Bipolar bozukluk hastalarında içselleştirilmiş damgalanma, yaşantısal kaçınma ve çocukluk çağı travmaları
Internalized stigma, experiental avoidance and childhood trauma in bipolar disorder patients
- Tez No: 1015358
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT EVLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Nursing, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, İçselleştirilmiş Damgalanma, Yaşantısal Kaçınma, Çocukluk Çağı Travmaları, Bipolar Disorder, Internalized Stigma, Experiental Avoidance, Childhood Traumas
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
BİPOLAR BOZUKLUK HASTALARINDA İÇSELLEŞTİRİLMİŞ DAMGALANMA, YAŞANTISAL KAÇINMA ve ÇOCUKLUK ÇAĞI TRAVMALARI Selin ÖZKIZILVİRANLIO SÜMER Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Mayıs 2026 Danışman: Doç. Dr. Mahmut EVLİ ÖZET Bu çalışma bipolar bozukluğa sahip bireylerde içselleştirilmiş damgalanma, yaşantısal kaçınma ve çocukluk çağı ruhsal travma düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende olan bu araştırma, Eylül 2024-Haziran 2025 tarihleri arasında Kayseri Şehir Hastanesi Psikiyatri Poliklinikleri'nde takip edilen, Bipolar Bozukluğa sahip, 18 yaş üstü 165 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmada veriler Tanıtıcı Özellikler Formu, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği (RHİDÖ), Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği (ÇBYKÖ) ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (ÇÇRTÖ) ile toplanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, kurum izni ve katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği için veri analizinde ikili grupların karşılaştırılmasında Bağımsız Örneklem t-Testi, çoklu grupların karşılaştırılmasında ise ANOVA Testi kullanılmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla da Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. İçselleştirilmiş Damgalama değişkeni üzerinde Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları ve Yaşantısal Kaçınma değişkenlerinin etkisini incelemek amacıyla da çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Bipolar Bozukluğu olan bireylerin RHİDÖ, ÇBYKÖ ve ÇÇRTÖ puan ortalamaları sırasıyla 78.14±10.62, 155.04±17.45, 67.16±15.17 şeklinde bulunmuştur. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; RHİDÖ ile ÇBYKÖ arasında çok zayıf düzeyde pozitif yönde (r=0,161, P < 0,05) anlamlı bir ilişki bulunduğu, RHİDÖ ile ÇÇRTÖ arasında da (r=0,304, P < 0,01) pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişki olduğu ve ÇBYKÖ ile ÇÇRTÖ arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı (r=0,010, P > 0,05) görülmüştür. RHİDÖ üzerine ÇÇRTÖ etkisi varken, ÇBYKÖ etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca kurulan modelin RHİDÖ toplam varyans değişikliklerinin yaklaşık %11.6'sını açıkladığı belirlenmiştir. Bipolar Bozukluğu olan bireylerdeki damgalama düzeyindeki artışın çocukluk çağı ruhsal travmalarından kaynaklandığı saptanmıştır. Bu bağlamda bipolar bozukluğa sahip bireylerde içselleştirilmiş damgalanma düzeyinin azaltılması için bireylerin çocukluk çağı travmalarının belirlenmesi ve azaltılmasına yönelik girişimlerin planlanması önem arz etmektedir. Bu nedenle hasta, aile ve topluma yönelik hastalık ve damgalamaya yönelik eğitimlerin planlanması, toplumda belirli bir farkındalık seviyesi oluşturulması için çok önemlidir.
Özet (Çeviri)
INTERNALIZED STIGMA, EXPERIENTAL AVOIDANCE AND CHILDHOOD TRAUMAS IN BIPOLAR DISORDER PATIENTS Selin ÖZKIZILVİRANLIO SÜMER Erciyes University, Institue of Health Sciences Department of Nursing Master's Thesis, May 2026 Supervisor: Assoc. Prof. Mahmut EVLİ ABSTRACT This study was conducted to determine the relationship between internalized stigma, experiential avoidance, and levels of childhood psychological trauma in patients with Bipolar Disorder. This descriptive and exploratory study was conducted between September 2024 and June 2025 with 165 patients aged 18 and older City Hospital's Psychiatry Outpatient Clinics. The data were collected using the Demographic Characteristics Form, the Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMIS), the Multidimensional Experiential Avoidance Questıonnaire (MEAQ), and the Childhood Trauma Questıonnaire (CTQ). The study obtained ethical committee approval, institutional permission and written informed consent from the participants. Since the data showed a normal distribution, the Independent Samples t-Test was used for comparing two groups and the ANOVA Test was used for comparing multiple groups. The Pearson Correlation Test was also used to determine the relationship between the study's variables. Multiple linear regression analysis was also applied to examine the effect of Childhood Psychological Traumas and Experiential Avoidance variables on the Internalized Stigmatization variable. The mean ISMIS, MEAQ, and CTQ scores for patients with Bipolar Disorder were found to be 78.14 ± 10.62, 155.04 ± 17.45, and 67.16 ± 15.17, respectively. According to the findings of the study, a very weak positive correlation was found between ISMIS and MEAQ (r = 0.161, P < 0.05), a weak positive correlation was found between ISMIS and MEAQ; a weak positive correlation was also found between ISMIS and CTQ (r= 0.304, P < 0.01), and no statistically significant correlation was found between MEAQ and CTQ (r= 0.010, P > 0.05). While there was an effect of CTQ on ISMIS, there was no effect of MEAQ, and it was determined that the established model explained approximately 11.6% of the total variance in ISMIS. It was determined that the increase in stigma levels among individuals with Bipolar Disorder stems from childhood psychological traumas; in this context, it is crucial to plan interventions aimed at identifying and reducing childhood traumas to lower internalized stigma levels in bipolar patients. For this reason, planning educational programs for patients, families, and the community regarding the illness and stigma is crucial for establishing a certain level of awareness within society.
Benzer Tezler
- İyileşme dönemindeki iki uçlu bozukluk hastalarında cinsel işlevlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sexual functioning in remitted patients with bipolar disorder
CANAN UYSAL
- Bipolar bozukluk hastalarında içselleştirilmiş damgalanma ve ilişkili faktörler
Internalized stigmatization and related factors in bipolar disorder patients
SÜMEYRA DİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÖZLEM ORHAN
- Şizofreni ve iki uçlu bozukluk hastalarında içselleştirilmiş damgalanma ve yaşam kalitesi
Internalized stigmatization and quality of life in patients with bipolar disorders and schizophrenia
GÜL BEREKETLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL ŞAHİN
- Erişkin bipolar bozukluk hastalarında zihin kuramı ile içselleştirilmiş damgalama ve içgörü arasındaki ilişkinin araştırılması
Evaluation of the relationship between theory of mind, internalized stigma and insight in patients with bipolar disorder
BÜŞRA BAKIRCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriHarran ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ASOĞLU
- Ötimik dönemdeki bipolar bozukluk hastalarında evlilik doyumu ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of marital satisfaction and related factors in patients with bipolar disorder in the euthymic state
BEYHAN BİLGİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLAL ÇELİK