Beden eğitimi ve spor derlerinde öğrenme için değerlendirmenin öz-belirleme kuramı kapsamında motivasyonel çıktıları
Outcomes of assessment for learning in physical education motivational A self-determination theory perspective
- Tez No: 1015547
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE GÖKÇE ERTURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, beden eğitimi ve spor derslerinde lise öğrencilerinin öğrenme için değerlendirme algılarının; özerklik desteği algısı, temel psikolojik ihtiyaçların tatmini, öz-belirleme motivasyonu ve dersten zevk alma değişkenleri üzerindeki yordayıcı etkisini Vallerand'ın (1997) hiyerarşik motivasyonel modeli çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın ikinci amacı, test edilen yapısal modelin cinsiyete göre ölçüm değişmezliği gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayanan nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklem grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Denizli'de bulunan iki devlet fen lisesi ve beş devlet Anadolu lisesinde öğrenim gören, gönüllülük esasıyla araştırmaya katılan 992 lise öğrencisi (528 kız, 427 erkek, 37 cinsiyet belirtmek istemeyen) oluşturmaktadır. Veriler; Öğrenci Öğrenme için Değerlendirme Anketi, Öğrenme İklimi Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Sporda Davranışsal Düzenlemeler Anketi ve Beden Eğitiminden Zevk Alma Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ve Ölçüm Değişmezliği Analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; hipotez yapısal eşitlik modelinin veriye kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. Modelde tanımlanan tüm yapısal yollar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Öğrenme için değerlendirmenin izleme ve yönlendirici destek alt boyutlarının özerklik desteği algısını anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Özerklik desteği algısının; ilişkili olma, özerklik ve yeterlilik ihtiyaçlarını güçlü biçimde yordadığı saptanmıştır. Öz-belirleme motivasyonu üzerinde yeterlilik ihtiyacı tatmininin özerklik ihtiyacına kıyasla daha belirleyici bir rol üstlendiği görülmüştür. Öz-belirleme motivasyonunun ise dersten zevk almayı pozitif yönde güçlü biçimde yordadığı belirlenmiştir. Ölçüm Değişmezliği Analizinde konfigüral, metrik, skaler ve kesin düzeylerde tam ölçüm değişmezliği belirlenmiş; yapısal modelin kız ve erkek öğrenciler için eşdeğer biçimde işlediği ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, öğrenme için değerlendirme algısından başlayarak özerklik desteği algısı, temel psikolojik ihtiyaçların tatmini ve öz-belirleme motivasyonu aracılığıyla dersten zevk almaya uzanan nedensel zincirin veri tarafından desteklendiğini ve bu modelin cinsiyetten bağımsız olarak geçerliliğini koruduğunu göstermektedir. Bulgular, öğrenme için değerlendirme uygulamalarının beden eğitimi derslerinde motivasyonel süreçleri destekleyen önemli bir pedagojik araç olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the predictive effects of high school students' perceptions of assessment for learning on autonomy support perception, basic psychological need satisfaction, self-determined motivation, and enjoyment in physical education classes, within the framework of Vallerand's (1997) hierarchical model of motivation. A secondary aim was to investigate whether the proposed structural model demonstrates measurement invariance across gender groups. The study employed a quantitative relational survey design. The sample consisted of 992 high school students (528 female, 427 male, 37 not specifying gender) enrolled in two state science high schools and five state Anatolian high schools in Denizli, Turkey, during the 2025-2026 academic year. Data were collected through the Student Assessment for Learning Questionnaire, the Learning Climate Questionnaire, the Basic Psychological Needs Scale, the Behavioral Regulation in Sport Questionnaire, and the Physical Activity Enjoyment Scale. Data were analyzed using Structural Equation Modeling and Measurement Invariance Analysis. The structural model demonstrated acceptable fit to the data, and all structural paths were statistically significant. The monitoring and scaffolding dimensions of assessment for learning significantly predicted students' perceived autonomy support. Autonomy support strongly predicted relatedness needs satisfaction, autonomy, and competence. Competence need satisfaction emerged as a stronger predictor of self-determined motivation than autonomy need satisfaction. Self-determined motivation, in turn, was a strong positive predictor of enjoyment. Hierarchical measurement invariance analysis confirmed full measurement invariance across gender at the configural, metric, scalar, and strict levels, indicating that the structural model operates equivalently for both female and male students. These findings support the validity of the hypothesized causal chain extending from assessment for learning perception through autonomy support, basic psychological need satisfaction, and self-determined motivation to enjoyment, and demonstrate that this model holds equally across gender groups. The results indicate that assessment for learning practices constitute a critical pedagogical tool for supporting motivational processes in physical education.
Benzer Tezler
- Öğrenme için değerlendirmenin beden eğitimi ve spor derslerinde öğrencilerin motivasyonel çıktılarına etkisi ve öğretmen deneyimleri
The effect of assessment for learning on students' motivational outcomes in physical education and teachers' experiences
AYLİN ARIK
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÖKÇE ERTURAN
- Beden eğitimi ve spor derslerinde akran ve öz-değerlendirmenin öğrencilerin öz-düzenleme, duyuşsal ve psikomotor beceri gelişimine etkisi
The effect of peer and self-assessment in physical education and sports lessons on self-regulation, affective and psychomotor skill development of students
YASEMİN AZZALOUALIDINE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporPamukkale ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÖKÇE ERTURAN
- Akıllı tahta kullanımının lise öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine olan tutumuna etkisi
The effect of using smart board on the attitude of high school students in physical education and sports lesson
ÖZLEM ÖZEL ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SporKırıkkale ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNAN AYAN
- Tasarım yoluyla anlama modeli uygulanan beden eğitimi ve spor dersi öğretiminin kalıcılığı ve yaşama etkisi
The impact of understanding by design model applied physical education and sports instruction on retention and its influence on life
AHMET VATANSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİYE BAŞARAN
- Beden eğitimi ve spor derslerinde öğrenme için ölçme uygulamalarının öğrencilerin motivasyon ve öz-düzenleme düzeyleri üzerine etkisi
Effects of assessment for learning practices on student's motivation and self-regulation levels in physical education and sport lessons
HALİL EMRE ÇINARGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporPamukkale ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKÇE ERTURAN