Sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam farkındalığı ve akılcı ilaç kullanımı ile ilişkisi
The relationship between health literacy and healthy life awareness and rational drug use
- Tez No: 1015542
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞERİFE GÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Yaşam Farkındalığı, Akılcı İlaç, Sağlıklı yaşam, İlaç kullanımı, Health literacy, Life Awareness, Rational Medicine, Healthy life, Drug utilization
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Sağlık okuryazarlığı; kişilerin, sağlık ile alakalı olarak en doğru kararları alabilmeleri açısından gerekli olan temel sağlık bilgilerini ve sunulan sağlık hizmetlerinin alınması, bu bilgilerin işlenmesi ve anlayabilme kapasitesinin bulunma derecesi olmaktadır. Her geçen gün daha da artan biçimde sağlık ve sağlık sonuçlarının açısından son derece önem taşıdığı kabul edilmekte ve açıkça görülmektedir(Gillis ve Quigley,2004). Sağlık hizmeti alan vatandaşların sağlıklı yaşam farkındalığı oluşturması ve aldığı tedavinın uygulanabilirliği açısından, sağlık okuryazarlığının rolü önemlidir. Bu nedenle sağlık hizmeti alan vatandaşların sağlık okuryazarlığının, sağlıklı yaşamın devam ettirilmesinde sağlıklı yaşam farkındalığı davranışının ve hastalıkların teşhis, tedavi ve değerlendirilmesinde önemli bir belirleyicisi olan akılcı ilaç kullanımı tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi gerekliliği üzerine yapılmıştır. Çalışmada, sağlık hizmeti alan vatandaşların sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam farkındalığı ve akılcı ilaç kullanımı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Belirlenen amaç doğrultusunda 21 ifadeden tek bir alt boyuttan oluşan Akılcı İlaç Ölçeği, akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi düzeyini değerlendiren T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından basılan Topluma Yönelik Akılcı İlaç Kullanımı kitabından alınan önermeler içeren bir havuz oluşturularak düzenlenmiştir. (SGK;93) 15 ifade ve 6 alt boyuttan oluşan (kendini gerçekleştirme, sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, kişiler arası destek ve stres yönetimi) Sağlıklı Yaşam Farkındalığı Ölçeği Pender'in Özer E. ve ark. J Tradit 2020;3(1)“SağlığıGeliştirme Model”i temel alınarak maddeler oluşturulmaya başlanmıştır. 12 ifadeden oluşan Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Tuyen V. Duong ve ark. tarafından 2019 yılında geliştirilmiştir. Araştırma verileri 2025 Şubat-Mayıs tarihleri arasında Konya ilinde yaşayan sağlık hizmeti alan vatandaşlara yüz yüze anket yöntemi ile toplanması planlanmıştır. Araştırmanın evreni Konya ilindeki 18 yaş üstü kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. Konya nüfusu 2021 yılı verilerine göre 1.638.958 kişi 18 yaş ve üzeridir. Bu kapsamda yaklaşık 450 kişiye ulaşılması planlanmaktadır. Elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilecektir. Verilerin normal dağılıma uygun olduğu tespit edilenler t testi ve ANOVA testi, uygun olmayanlara Kruskal-Wallis testi ve Mann-Whitney U testi uygulanacaktır. Değişkenler arasındaki ilişki düzeyinin incelenmesi için korelasyon testinden yararlanılacaktır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Purpose: Health literacy is the degree to which individuals have the capacity to receive, process and understand the basic health information and health services provided in order to make the most accurate decisions regarding health. It is increasingly accepted and clearly seen that it is extremely important in terms of health and health outcomes (Gillis D, Quigley A., 2004:3-11). The role of health literacy is important in terms of creating healthy life awareness among citizens receiving health services and the applicability of the treatment they receive. Therefore, the necessity of examining the relationship between the health literacy of citizens receiving health services, healthy life awareness behavior in maintaining a healthy life and rational drug use attitude, which is an important determinant in the diagnosis, treatment and evaluation of diseases, was conducted. The aim of the study was to examine the relationship between the health literacy of citizens receiving health services, healthy life awareness and rational drug use. Method: In line with the determined purpose, the Rational Drug Use Scale, consisting of a single sub-dimension of 21 statements, was organized by creating a pool containing propositions taken from the book Rational Drug Use for Society published by the Social Security Institution of the Republic of Turkey, which evaluates the level of knowledge about rational drug use. (SGK; 93) The Healthy Life Awareness Scale, consisting of 15 statements and 6 sub-dimensions (self-actualization, health responsibility, physical activity, nutrition, interpersonal support and stress management), was started to be created based on Pender's Özer E. et al. J Tradit 2020;3(1)“Health Development Model”. The Health Literacy Scale, consisting of 12 statements, was developed by Tuyen V. Duong et al. in 2019. The research data were planned to be collected between February and May 2025 from citizens receiving health services in Konya province through a face-to-face survey method. The universe of the research consists of women and men over the age of 18 in Konya province. According to the 2021 data of Konya population, 1,638,958 people are 18 years of age and older. In this context, it is planned to reach approximately 450 people. The obtained data will be analyzed with the SPSS package program. The t-test and ANOVA test will be applied to those whose data are found to be suitable for normal distribution, and the Kruskal-Wallis test and Mann-Whitney U test will be applied to those who are not suitable. The correlation test will be used to examine the level of relationship between variables.
Benzer Tezler
- Genç tüketicilerde sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam farkındalığı ve kişisel sağlık sorumluluğuna etkisi
The effect of health literacy on healthy life awareness and personal health responsibility among young consumers
RECEP TAYYİB DURDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Kurumları YönetimiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM AKBULUT DURSUN
- Tıp fakültesi öğrencilerinde sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisi ve sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi
Relationship between health literacy and healthy lifestyle behaviors of medical faculty students and investigation of factors affecting health literacy
MUSTAFA TATAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Halk SağlığıKırıkkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERAL SAYGUN
- Kronik hastalığı olan bireylerde e-sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam farkındalığına etkisinde hasta güçlendirmenin düzenleyici rolü
The moderator role of patient empowerment in the effect of e-health literacy on healthy living awareness in individuals with chronic diseases
ZEYNEL ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık Kurumları Yönetimiİstanbul Aydın ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET GENÇ
- Sağlık okuryazarlık düzeyi sağlıklı yaşam farkındalığı ilişkisinde mental iyi oluşun aracılık rolü: Üniversite öğrencileri örneği
The mediating role of mental well-being in the relationship between health literacy level and healthy life awareness: The case of university students
HALİME HANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ŞİMŞİR
- Yetişkinlerde sağlık ve beslenme okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health and nutrition literacy and healthy behaviors in adults
BÜŞRA ERDOĞAN TAŞGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE BAKIRHAN