Yoğun bakım hastalarında uyku kalitesi, uyku yoksunluğu ve uyku teşviki üzerine bibliyometrik analiz çalışması
A bibliometric analysis of sleep quality, sleep deprivation, and sleep promotion in intensive care patients
- Tez No: 1015432
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BANU TERZİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Anestezi ve Reanimasyon, Hemşirelik, Anesthesiology and Reanimation, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Bibliyometrik analiz, hemşirelik bakımı, uyku, uyku kalitesi, yoğun bakım, Bibliometric analysis, nursing care, sleep, sleep quality, intensive care
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uykusuzluk ve düşük uyku kalitesi, yoğun bakım ünitesi (YBÜ) hastaları arasında iyileşme, deliryum gelişimi ve klinik sonuçlar üzerinde önemli etkileri olan kritik sorunlardır. Bu çalışmanın amacı, 1983 ile 2026 yılları arasında Web of Science (WoS) veritabanında indekslenen, YBÜ hastalarında uykusuzluk, uyku desteğiyle ve uyku kalitesiyle ilgili yayınların bibliyometrik özelliklerini ve tematik yapısını analiz etmektir. Tanımlayıcı ve değerlendirici bir bibliyometrik analiz yapılmıştır. Veriler, 26 Nisan 2026 tarihinde kapsamlı bir arama stratejisi kullanılarak WoS Core Collection'dan elde edilmiştir. Yayınlar, belge türü, WoS kategorileri (hemşirelik, yoğun bakım tıbbı, anesteziyoloji) ve indeks (SCI-EXPANDED, SSCI, ESCI) açısından filtrelenmiştir. Veriler, Biblioshiny arayüzü ile R yazılımı kullanılarak analiz edildi ve yıllık yayın eğilimleri Microsoft Excel kullanılarak değerlendirildi. Elde edilen 11.418 yayından 379'u, 37 yıllık bir dönemi (1983–2026) kapsayan dahil etme kriterlerini karşıladı. Doğrusal regresyon, yayın çıktısında istatistiksel olarak anlamlı bir pozitif eğilim ortaya koydu (β = 0,643; R² = 0,704; r = 0,839; p < 0,001) ortaya çıkmış, yıllık ortalama yayın sayısı 10,24 ± 8,83 olarak belirlenmiş ve 2000'li yıllardan itibaren belirgin bir hızlanma gözlemlenmiştir. Tematik haritalama,“uyku”,“uyku yoksunluğu”ve“deliryum”u hem son derece merkezi hem de iyi gelişmiş ana temalar olarak belirlemiştir. Ortaya çıkan kavramlar arasında sirkadiyen ritim, aktigrafi, yorgunluk, ağrı ve anksiyete yer almıştır. Yoğun bakımda uyku araştırmaları son kırk yılda önemli ölçüde artmış, uyku yoksunluğu ve deliryum ise ortak araştırma öncelikleri olarak öne çıkmıştır. Bu analizde belirlenen tematik boşluklar ve ortaya çıkan kümeler, kritik bakımda gelecekteki hemşirelik araştırmaları ve kanıta dayalı uygulama gelişimi için önemli yönleri vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Sleep deprivation and poor sleep quality are critical problems among intensive care unit (ICU) patients, with significant implications for recovery, delirium onset, and clinical outcomes. The aim of the study was to analyze the bibliometric characteristics and thematic structure of publications on sleep deprivation, sleep promotion, and sleep quality in ICU patients indexed in the Web of Science (WoS) database between 1983 and 2026. A descriptive and evaluative bibliometric analysis was conducted. Data were retrieved on April 26, 2026, from the WoS Core Collection using a comprehensive search strategy. Publications were filtered by document type, WoS categories (nursing, critical care medicine, anesthesiology), and index (SCI-EXPANDED, SSCI, ESCI). Data were analyzed using R software with the Biblioshiny interface, and annual publication trends were evaluated using Microsoft Excel. Of 11,418 publications retrieved, 379 met the inclusion criteria, spanning 37 years (1983–2026). Linear regression revealed a statistically significant positive trend in publication output (β = 0.643; R² = 0.704; r = 0.839; p < 0.001), with mean annual publications of 10.24 ± 8.83 and notable acceleration from the 2000s onward. Thematic mapping identified“sleep,”“sleep deprivation,”and“delirium”as motor themes both highly central and well-developed. Emerging concepts included circadian rhythm, actigraphy, fatigue, pain, and anxiety. ICU sleep research has grown substantially over four decades, with sleep deprivation and delirium emerging as co-dominant research priorities. Thematic gaps and emerging clusters identified in this analysis highlight important directions for future nursing research and evidence-based practice development in critical care.
Benzer Tezler
- Yoğun bakım hastalarında kitap dinlemenin uyku kalitesi ve yaşam bulguları üzerine etkisi
The effect of listenings to books on sleep quality and vital signs in i̇ntensive care patients
ELMAS MERMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikNecmettin Erbakan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
- Yoğun bakım ünitesinde yatan ve serviste takip edilen hastaların uyku kalitesi ve sorunlarının değerlendirilmesi
The assessment of problems and sleep quality of the patients staying in intensive care units and have kept control in service
TUBA UĞURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HemşirelikHaliç ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMİYE SABUNCU
- Dahiliye yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörlerin uyku kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of environmental stressors perceived by patients in the internal intensive care unit on sleep quality
YUNUS DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikAtatürk Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEHER ERGÜNEY
- Nöroloji yoğun bakım hastalarında uyku bandı ve kulaklık kullanımının uyku kalitesi ve yaşam bulgularına etkisi
The effect of using eye masks and earplugs in neurology intensive care units on patients quality of sleep and vital sign
AYYÜCE TUBA KULAKSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA ARSLAN
- Akut miyokard infarktüsü geçiren yoğun bakım hastalarında çevresel stresörlerin uyku kalitesini etkileme düzeyi
Effect of environmental stressors on sleep quality in intensive care patients with acute myocardial infarction
EZGİ NUR AKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ENÇ
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA TÜREN