İnşaat sektöründe yapım sürecindeki çelik yapı çökmelerinin iki katmanlı rıı-accımap ile modellenmesi
Modeling the collapse of steel structures during the construction process based on two-layer rii-accimap
- Tez No: 1015115
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLMİ ÇOŞKUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İskenderun Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnşaat sektöründe, iş kazaları ile ilgili çalışmalar genellikle yapım aşamasında meydana gelen ve görünen kaza nedensellik faktörleri ile ilgilenmektedir. Ancak kazaların yapım aşamasından çok önce mevcut olan ve yapım aşamasında ortaya çıkma potansiyeli olan birtakım gizli kaza nedensellik faktörleri de vardır. Gizli kaza nedensellik faktörleri değişen koşullara ve yapım süreçlerine göre farklılık göstermekte olup bunların tespit edilmesi nispeten daha zordur. Bu nedenle, yapım aşamasında meydana gelen kazaların gizli ve görünür tüm faktörlerini içeren kapsamlı bir kaza analizine ihtiyaç duyulmaktadır. Kazalara yol açan ortak faktörlerin belirlenmesi tek başına bir anlam ifade etmeyecek olup aynı zamanda bu faktörlerin nasıl, ne zaman ve hangi paydaş tarafından elimine edileceği de araştırılmalıdır. Böylece kazaların sadece münferit değil aynı zamanda sistemsel problemlerin sonucu olarak ortaya çıktığının gösterilmesi sağlanabilir. Kazalara sebep olan ortak faktörlerin belirlenebilmesi için birden fazla benzer vaka incelemesi yapılmalıdır. Bunun gerçekleştirilebilmesi için bu çalışmada sektörel bazda ortak özellikler barındıran çelik yapılar ele alınmıştır. Bu kapsamda yapım aşamasında çöken 5 farklı çelik yapı kazası incelenmiştir. İncelenen yapıların ortak kaza nedensellik faktörleri uzmanlara danışılarak ve Pareto analizi ile belirlenmiştir. Daha sonra bu faktörlerin sistemin hangi seviyesinde yer alan hangi paydaşlar tarafından önlenebileceği gösterilmiştir. Bu çalışmada kaza sorumluluğunun dağılımı, iş kazası teorilerinden AcciMap adlı modellemenin, inşaat yapım süreci kazalarına uyumluluğu gözetilerek modifiye edilmesiyle belirlenmiştir. Tez çalışmasında“İki Katmanlı AcciMap Modeli”adıyla yeni bir model önerilmiştir ve bu nitel modelin nicelleştirilmesi sürecinde göreli önem endeksi kullanılarak“İki Katmanlı RII-AcciMap”elde edilmiştir. Bu tez çalışması, AcciMap teorisinin ilk defa kullanılan bir modelini, bu modelin ilk defa çelik yapı kazalarında kullanılmasını ve yapım öncesi ile yapım aşaması kaza nedensellik faktörlerinin bir arada gösterilmesini içeren, farklı özgünlükleri olan bir çalışmadır. Sonuçlar, kazalara yol açan çok sayıda faktörün olduğunu, bunların yapım öncesi eksikliklerden bağımsız olmadığını ve kazaların önlenebilmesi için en üst hiyerarşik seviyeden başlanarak eksikliklerin giderilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, kazaların önlenmesinin“bazı kişiler tarafından yanlış yapılan işleri inceleme”yaklaşımından“tüm birimler tarafından tüm işlerin doğru yapılması”gibi bir sistem yaklaşımına geçmekle mümkün olacağını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
In the construction industry, studies on occupational accidents generally focus on apparent causation factors that occur during the construction phase. However, accidents are not solely driven by these visible factors; latent causation factors that exist prior to construction and emerge during the construction process also play a significant role. These latent causation factors vary depending on changing conditions and construction processes, making them relatively more difficult to identify. Therefore, there is a need for a comprehensive accident analysis that incorporates both latent and observable factors contributing to accidents occurring during the construction phase. Identifying common causal factors alone is not sufficient; it is equally important to investigate how, when, and by which stakeholders these factors should be eliminated. In this regard, the study aims to demonstrate that accidents arise not only from individual failures but also from systemic problems. To identify common causation factors, multiple case studies with similar characteristics were conducted. For this purpose, steel structures were selected due to their shared characteristics within the sector, and five steel structure collapse accidents occurring during the construction phase were examined. The common accident causation factors identified in these cases were determined through expert consultancy and Pareto analysis. Subsequently, it was demonstrated which stakeholders at each system level could prevent these factors. Accordingly, accident responsibility allocation was determined by addressing certain limitations of the AcciMap accident analysis framework. Thus, a new model, entitled the“Two Layer AcciMap Model,”was proposed. Furthermore, in the quantification stage of this qualitative model, a“Two Layer RII-AcciMap”approach was developed using the Relative Importance Index (RII). This thesis presents a novel application of the AcciMap framework, its first application to steel structure collapse accidents, and an integrated consideration of both pre-construction and construction-phase causation factors. The results indicate that there are multiple contributing factors to accidents, which are not independent from pre-construction deficiencies. Furthermore, it is demonstrated that preventing accidents requires addressing deficiencies starting from the highest hierarchical level. Accordingly, accident prevention is possible by shifting from an approach that examines errors made by certain individuals to a systemic approach in which all processes are properly executed by all organizational units.
Benzer Tezler
- Using BIM to calculate quantities of steel structure
Çelik yapı miktarlarının hesaplanması için BIM kullanımı
ISLAM THAAIR MAHMOOD MAHMOOD
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İnşaat MühendisliğiAltınbaş Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEPANTA NAİMİ
- Çelik taşıyıcı sistemli konutların enerji korunumu açısından değerlendirilmesine yönelik bir çalışma
A study about the evaluation of steel structure housesin terms of their energy savings
ELİF ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALET ALMILA BÜYÜKTAŞKIN
ÖĞR. GÖR.DR. ŞULE FİLİZ AKŞİT
- Çok katlı yüksek yapılarda taşıyıcı sistemler ve taşıyıcı sistem bileşenlerinin yapım yöntemleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of structural systems and structural system components in terms of construction methods at multistory high rise buildings
ABDÜLKADİR KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiYapı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. S. CENGİZ YESÜGEY
- Yapı çeliğinden T profili imalatinda MAG kaynağinda distorsiyonun sonlu elemanlar metoduyla analizi
Analysis of distorsion in MAG welding by finite element method in T profile manufacturing from structural steel
SEDA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mühendislik BilimleriDüzce Üniversitesiİmalat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN APAY
- İnşaat yap-sat sektöründe faaliyet gösteren firmaların kredilendirilme süreci ve kredi tahsis modelleri üzerinde bir araştırma, Trabzon örneği
A research on the process of crediting and credit allocation models on the firms operating on build and sell sector, in Trabzon province
ZAFER KILIÇARSLAN