Ortaokul öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerileri ile matematiksel üstbiliş farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of secondary school students' proportional reasoning skills and mathematical metacognitive awareness
- Tez No: 1015211
- Danışmanlar: DOÇ. DR. PINAR GÜNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerileri ile matematiksel üstbiliş farkındalık düzeylerini incelemek ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; nicel ve nitel veri toplama ve analiz süreçleri bir arada yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutu ilişkisel tarama deseninde, nitel boyutu ise durum çalışması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel örneklemini, İstanbul ili Beylikdüzü ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet ortaokullarında öğrenim gören 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeylerinden toplam 600 öğrenci oluşturmaktadır. Nitel çalışma grubunu ise, nicel araştırmaya katılan öğrenciler arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden kriter örnekleme ile seçilen sekiz öğrenci oluşturmaktadır. Nicel veriler, Orantısal Akıl Yürütme Testi ve Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler ve sesli düşünme (think-aloud) tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. xv Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, ortaokul öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerinin genel olarak düşük düzeyde olduğunu; matematiksel üstbiliş farkındalık düzeylerinin ise görece yüksek olduğunu göstermiştir. Orantısal akıl yürütme becerilerinin ve matematiksel üstbiliş farkındalıklarının cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı; buna karşın sınıf düzeyi ilerledikçe her iki değişkende de anlamlı artışlar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca orantısal akıl yürütme becerileri ile matematiksel üstbiliş farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Nitel bulgular, matematiksel üstbiliş farkındalığı yüksek olan öğrencilerin problem çözme sürecinde daha bilinçli, planlı ve denetimli stratejiler kullandıklarını; üstbiliş farkındalığı sınırlı olan öğrencilerin ise sezgisel, yüzeysel ve kontrolsüz yaklaşımlar sergilediklerini ortaya koymuştur. Nitel ve nicel bulgular birlikte değerlendirildiğinde, matematiksel üstbiliş farkındalığının orantısal akıl yürütme becerilerini destekleyen önemli bir değişken olduğu, ancak bu farkındalığın problem çözme sürecine etkili biçimde yansıtılabilmesi için üstbilişsel stratejilerin bilinçli kullanımının gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarının, matematik öğretiminde orantısal akıl yürütme becerilerinin geliştirilmesine yönelik öğretim uygulamalarının planlanmasına ve üstbiliş temelli yaklaşımların sınıf içi uygulamalara yansıtılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Thisis research aims to examine the proportional reasoning skills and mathematical metacognitive awareness levels of middle school students and to reveal the relationship between these two variables. Accordingly, a mixed-methods approach was adopted in the research; quantitative and qualitative data collection and analysis processes were carried out simultaneously. The quantitative dimension of the research was conducted using a relational survey design, while the qualitative dimension was conducted using a case study design. The quantitative sample of the research comprises 600 students from the 5th, 6th, 7th, and 8th grades attending state middle schools affiliated with the Ministry of National Education in the Beylikdüzü district of Istanbul. The qualitative study group consists of eight students selected from among those students participating in the quantitative research using criterion sampling, a type of purposeful sampling method. Quantitative data were collected through the Proportional Reasoning Test and the Mathematical Metacognitive Awareness Scale. Qualitative data were obtained using semi-structured interviews and the think-aloud technique. In the analysis of quantitative data, descriptive statistics, Mann-Whitney U test, xvii Kruskal-Wallis H test, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Spearman correlation analysis were used. In the analysis of qualitative data, content descriptive analysis techniques was used. The quantitative findings of the study showed that middle school students generally have low levels of proportional reasoning skills; however, their levels of mathematical metacognitive awareness are relatively high. It was determined that proportional reasoning skills and mathematical metacognitive awareness did not differ significantly according to gender; however, significant increases were observed in both variables as the grade level progressed. In addition, a positive and significant relationship was found between proportional reasoning skills and mathematical metacognitive awareness levels. The qualitative findings revealed that students with high mathematical metacognitive awareness used more conscious, planned, and controlled strategies in the problem-solving process; while students with limited metacognitive awareness exhibited intuitive, superficial, and uncontrolled approaches. When qualitative and quantitative findings are evaluated together, it is concluded that mathematical metacognitive awareness is an important variable supporting proportional reasoning skills, but conscious use of metacognitive strategies is necessary for this awareness to be effectively reflected in the problem-solving process. It is believed that the results of the research will contribute to the planning of teaching practices aimed at developing proportional reasoning skills in mathematics education and to the reflection of metacognitive-based approaches in classroom practices.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinin matematiksel akıl yürütme beceri eğilimlerinin incelenmesi
Investigating the mathematical reasoning trends of elementary school students
CEMİLE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMİRHAN GÖKÇE
- Matematik öğretiminde yapı setleri kullanımının üstün zekalı ortaokul öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigating the effect of using building blocks in teaching mathematics on gifted middle school students' proportional reasoning skills
GÖKHAN DERİN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN AYDIN
PROF. DR. EYÜP SEVİMLİ
- 8-12 yaş öğrencilerin robotik kodlama uygulama sürecindeki matematiksel becerilerinin incelenmesi
Investigation of mathematical skills of 8-12 years old students in robotics and coding training process
BETÜL BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTAÇ KURTULUŞ
- 8. sınıf öğrencilerinin orantısal ve olasılıksal akıl yürütme becerileri ile problem çözme sürecinde üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of 8th grade students' proportional and probability reasoning skills and awareness of their metacognitive self-regulations in the problem solving process
NEZİHA TUHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KÜBRA AÇIKGÜL
- Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel akıl yürütmelerinin incelenmesi
Examining the mathematical reasoning of gifted students
ÖMER SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MatematikYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÜNAL
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHSEN FİLİZ