yeme Ölçeği ve Yetişkinler İçin Sosyal ve Duygusal Yalnızlık Ölçeği- Kısa Form (SELSA-S) kullanılmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayılarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır. Analizler SPSS 27 ve AMOS 24 programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Bulgular, çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme (r = .317, p < .01) ve sosyal- duygusal yalnızlık (r = .422, p < .01) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca sosyal-duygusal yalnızlık ile duygusal yeme arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .222, p < .01). Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre, çocukluk çağı travmalarının sosyal-duygusal yalnızlık üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu (β = .534, p < .001), sosyal-duygusal yalnızlığın duygusal yeme üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu (β = .134, p = .024) ve çocukluk çağı travmalarının duygusal yeme üzerinde doğrudan etkisinin bulunduğu (β = .246, p < .001) belirlenmiştir. Bununla birlikte, sosyal-duygusal yalnızlığın çocukluk çağı travmaları ile duygusal yeme arasındaki ilişkide düşük düzeyde ancak anlamlı bir kısmi aracılık etkisine sahip olduğu saptanmıştır (%95 GA [.009, .148]). Model uyum indeksleri, kurulan modelin veriye iyi düzeyde uyum sağladığını göstermektedir (χ²/df = 3.20; CFI = .969; TLI = .958; RMSEA = .072). Sonuç olarak, çocukluk çağı travmalarının duygusal yeme davranışı üzerindeki etkisinin yalnızca doğrudan bir süreçle sınırlı olmadığı, aynı zamanda sosyal-duygusal yalnızlık üzerinden işleyen bir mekanizma aracılığıyla da gerçekleştiği görülmektedir. Bu bulgular, duygusal yeme davranışının anlaşılmasında erken dönem travmatik yaşantılar ve yalnızlık deneyiminin birlikte ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the mediating role of social-emotional loneliness in the relationship between childhood trauma and emotional eating. The study was conducted using a correlational research design, and data were collected from a total of 428 participants aged between 18 and 65 through convenience sampling. Data were gathered using the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), the Emotional Eating Scale, and the Social and Emotional Loneliness Scale for Adults–Short Form (SELSA-S). All measurement instruments demonstrated high internal consistency within the present sample. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and structural equation modeling (SEM) were employed for data analysis. Analyses were conducted using SPSS 27 and AMOS 24. The results indicated that childhood trauma was positively and significantly associated with emotional eating (r = .317, p < .01) and social-emotional loneliness (r = .422, p < .01). In addition, social-emotional loneliness was positively related to emotional eating (r = .222, p < .01). SEM results revealed that childhood trauma had a significant effect on social-emotional loneliness (β = .534, p < .001), social-emotional loneliness significantly predicted emotional eating (β = .134, p = .024), and childhood trauma had a direct effect on emotional eating (β = .246, p < .001). Furthermore, social-emotional loneliness was found to have a significant but small partial mediating effect in the relationship between childhood trauma and emotional eating (β = .027, 95% CI [.009, .148]). The model demonstrated good fit to the data (χ²/df = 3.20, CFI = .969, TLI = .958, RMSEA = .072). In conclusion, the findings suggest that the effect of childhood trauma on emotional eating is not solely direct but also operates through social-emotional loneliness. These results highlight the importance of considering loneliness as a psychological mechanism when examining emotional eating and suggest that interventions targeting loneliness may contribute to more effective prevention and treatment strategies.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile sosyal anksiyete düzeyi ve duygusal yeme arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of psychological resilience in the relationship between adverse childhood experiences and the levels of social anxiety and emotional eating
PINAR DOKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Rumeli ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Çocukluk çağı travmaları ile yeme tutumları arasındaki ilişkide yalnızlık, sosyal izolasyon ve zihinselleştirmenin yeri
The role of loneliness, social isolation and mentalization in the relationship between childhood traumas and eating attitudes
TUĞBA ÖZ
Doktora
Türkçe
2024
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAYE SALTUKOĞLU
- Çocukluk çağı travmaları ve duygusal yeme arasındaki ilişkide genel aidiyet ve depresyonun aracı rolü
The mediating role of general belongingness and depression in the relationship between childhood traumas and emotional eating
CANSU DEMİRDÖĞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE ELİF ÇAĞATAY
- Çocukluk çağı travmaları ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Öz tiksinme, öz şefkat ve şefkat korkusunun bu ilişkideki rolü
Examining the relationship between childhood traumas and emotional eating: The role of self-disgust, self-compassion and fear of compassion in this relationship
BERRİN DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİzmir Bakırçay ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA SAPMAZ
- Olumsuz çocukluk çağı yaşantıları ile yeme tutumları arasındaki ilişkide benlik algısının aracı rolü
The mediating role of self-perception in the relationship between adverse childhood experiences and eating attitudes
DAMLA KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN ONNAR