Elektronik sigara kullanımı ile ilişkili bilişsel çarpıtmalara yönelik ölçek geliştirilmesi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1015295
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHADIR GENİŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: bilişsel hata, duygusal akıl yürütme, elektronik sigara, ikame yanılsaması, inkâr, normalizasyon, ölçek geliştirme, cognitive distortion, denial, electronic cigarette, emotional reasoning, normalization, scale development, substitution illusion
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, elektronik sigara kullanımıyla ilişkili bilişsel çarpıtmaları değerlendirmek üzere, geçerli, güvenilir ve klinikte pratikte uygulanabilir bir ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu araştırma metodolojik nitelikte kesitsel bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Ölçüm araçları olarak Olgu Rapor Formu, E-Sigara Fagerström Bağımlılık Testi, Penn-State E-Sigara Bağımlılık İndeksi, Duyusal Elektronik Sigara Beklentileri Ölçeği, Elektronik Sigara İle İlişkili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (Taslak Form) kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini 262 elektronik sigara kullanıcısı oluşturmuştur. Test-tekrar test uygulaması için 32 kişi ölçeği iki hafta sonra yeniden doldurmuştur. Madde havuzu oluşturulması, görünüş geçerliği, kapsam geçerliği ve pilot uygulama aşamalarından geçilmiş; ardından açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Ölçek İnkâr, Duygusal Akıl Yürütme, İkame Yanılsaması ve Normalizasyon olmak üzere dört faktörlü bir yapı sergilemektedir. Test-tekrar test analizleri sınıf içi korelasyon katsayısı ile ölçeğin zaman içindeki kararlılığını doğrulamıştır. Ölçüt geçerliği kapsamında e-SİBÇÖ toplam puanının Duyusal E-Sigara Beklentileri Ölçeği ile güçlü, E-Sigara Fagerström Bağımlılık Testi ve PS-ECDI ile anlamlı pozitif ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Geleneksel sigara kullanım süresi arttıkça bilişsel çarpıtmaların anlamlı biçimde güçlendiği; buna karşın bilişsel çarpıtmaların cinsiyet, eğitim düzeyi ve diğer sosyodemografik değişkenlerden büyük ölçüde bağımsız olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Yapılan analizler sonucunda 17 madde ve dört alt boyuttan oluşan Elektronik Sigara ile İlişkili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (e-SİBÇÖ) geliştirilmiştir. Ölçeğin toplam ve alt boyut düzeylerinde kabul edilebilir ile iyi düzeyde güvenirlik göstermesi, geliştirilen aracın güvenilir bir ölçüm sunduğunu desteklemektedir. Bildiğimiz kadarıyla e-SİBÇÖ, alanyazında elektronik sigara kullanımına özgü bilişsel çarpıtlamarı doğrudan ölçen ilk Türkçe araçtır; klinik değerlendirme ve bilişsel davranışçı temelli müdahale planlamasında tamamlayıcı bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to develop a valid, reliable, and clinically applicable scale for assessing cognitive distortions associated with electronic cigarette use. Methods: This research is a methodological, cross-sectional scale development study. The measurement instruments used were the Case Report Form, the E-Cigarette Fagerström Dependence Test, the Penn State E-Cigarette Dependence Index, the Sensory Electronic Cigarette Expectancies Scale, and the Electronic Cigarette-Related Cognitive Distortions Scale (Draft Form). The study sample consisted of 262 electronic cigarette users. For test-retest reliability, 32 participants completed the scale again two weeks later. The process included item pool development, face validity, content validity, and pilot application stages, followed by exploratory and confirmatory factor analyses. Results: The scale exhibited a four-factor structure consisting of Denial, Emotional Reasoning, Substitution Illusion, and Normalization. Test–retest analyses confirmed the temporal stability of the scale via intraclass correlation coefficients. Scale scores showed a strong association with the Sensory Electronic Cigarette Expectancies Scale and significant positive correlations with the E-Cigarette Fagerström Dependence Test and the PS-ECDI. Analyses revealed that cognitive distortions increased significantly as the duration of conventional cigarette use increased, whereas cognitive distortions were found to be largely independent of gender, educational level, and other sociodemographic variables. Conclusion: As a result of the analyses, the Electronic Cigarette-Related Cognitive Distortions Scale, consisting of 17 items and four subscales, was developed. The acceptable to good levels of reliability observed at both the total and subscale levels support that the developed instrument provides reliable measurement. To our knowledge, this scale is the first Turkish instrument to directly measure cognitive distortions specific to electronic cigarette use, and it is anticipated to serve as a complementary assessment tool in clinical evaluation and cognitive behavioral therapy-based intervention planning.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde tütün kullanımı, duygudurum ve bilişsel süreçler arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between tobacco use, mood and cognitive processes in university students
ŞEYMA AYDIN ÖZTÜRK
- Hızlı katılaşma ile yüksek mukavemetli malzemelerin üretilmesi ve kurşun-asit akümalatörlerine uygulanması
Başlık çevirisi yok
ÜMİT AKÇAL
- Plazma arkı eldesi ve yüzey bölgesi modifikasyonunda kullanılabilirliği
Başlık çevirisi yok
ÖZKAN ÖZİPEKLİLER
- Realization of transmitter and receiver clock generation units and channel switching unit in a modified analog radio relay
Değiştirilen bir analog radyodaki verici ve alıcı saat üretimi birimleri ve kanal anahtarlama biriminin gerçekleştirilmesi
AYHAN BÜYÜKSEMERCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- New algorithms and techniques for microprocessor-controlled PWM induction drives
Başlık çevirisi yok
OSMAN KÜKRER
Doktora
İngilizce
1987
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
