Dış ticaret ve finansal gelişmeye etki eden faktörlerin analizi Türkiye örneği
Analysis of factors affecting foreign trade and financial development: The case of Turkey
- Tez No: 1015363
- Danışmanlar: PROF. İLHAN EGE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme, Muhasebe ve Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme süreciyle birlikte artan sermaye hareketleri ve finansal entegrasyon, dış ticaret ve finansal gelişme arasındaki ilişkiyi ülkeler açısından daha önemli hale getirmiştir. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde finansal piyasalardaki gelişmeler, dış ticaret hacmi ve sermaye akımları üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Türkiye ekonomisi, dışa açıklık düzeyinin yüksek olması, yabancı sermaye girişlerine duyarlılığı ve makroekonomik kırılganlıkları nedeniyle bu etkileşimin belirgin biçimde gözlemlendiği ülkeler arasında yer almaktadır. Akademik yazında finansal gelişme ile dış ticaret arasındaki etkileşime ilişkin çalışmalar mevcut olsa da çoğu araştırma ya gelişmiş ülkeler odaklı ya da uzun dönemli dinamikleri ve makroekonomik göstergelerin çok değişkenli etkilerini kapsamlı şekilde ele almamaktadır. Bu nedenle finansal gelişmeyi ve dış ticareti etkileyen faktörlerin birlikte ele alınması, ekonomik performansın daha sağlıklı değerlendirilebilmesi açısından önem taşımaktadır. Çalışmanın amacı, 2004-2024 dönemine ait aylık veriler üzerinden Türkiye'de dış ticaret ve finansal gelişmeyi etkileyen faktörleri ekonometrik yöntemler aracılığıyla analiz etmektir. Bu kapsamda, finansal gelişmeler ve ticari açıklık temel değişkenler olarak ele alınmış; ekonomik büyüme, portföy yatırımları, enflasyon, tüketici güven endeksi, reel efektif döviz kuru ve faiz oranı gibi makroekonomik göstergelerin bu değişkenler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de dış ticaret ve finansal gelişme göstergeleri arasında uzun dönemli bir denge ilişkisinin varlığına işaret etmektedir. Ayrıca, makroekonomik değişkenlerin finansal gelişmeler ve ticari açıklık üzerinde anlamlı etkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bulgular, finansal istikrarın güçlendirilmesi, döviz kuru öngörülebilirliğinin sağlanması, faiz ve kredi politikalarının dengeli yürütülmesi ile yatırımcı güveninin artırılmasının, hem finansal piyasaların derinleşmesi hem de dış ticaret hacminin büyümesi açısından kritik olduğunu göstermektedir; ayrıca üretim kapasitesinin artırılması, Ar-Ge ve inovasyon yatırımlarının teşvik edilmesi ve sektörel desteklerle uzun vadeli ekonomik büyümenin güçlendirilmesi, Türkiye'nin küresel ekonomiyle entegrasyonunu pekiştirerek finansal gelişmesini sürdürülebilir hâle getirecektir.
Özet (Çeviri)
With the process of globalization, increasing capital flow and financial integration have made the relationship between foreign trade and financial development increasingly important for countries. In particular, developments in financial markets in emerging economies play a decisive role in foreign trade volumes and capital movements. The Turkish economy stands out as one of the countries where this interaction is particularly evident due to its high degree of openness, sensitivity to foreign capital inflows, and macroeconomic vulnerabilities. Although there are studies in literature examining the interaction between financial development and foreign trade, most of them focus on developed countries or do not comprehensively address long-term dynamics and the multivariate effects of macroeconomic indicators. In this context, considering the factors affecting both financial development and foreign trade together is important for a more accurate assessment of economic performance. The aim of this study is to analyze the factors affecting foreign trade and financial development in Turkey over the period 2004–2024 using econometric methods. In this framework, financial development and trade openness were considered as the main variables, while macroeconomic indicators such as economic growth, portfolio investments, inflation, consumer confidence index, real effective exchange rate, and interest rate were examined in terms of their effects on these variables. The findings indicate the existence of a long-term equilibrium relationship between foreign trade and financial development indicators in Turkey. Moreover, macroeconomic variables were found to have significant effects on financial development and trade openness. The results suggest that strengthening financial stability, ensuring exchange rate predictability, implementing balanced interest rate and credit policies, and increasing investor confidence are critical for both the deepening of financial markets and the expansion of foreign trade; additionally, increasing production capacity, promoting RveD and innovation investments, and providing sectoral support to enhance long-term economic growth will reinforce Turkey's integration into the global economy and make financial development sustainable.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri: İstatistiksel bir analiz (1990-2010)
Socio-economic development level of provinces in Turkey: A statistical analysis (1990-2010)
DERYA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
EkonomiErciyes Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYTEKİN ALTIPARMAK
- Gelişmekte olan ülkelerde dış ticaret dengesini belirleyen faktörlerin Marshall-Lerner koşulu çerçevesinde analizi
Analysis of the determinants of trade balance in developing countries in accordance with Marshall-Lerner condition
TÜRKÜ SU ÜSTÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Ekonomiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFinansal Ekonomi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ÖZHAN TUNCAY
- Gelişmekte olan ülkelerde dış borçların ekonomik büyüme üzerine etkisi: panel analizi
The effect of external debt on economic growth in developing countries: A panel analysis
TUĞÇE GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Ekonomiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFinansal Ekonomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZHAN TUNCAY
- Türkiye'de döviz kuru volatilitesinin belirleyicilerinin incelenmesi; 2003 – 2021 dönemi örneği
Enquête sur les déterminants de lavolatilité des taux de change en turquie;exemple de la période 2003 – 2021
MÜSLÜM AYDIN BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiGalatasaray Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUHİ TUNCER
- Menkul kıymet analizi ve portföy yönetimi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir uygulama
Başlık çevirisi yok
FATMA SAHİLLİOĞLU(GÜNEŞ)
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
İşletmeİstanbul ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. BÜLENT PAMUKÇU